Uczestnictwo poprzez obrazowanie? Z historii wizualności w praktyce etnograficznej

Anna Niedźwiedź

doi:10.18778/1506-6541.S2024.15

Autor

Anna Niedźwiedź Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Wydział Historyczny, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej https://orcid.org/0000-0002-2299-2288

DOI:

https://doi.org/10.18778/1506-6541.S2024.15

Słowa kluczowe:

antropologia wizualna, fotografia, Afryka, obraz etnograficzny

Abstrakt

W artykule omawiam wybrane przykłady z historii użycia obrazów w praktyce etnograficznej i w antropologicznym dyskursie. Skupiam się na nieoczywistej, wieloznacznej naturze obrazu, którego wytwarzanie można uznać za formę uczestnictwa w kulturze i konkretnej etnograficznej sytuacji. W sposób szczególny skupiam się na obrazowaniu i wykonywaniu fotografii w kontekście kolonialnym w Afryce, przywołując między innymi działalność Kazimierza Zagórskiego. Omawiam również przykłady twórczości wizualnej Edwarda S. Curtisa i Roberta Flaherty’ego w Ameryce Północnej. Historia wizualności etnograficznej dobrze oddaje zmieniające się paradygmaty antropologii. Dziś oglądane obrazy, będące wynikiem etnograficznych praktyk wizualnych doby kolonialnej, podkreślają kreacyjną oraz niestabilną naturę obrazu.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Bentkowski A., Ostatni aborygeni Europy, „op.cit. Maszyna Interpretacyjna. Pismo Kulturalno-Społeczne” 2005, nr 5.

Burton J.W., Thompson C.W., Nanook and the Kirwinians: Deception, authenticity, and the birth of modern ethnographic representation, „Film History” 2002, R. XIV. DOI: https://doi.org/10.2979/FIL.2002.14.1.74

Egan S., ‘Yet in a Primitive Condition’: Edward S. Curtis’s North American Indian, „American Art” 2006, t. 20, nr 3. DOI: https://doi.org/10.1086/511095

Gidley M., Pictorialist Elements in Edward S. Curtis’s Photographic Representation of American Indians, „The Yearbook of English Studies” 1994, t. 24. DOI: https://doi.org/10.2307/3507890

Grimshaw A., The Ethnographer’s Eye: Ways of Seeing in Modern Anthropology, Cambridge–New York 2001. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511817670

Grimshaw A., The Eye in the Door: Anthropology, Film and the Exploration of Interior Space, [w:] Rethinking Visual Anthropology, red. M. Banks, H. Morphy, New Haven–London 1997.

Grąbczewska M.M., W krainie młodych boginek, „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej” 2014, R. VII. DOI: https://doi.org/10.36854/widok/2014.7.1094

Grzesiewicz-Sałacińska M., Afryka utrwalona, Tom II. Karty pocztowe Kazimierza Zagórskiego z kolekcji Witolda Grzesiewicza, Warszawa 2009.

Marien M.W., Photography: A Cultural History, London 2006.

Marks D., Ethnography and Ethnographic Film: From Flaherty to Asch and After, „American Anthropologist. New Series” 1995, nr 2. DOI: https://doi.org/10.1525/aa.1995.97.2.02a00110

MacDougall D., The Corporeal Image: Film, Ethnography, and the Senses, Princeton–Oxford 2006. DOI: https://doi.org/10.1515/9781400831562

Niedźwiedź A., Afrykański strój, europejskie tkaniny i katolicka moda w Ghanie, [w:] Wymiary antropologicznego poznawania Afryki. Szkice z badań ostatnich, red. M. Ząbek, Warszawa 2022.

Nowicki W., Dno oka. Eseje o fotografii, Wołowiec 2010.

Pinney Ch., Photography and Anthropology, London 2011.

Rovine V.L., Afican Fashion, Global Style: Histories, Innovations, and Ideas You Can Wear, Bloomington–Indianapolis 2015.

Schneider J., The Topography of the Early History of African Photography, „History of Photography” 2010, t. 34(2). DOI: https://doi.org/10.1080/03087290903361498

Sikora S., Film i paradoksy wizualności. Praktykowanie antropologii, Warszawa 2012.

Sontag S., O fotografii, Kraków 2009.

Stanisławska O., Zobaczyć Afrykę, to być oślepionym, „Tygodnik Powszechny”, 18 X 2005, nr 42.

Vokes R., Newbury D., Photography and African Futures. Editorial, „Visual Studies” 2018, t. 33, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1080/1472586X.2018.1424988

Wieczorkiewicz A., Czarna kobieta na białym tle – dyptyk biograficzny, Kraków 2013.

Zeller J., Weiße Blicke – Schwarze Körper. Afrikaner im Spiegel westlicher Alltagskultur. Bilder aus der Sammlugn Peter Weiss, Erfurt 2010.

Coming to Light (2000), reż. A. Makepeace.

Czarna Wenus (2010), reż. A. Kechiche.

Nanook of the North (1922), reż. R. Flaherty.