Telluryzm i folkloryzm w okresie dwudziestolecia międzywojennego na przykładzie warszawskiego stowarzyszenia malarzy Pro Arte
DOI:
https://doi.org/10.18778/1506-6541.S2024.25Słowa kluczowe:
Stowarzyszenie Pro Arte, malarstwo polskie, folklor, telluryzm, dwudziestolecie międzywojenneAbstrakt
Tekst jest analizą zjawiska fascynacji ludowością i folklorem w okresie dwudziestolecia międzywojennego w Polsce. Przywołane przykłady dotyczą kontekstu inspiracji twórców sztuk wizualnych, w szczególności związanych z warszawskim stowarzyszeniem artystycznym Pro Arte, takich jak: Stanisław Masłowski (1853–1926), Henryk Piątkowski (1853–1923), Stefan Popowski (1870–1937), Józef Rapacki (1871–1929), Stanisław Straszkiewicz (1870–1925), Czesław Tański (1862–1942), Władysław Wankie (1860–1925), Marian Wawrzeniecki (1863–1943), Henryk Weyssenhoff (1859–1922), Teodor Ziomek (1874–1937). Grupa funkcjonowała w latach 1922–1932 w środowisku zbliżonym do Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. W szczególności poruszone zostaną dwa wątki przywiązania do ziemi ojczystej (koncepcja telluryzmu), czego wyrazem jest malarstwo pejzażowe członków grupy oraz zainteresowanie stylizowanym rodzimym folklorem.
Pobrania
Bibliografia
Amiel H.F., Z pamiętnika, Warszawa 1901.
Bańkowska M., Selected peasant issues of the 1930s in the opinions of Warsaw literary magazine columnists (Wiadomości Literackie, Prosto z Mostu, and Pion), „Zeszyty Wiejskie” 2023, nr 29. DOI: https://doi.org/10.18778/1506-6541.29.05
Burszta J., Kultura ludowa – kultura narodowa, Warszawa 1974.
Cękalska-Zborowska H., Wieś w malarstwie i rysunku naszych artystów, Warszawa 1974.
Горелов М.И., Станислав Юлианович Жуковский, Москва 1982.
Jackowski A., Polska sztuka ludowa, Warszawa 2007.
Jellenta C., Wykłady naukowe. Kurs samokształceniowy – „Przegląd Pedagogiczny” 1895, nr 7.
Juchcińska-Giłka K., Dzieciństwo na wsi polskiej w okresie Drugiej Rzeczypospolitej w świetle źródeł pamiętnikarskich, „Przegląd Pedagogiczny” 2012, nr 1.
Juszczak W., Fakty i wyobraźnia, Warszawa 1979.
Klekot E., Współczesna sztuka ludowa z perspektywy krytyki postkolonialnej, „Kultura Współczesna” 2014, nr 1.
Luba I., Dialog nowoczesności z tradycją. Malarstwo polskie dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2004.
Malinowski J., Imitacje świata: o polskim malarstwie i krytyce artystycznej drugiej połowy XIX wieku, Kraków 1987.
Masłowski M., Stanisław Masłowski. Materiały do życiorysu i twórczości, Wrocław 1957.
Okoń W., Alegorie narodowe. Studia z dziejów sztuki polskiej XIX wieku, Wrocław 1992.
Pawłowska A., Henryk Weyssenhoff (1859–1922). Zapomniany bard Białorusi, Warszawa 2006.
Pawłowska A., Pro Arte. Monografia grupy warszawskich artystów (1922–1932), Warszawa 2006.
Pranke B., Nurt chłopomanii w twórczości Stanisława Radziejowskiego, Ludwika Stasiaka, Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzinowskiego i Kacpra Żelechowskiego, Warszawa 2003.
Rzepczyński S., Ja – dom – świat. O geopodmiotowości Norwida, [w:] Georomantyzm. Literatura – miejsce – środowisko, red. E. Dąbrowicz et al., Białystok 2015.
Stomma L., Antropologia kultury wsi polskiej XIX w., Warszawa 1986.
Szreniawa-Rzecki S., O życiu i sztuce Wojtkiewicza, „Museion” 1911, z. 4.
„Tygodnik Ilustrowany” 1902, nr 21.
Warchałowski J., Polska sztuka dekoracyjna, Warszawa–Kraków 1928.
Witkiewicz S., Aleksander Gierymski, Warszawa–Lwów 1903.
Wyka K., Inspiracje folklorystyczne w sztuce polskiej. Na przykładzie twórczości Jacka Malczewskiego, [w:] Z zagadnień twórczości ludowej. Studia folklorystyczne, red. R. Górski, J. Krzyżanowski, Wrocław 1972.
Chmielewska A., Przyszłość sztuki w społeczeństwie masowym: poglądy i działalność Władysława Skoczylasa, https://rcin.org.pl/Content/65871/PDF/WA303_85047_9357-Metamorfozy-4_Chmielewska.pdf
Jak sztuka użytkowa łączyła Polaków, http://www.polskieradio.pl/8/402/Artykul/941975,Jak-sztuka-uzytkowa-laczyla-Polakow
Kamińska P., Zapomniany poeta. Władysław Wankie, https://niezlasztuka.net/o-sztuce/zapomniany-poeta-wladyslaw-wankie/
Kochanowski J., Pieśń świętojańska o Sobótce, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesn-swietojanska-o-sobotce.html
Kossowska I., Władysław Skoczylas, https://culture.pl/pl/tworca/wladyslaw-skoczylas
Pamiętniki chłopów: nr 1–51, Warszawa 1935, https://pbc.gda.pl/dlibra/publication/72508/edition/65800/content
Telluryczny, https://sjp.pwn.pl/slowniki/telluryczny.html
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
