Niezgodność między płcią przypisaną przy urodzeniu a tożsamością płciową u osób transpłciowych – analiza wyników badań własnych
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.72.05Słowa kluczowe:
transpłciowość, tożsamość, tożsamość płciowa, niezgodność płciowa, tranzycja płciowa, korekta płciAbstrakt
W artykule zaprezentowane zostały wyniki analizy fragmentu większych badań nad transpłciowością, obejmujących dzieciństwo transpłciowego dziecka, ujawnienie swojej właściwej tożsamości płciowej rodzinie i bliskim, otrzymane wsparcie lub jego brak, przebieg terapii hormonalnej, zabiegów chirurgicznych, procesu sądowego etc. W niniejszym artykule autorki koncentrują się wyłącznie na prezentacji wyników analizy dotyczącej doświadczenia niezgodności płci – konfliktu między tożsamością płciową a płcią przypisaną przy urodzeniu, a zatem przedmiotem analizy uczyniły opinie, wypowiedzi osób transpłciowych doświadczających niezgodności płci. W trosce o czytelność podjętej problematyki w pierwszej części przedstawione zostały stanowiska teoretyczne związane z transpłciowością, tożsamością oraz tożsamością płciową. W drugiej zaś zaprezentowane zostały strategie radzenia sobie z niezgodnością płciową, opracowane przez badaczki na podstawie zgromadzonego materiału empirycznego. Autorki w prezentacji wyników analizy uwzględniły odpowiedzi na pytania, czy niezgodność płciowa miała znaczący wpływ na kształtowanie się tożsamości osobistej i społecznej osób transpłciowych, uczestniczących w badaniu. Metodologia badania, procedura badawcza oraz analiza osadzone zostały w podejściu jakościowym. Główną techniką był wywiad swobodny ukierunkowany. Teren badań obejmował całą Polskę – w badaniu uczestniczyło 16 osób.
Bibliografia
Bielas J. (2012), Doświadczenie cielesności. Podmiotowe uwarunkowania transseksualizmu, Wydawnictwo Aureus, Kraków.
Bieńkowska M. (2012), Transseksualizm w Polsce. Wymiar indywidualny i społeczny przekraczania binarnego systemu płci, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
Bieńkowska-Ptasznik M. (2002), Płeć społeczna – transseksualizm – rekonstrukcja tożsamości, [in:] A. Kuczyńska (ed.), Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Boczkowski K. (2009), Homoseksualizm, Inter Esse, Kraków.
Bokszański Z. (1989), Tożsamość, interakcja, grupa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Breska-Kruszewska J., Rachoń D. (2014), Medyczne aspekty transpłciowości – rozpoznanie i postępowanie lecznicze, [in:] A.M. Kłonkowska, K. Bojarska (eds.), Psychospołeczne, prawne i medyczne aspekty transpłciowości, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Ciaputa E. (2011), Jak płeć stawała się rodzajem, [in:] K. Slany, B. Kowalska, M. Ślusarczyk (eds.), Kalejdoskop Genderowy. W drodze do poznania płci społeczno-kulturowej w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Connell R. (2013), Socjologia płci. Płeć w ujęciu globalnym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Davidmann S. (2010), Beyond Borders: Lived Experiences of Atypically Gendered Transsexual People, [in:] S. Hines, T. Sanger (eds.), Transgender Identities: Towards a Social Analysis of Gender Diversity, Routledge, New York.
Dębińska M. (2015), Prawo, seksuologia a transpłciowość. Przemiany społeczno-kulturowych praktyk konstruowania płci w Polsce (1964–2012), Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. A. Wieczorkiewicz, Warszawa.
Dynarski W., Kłonowska A. (2012), Słownik pojęć, [in:] M. Makuchowska, M. Pawlęga (eds.), Sytuacja społeczna osób LGBT. Raport za lata 2010 i 2011, Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa.
Fajkowska-Stanik M. (2001), Transseksualizm i rodzina. Przekaz pokoleniowy wzorów relacyjnych w rodzinach transseksualnych kobiet, Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN, Warszawa.
