Which women (don’t) leave and which men (don’t) stay? Gender and the diversity of forms and the temporality of contemporary intimate relationships

Emilia Paprzycka; Edyta Mianowska

doi:10.18778/0208-600X.72.01

Autor

Emilia Paprzycka PhD hab., Department of Sociology, Institute of Sociological Sciences and Pedagogy, Warsaw University of Life Sciences, ul. Nowoursynowska 166, 02-787 Warsaw https://orcid.org/0000-0003-3198-958X
Edyta Mianowska PhD, Department of Social Research Methodology, Faculty of Pedagogy, Psychology and Sociology, University of Zielona Góra, al. Wojska Polskiego 69, 65-762 Zielona Góra https://orcid.org/0000-0002-0949-2641

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.72.01

Słowa kluczowe:

związki intymne, rozstania, kobiety, mężczyźni, płeć, płeć kulturowa

Abstrakt

Przedmiotem zainteresowania w artykule uczyniono doświadczenia w związkach w perspektywie różnorodności ich form i czasu trwania oraz orientacji partnerów na trwałość relacji. Ramy pojęciowe wyznaczała perspektywa socjotemporalna, a analizy prowadzono w odwołaniu do koncepcji usytuowanych w obszarze socjologii rodziny, socjologii intymności, socjologii płci oraz socjologii czasu. Celem badań było ustalenie zależności między cechami społeczno-demograficznymi a doświadczeniami w związkach (różnorodnością form i czasem trwania) oraz gotowością do pozostania lub rozstania w sytuacji kryzysu w związku kobiet i mężczyzn. Badania zrealizowano metodą sondażu diagnostycznego na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków w styczniu 2018 roku. Płeć okazała się różnicować staż związku i stosunek do trwałości związków. Ustalono, że kobiety częściej niż mężczyźni pozostają w krótszych związkach. Stwierdzono również, że doświadczenia kobiet z różnymi typami związków są bardziej zróżnicowane ze względu na status społeczny niż mężczyzn. Rozpoznano cztery typy orientacji na (nie)trwałość związku. Ustalono, że wśród mężczyzn gotowość do rozstania jest zróżnicowana przez wiek, wykształcenie i samoocenę warunków materialnych, a wśród kobiet przez wiek, wykształcenie i kategorię społeczno-zawodową.

Bibliografia

Acker J. (1990), Hierarchies, Jobs, bodies: A Theory of Gendered Organizations, “Gender & Society”, no. 2, pp. 139–158.

Adamski F. (2002), Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Afifi T., Davis S., Denes A., Merrill A. (2013), Analyzing divorce from cultural and network approaches, “Journal of Family Studies”, vol. 19, no. 3, pp. 24–53.

Amato P.R. (2000), The Consequences of Divorce for Adults and Children, “Journal of Marriage and Family”, vol. 62, no. 4, pp. 1269–1287.

Bauman Z. (2003), Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds, Polity Press, Cambridge.

Bawin-Lergos B. (2004), Families in Europe: A private and Political Satake – Intimacy and Solidarity, “Current Sociology”, vol. 49, no. 5, pp. 49–65.

Beck U., Beck-Gernsheim E. (1995), The Normal Chaos of Love, transl. M. Ritter, J. Wiebel, Polity Press, Cambridge.

Beck-Gernsheim E. (2002), Reinventing the Family. In Search of New Lifestyles, Polity Press, Cambridge.

Brown S.L. (2004), Moving from cohabitation to marriage: effects on relationship quality, “Social Science Research”, vol. 33(1), pp. 1–19.

Collier J.F., Rosaldo M.Z., Yanagisako S. (2007), Czy rodzina istnieje? Nowe ujęcia antropologiczne, transl. A. Ostrowska, [in:] R.E. Hryciuk, A. Kościańska (eds.), Gender. Perspektywa antropologiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, vol. 1, pp. 60–75.

Connell R. (1987), Gender and Power: Society, the Person and Sexual Politics, Stanford University Press, California.

Connell R. (2013), Socjologia płci. Płeć w ujęciu globalnym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

De Singly F. (1994), Fortuna e sfortuna della donna sposata. Sociologia della vita matrimoniale, transl. V. Cicchelli, Edizioni Dedalo, Bari.

De Singly F. (1996), Sociologia della famiglia contemporanea, Palomar Athenaeum, Bari.

Dychtwald M. (2003), Cycles. How We Will Live. Work and Buy, Free Press, New York.

Ferree M.M. (2003), Practice Makes Perfect?: A Comment on Yancey Martin’s Gendering Practices, Practicing Gender, “Gender & Society”, no. 3, pp. 373–378.

