Trajectory experience of motherhood

Katarzyna Gajek

doi:10.18778/0208-600X.72.02

Autor

Katarzyna Gajek PhD, Department of Social Pedagogy, Faculty of Educational Sciences, University of Lodz, ul. Pomorska 46/48, 91-408 Łódź https://orcid.org/0000-0002-2610-5842

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.72.02

Słowa kluczowe:

macierzyństwo, doświadczenia auto/biograficzne, trajektoria, praca nad trajektoryjnym doświadczeniem

Abstrakt

Macierzyństwo, które obejmuje proces stawania się i bycia matką, ujmowane jest jako instytucja lub osobiste doświadczenie, a obie te perspektywy pozostają ze sobą w zależności. Instytucja macierzyństwa będąca tworem niezbędnym dla funkcjonowania społeczeństwa, kształtuje warunki życia kobiet, wpływa na ich wybory, wyznacza ramy pożądanych zachowań, nadaje najwyższą rangę roli społecznej matki i zawęża tożsamość kobiet do jednego wymiaru. Z ideą poświęcenia siebie dla dobra drugiego człowieka konfrontowane są doświadczenia kobiet-matek. Analizowane na potrzeby niniejszego tekstu historie dotyczące macierzyństwa opublikowane zostały na fanpage’u Żałuję rodzicielstwa i w jednoznaczny sposób wskazują na to, że bycie matką może być doświadczeniem trajektoryjnym, związanym ze zniewalającym cierpieniem. Przeżycia kobiet wpisane zostały w wyróżnione przez F. Schütze i G. Reimanna kolejne fazy procesu trajektoryjnego, a refleksja nad nimi prowadzi m.in. do wniosku, że zarówno matki, które podjęły biograficzną pracę nad własnymi doświadczeniami, jak i te, które tego nie zrobiły w konsekwencji i tak najczęściej organizują swoje dalsze życie z trajektorią w tle, nie zmieniając zasadniczo osobistej sytuacji.

Bibliografia

Badinter E. (1998), Historia miłości macierzyńskiej, transl. K. Choiński, Oficyna Wydawnicza Volumen Liga Republikańska, Warszawa.

Bartkowiak E. (2015), Obraz matki i macierzyństwa w przekazach źródłowych z historii wychowania, “Wychowanie w Rodzinie”, vol. XII, pp. 271–294.

Bartosz B. (2002), Doświadczenie macierzyństwa. Analiza narracji autobiograficznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Bębas S., Adamczyk-Bębas W. (2011), Doświadczenie macierzyństwa i ojcostwa przez rodziców, Drukarnia Grafprojekt Paweł Jop, Starachowice.

Budrowska B. (2000), Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety, Wydawnictwo Funna, Wrocław.

Corbin J., Strauss A. (1991), A nursing model for chronic illness management based upon the Trajectory Framework, Scholarly Inquiry for Nursing Practice, no. 5(3), pp. 155–174.

Donath O. (2017), Żałując macierzyństwa, Wydawnictwo Kobiece, Białystok.

Fejfer-Szpytko J., Włodarczyk J., Trąbińska-Haduch M. (2016), Rozpoznanie sytuacji matek małych dzieci w temacie depresji poporodowej i zaburzeń nastroju, “Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka”, no. 15(3), pp. 91–116.

Gawlina Z. (2003), Macierzyństwo jako wartość w kontekście przemian, “Roczniki Socjologii Rodziny”, Adam Mickiewicz University Press, Poznań, vol. XV, pp. 33–45.

Helling I. (1990), Metoda badań biograficznych, [in:] J. Włodarek, M. Ziółkowski (eds.), Metoda biograficzna w socjologii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Horsdal M. (2004), Ciało, umysł i opowieści – o ontologicznych i epistemologicznych perspektywach narracji na temat doświadczeń osobistych, “Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, no. 2, pp. 9–29.

Karwowska M. (2007), Macierzyństwo wobec dziecka niepełnosprawnego intelektualnie, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz.

Kaźmierska K. (1999), Doświadczenia wojenne Polaków a kształtowanie tożsamości etnicznej. Analiza narracji kresowych, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.

Lachowska B. (1999), Samotne macierzyństwo, [in:] D. Kormas-Biela (ed.), Oblicza macierzyństwa, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin.

Lesińska-Sawicka M. (2008), Późne macierzyństwo: studium socjomedyczne, Wydawnictwo NOMOS, Kraków.

Lindyberg I. (2012), Świat(y) “upośledzonego” macierzyństwa, Kraków.

Oleś P. (2008), Autonarracyjna aktywność człowieka, [in:] B. de Barbaro, B. Janusz, K. Gdowska (eds.), Narracja. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Rich A. (1976), Of Woman Born. Motherhood as Experience and Institution, Virago, London.

Riemann G., Schütze F. (1992), “Trajektoria” jako podstawowa koncepcja teoretyczna w analizach cierpienia i bezładnych procesów społecznych, “Kultura i Społeczeństwo”, no. 2, pp. 89–111.

Rokuszewska-Pawełek A. (1996), Doświadczenia wojenne Polaków – analiza trajektorii wrześniowej, [in:] M. Czyżewski, A. Piotrowski, A. Rokuszewska-Pawełek (eds.), Biografia a tożsamość narodowa, Katedra Socjologii Kultury Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Rokuszewska-Pawełek A. (2002), Chaos i przymus. Trajektorie wojenne Polaków – analiza biograficzna, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Schütze F. (1997), Trajektoria cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, “Studia Socjologiczne”, no. l, pp. 11–57.

Skowrońska-Pućka A. (2016), (Przed)wczesne macierzyństwo – perspektywa biograficzna. Diagnoza, pomoc i wsparcie, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.

Żałuję rodzicielstwa, https://www.facebook.com/ZalujeRodzicielstwa/ (accessed 25.02.2019).