Odzyskiwanie głosu – zmiana paradygmatu w badaniu transpłciowości
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.72.04Słowa kluczowe:
transpłciowość, dewiacja, paradygmat, medycynaAbstrakt
Celem prezentowanego tekstu jest ukazanie, jak zmieniło się w ciągu ostatnich lat to, jak na gruncie nauki analizuje się transseksualność/ transpłciowość, jak ścierają się ze sobą dwa rodzaje dyskursów – medyczny i społeczny. Efektem tego starcia stało się zmienienie medycznego zawłaszczania transseksualności jako zjawiska wyłącznie medycznego, klasyfikowanego jako odstępstwo od normy. Konsekwentnie też w tekście będą stosowane terminy ukazujące pewną przemianę w podejściu do opisywanego zjawiska – od transseksualizmu, przez transseksualność do współczesnego trans osoby/ osoby z transseksualnością. Ta nomenklatura odzwierciedla bowiem pewną dostrzegalną zmianę paradygmatu.
Bibliografia
Bem L.S. (2000), Męskość kobiecość. O różnicach wynikających z płci, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
Bieńkowska M. (2011), Dylematy badacza – wybrane niuanse z badań nad transseksualizmem, [in:] K. Slany, B. Kowalewska, M. Ślusarczyk (eds.), Kalejdoskop Genderowy. W drodze do poznania płci społeczno-kulturowej w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Bieńkowska M. (2012), Transseksualizm w Polsce. Wymiar indywidualny i społeczny przekraczania binarnego systemu płci, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
Bieńkowska M. (2013), Transobywatelstwo po polsku. Transseksualista/tka jako obywatel, “Pogranicze. Studia Społeczne”, no. 22, pp. 172–183.
Buczkowski A. (2005), Społeczne tworzenie ciała. Płeć kulturowa i płeć biologiczna, Wydawnictwo Universitas, Kraków.
Dynarski W., T jak trans, http://www.innastrona.pl/magazyn/bequeer/transseksualizm-transplciowosc.phtml (accessed 1.06.2012).
Ekins R., King D. (2006), The Transgender Phenomenon, Sage, London.
Fajkowska-Stanik M. (2001), Transseksualizm i rodzina. Przekaz pokoleniowy wzorów relacyjnych w rodzinach osób transseksualnych, Uniwersytet Humanistycznospołeczny SWPS, Warszawa.
Foucault M. (1993), Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, Aletheia, Warszawa.
Garfinkel H. (2007), Studia z etnometodologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Goffman E. (2005), Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, transl. A. Dzierżyńka, J. Tokarska-Bakir, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
Hale J. (1997), Suggested Rules for Non-Transsexuals Writing about Transsexuals, Transsexuality, Transsexualism, or Trans, https://hivdatf.files.wordpress.com/2010/09/suggested-rules-for-non-modified.pdf (accessed 20.05.2019).
Hines S. (2007), TransForming gender. Transgender practices of identity and intimacy and care, The Policy Press, Bristol. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt9qgpqw
Hines S. (2008), (Tran)formacja gender: zmiana społeczna i transgenderowe obywatelstwo, transl. M. Maciejewska, [in:] E.H. Oleksy (ed.), Tożamość i obywatelstwo w społeczeństwie wielokulturowym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Itani S. (2011), Sick but Legitimate? Gender Disorder and New Gender Identity Category in Japan, [in:] P.J. McGann, D.J. Hutson (eds.), Sociology of Diagnosis, Howard House, Emerald Group Publishing Limited, Bingley. DOI: https://doi.org/10.1108/S1057-6290(2011)0000012017
Karnat-Napieracz A., Liber Z. (2015), Odczarować ZWDPF – zespół wrodzonej dezakceptacji płci fenotypowej. Refleksje wokół książki Małgorzaty Bieńkowskiej Transseksualizm w Polsce. Wymiar indywidualny i społeczny przekraczania binarnego systemu płci (2012), “Aerument. Biannual Philosophical Journal”, vol. 5, pp. 501–518.
Kłonkowska A. (2012), Czy potrzebna nam płeć? Zjawisko androgynii wobec dychotomii płci, [in:] A. Kłonkowska (ed.), Transpłciowość – androgynia. Studia o przekraczaniu płci, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Kłonkowska A. (2017), Płeć dana czy zadana. Strategie negocjacji (nie)tożsamości transpłciowej w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Matusumoto D., Juang L. (2007), Psychologia międzykulturowa, transl. A. Nowak, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
Rzeczkowski M., marcinrzeczkowski.com (accessed 10.01.2012).
Shilling C. (2010), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Stryker S. (2006), (De)Subjugated Knowledges. An introdaction to Transgender Studies, [in:] S. Stryker, S. Whittle (eds.), The Transgender Studies Reader, Routledge, New York–London.
Stryker S., Whittle S. (eds.) (2006), The Transgender Studies Reader, Routledge, New York–London.
Whittle S. (2006), Foreword, [in:] S. Stryker, S. Whittle (eds.), The Transgender Studies Reader, Routledge, New York–London.
http://www.wpath.org/documents2/socv6.pdf/ (accessed 10.02.2012).
https://www.biography.com/people/lili-elbe-090815 (accessed 20.02.2019).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