Geron K. (2002), Autodestrukcja u osób transseksualnych, [in:] A. Kuczyńska (ed.), Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Grodzka A., Podobińska A. (2012), Sytuacja osób transpłciowych w Polsce, [in:] A. Kłonkowska (ed.), Transpłciowość – Androgynia. Studia o przekraczaniu płci, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Gruszczyńska A. (2004), Kraków, europejskie miasto homofobów, [in:] Z. Sypniewski, B. Warkocki (eds.), Homofobia po polsku, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.
Jabłońska Z., Knut P. (2012), Prawa osób LGBT w Polsce, Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa.
Klosow M. (2019), Gender Blending. Praktyki przekraczania kulturowych norm płci, Instytut Wydawniczy Książka i Praca, Warszawa.
Kłonkowska A. (2012), Transpłciowość – Androgynia. Studia o przekraczaniu płci, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Kłonkowska A. (2017), Płeć: dana czy zadana? Strategie negocjacji (nie)tożsamości transpłciowej w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Kłonkowska A., Dynarski W. (2018), Gender i inne kłopotliwe terminy, czyli jak mówić o różnorodności i (nie)normatywności płciowej i seksualnej, https://jsgll.wordpress.com/2017/09/30/gender-i-inne-klopotliwe-terminy-czyli-jak-mowic-o-roznorodnosci-i-nienormatywnosci-plciowej-i-seksualnej-anna-klonkowska-wiktor-dynarski/ (accessed 30.10.2019).
Kłonkowska A., Bojarska K., Witek K. (2015), O płci od nowa. Własna tożsamość oczami osób transpłciowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Kryszk K., Kłonkowska A. (2012), Sytuacja społeczna osób transpłciowych. Analiza danych z badania ankietowanego, [in:] M. Makuchowska, M. Pawlęga (eds.), Sytuacja społeczna osób LGBT. Raport za lata 2010 i 2011, Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa.
Łojas J., Dynarski W. (2010), Płciowość (w) drag. Kulturowa tożsamość czy kultura tożsamości?, [in:] P. Szkudlarek (ed.), Przebrani w płeć. Zjawisko drag w kulturze, Wydawnictwo Konsola, Poznań.
Majka-Rostek D. (2010), Drag king jako emanacja kultury późnej nowoczesności, [in:] P. Szkudlarek (ed.), Przebrani w płeć. Zjawisko drag w kulturze, Wydawnictwo Konsola, Poznań.
Makuchowska M. (2011), Słowniczek pojęć, [in:] M. Makuchowska (ed.), Przemoc motywowana homofobią. Raport 2011, Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa.
Mizielińska J., Stasińska A. (2014), Drag king/ drag queen, [in:] M. Rudaś-Grodzka (ed.), Encyklopedia gender: płeć w kulturze, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.
Nikitorowicz J. (1999), Socjalizacja, [in:] D. Lalak, T. Pilch (eds.), Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej, Wydawnictwo Akademickie Żak, Warszawa.
Queer.pl, Światowa Organizacja Zdrowia: transpłciowość nie jest chorobą psychiczną, https://queer.pl/news/201445/swiatowa-organizacja-zdrowia-transplciowosc-nie-jest-choroba-psychiczna (accessed 18.12.2018).
Rawa-Kochanowska A. (2011), Poczucie tożsamości płciowej w teorii i w badaniach, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Świder M., Winiewski M. (2017), Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce. Raport za lata 2015–2016, Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa.
Trans-Fuzja, Anna Grodzka: nie chodzi o opowiadanie mojej historii, transfuzja.org/pl/artykuly/newsy/anna_grodzka_nie_chodzi_o_opowiadanie_mojej_historii.htm (accessed 7.11.2019).
Waszyńska K., Rękoś M. (2004), Tożsamość płciowa i czynniki ją warunkujące, [in:] A. Kuczyńska, E.K. Dzikowska (eds.), Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne II, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
World Health Organization, https://www.who.int/health-topics/international-classification-of-diseases (accessed 10.03.2019).
Ziemińska R. (2018), Niebinarne i wielowarstwowe pojęcie płci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