Giddens A. (2006), Przemiany intymności: seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach, transl. A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Giddens A. (2007), The Global Revolution in Family and Personal Life, [in:] A.S. Skolnick, J.H. Skolnick (eds.), Family in Transition, Pearson, Boston, pp. 76–95.

Giddens A. (2010), Nowoczesność i tożsamość: “Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, transl. A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Hills Ch., Rubin Z., Peplau L. (1976), Breakups Before Marriage: The End of 103 Affairs, “Journal of Socilal Issues”, vol. 32, no. 2, pp. 147–168.

Holmes J., Marra M. (2011), Leadership discourse in a Maori workplace: negotiating gender, ethnicity and leadership at work, “Gender and Language”, vol. 2, pp. 317–342.

Illouz E. (2016), Dlaczego miłość rani. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Jalovaara M. (2003), The Joint Effects of Marriage Partners’ Socioeconomic Positions on the Risk of Divorce, “Demography”, vol. 40, no. 1, pp. 67–81.

Jamieson L. (1998), Intimacy: Personal Relationships in Modern Societies, Polity Press, Cambridge–Malden.

Jamieson L. (2008), Od rodziny do intymności, [in:] P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska (eds.), Socjologia codzienności, Wydawnictwo Znak, Kraków, pp. 115–142.

Jewdokimow M., Garncarek M. (2007), W pół kroku. Single o sobie samych, “Societas/ Communitas”, no. 4–5(2), pp. 173–194.

Kaufmann J.C. (1993), Sociologie du couple (4 edition), Presses Universitaires de France, Paris.

Kaufmann J.C. (2005), Quando l’amore comincia, Societa Editrice il Mulino, Bologna.

Kaufmann J.C. (2012), Niezwykła historia szczęśliwej miłości, transl. A. Kapciak, Oﬁcyna Naukowa, Warszawa.

Kiernan K. (2004), Cohabitation and Divorce across Nations and Generations, [in:] P.L. Chase-Lansdale, K. Kiernan, R.J. Friedman (eds.), Human Development across Lives and Generations, University Press, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/9780511808302.007

Krumrei E., Mahoney A., Pargament K.I. (2009), Divorce and the Divine: The Role of Spirituality in Adjustment to Divorce, “Journal of Marriage and Family”, vol. 71, pp. 373–383.

Kwak A. (2014), Współczesny świat zmian – alternatywy dla małżeństwa, “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, no. 51, pp. 5–19.

Kwak A., Bieńko M. (eds.) (2012), Wielość spojrzeń na małżeństwo i rodzinę, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Lahad K. (2011), Singlehood, Waiting, and the Sociology of Time, “Sociological Forum”, vol. 27, no. 1, pp. 163–186.

Lenz K. (2006), Soziologie der Zweierbeziehung. Eine Einführung, Springer, Wiesbaden.

Majka-Rostek D. (2008), Związki homoseksualne. Studium socjologiczne, Diﬁn, Warszawa.

Martin P. Y. (2004), Gender As Social Institution, “Social forces”, vol. 4, pp. 1249−1273.

Mizielińska J. (2017), Odmienne czy zwyczajne. Rodziny z wyboru w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Musiał M. (2015), Intymność i jej współczesne przemiany. Studium z filozofii kultury, Wydawnictwo Universitas, Kraków.

Paprzycka E. (2019), Biografie intymne singli – analiza typologiczna, [in:] K. Wąż (ed.), Obyczajowość seksualna Polaków. Perspektywa interdyscyplinarna, Oficyna Wydawnicza “Impuls”, Kraków, pp. 135–177.

Plummer K. (2003), Intimate Citizenship: Private Decisions and Public Dialouges, University of Washington Press, Seattle–London.

Renzetti C.M., Curran D.J. (2008), Kobiety, mężczyźni i społeczeństwo, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Schmidt F. (2015), Para, mieszkanie, małżeństwo: dynamika związków intymnych na tle przemian historycznych i współczesnych dyskusji o procesach indywidualizacji, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i Fundacja na rzecz Nauki Polskiej, Warszawa–Toruń.

Schmidt F., Mizielińska J., Stasińska A., Olcoń-Kubicka M., Żadkowska M., Jasińska J., Halawa M. (2018), W stronę socjologii pary: propozycja paradygmatu teoretyczno-badawczego, “Studia Socjologiczne”, vol. 3(230), pp. 12–39.

Silverstein L.B., Auerbach C.F. (2005), (Post)modern Families, [in:] J.L. Roopnarine, U.P. Gielen (eds.), Families in Global Perspective, Pearson, Boston, pp. 33–48.

Slany K. (2001), Alternatywne formy życia małżeńsko-rodzinnego w ponowoczesnym świecie, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Slany K. (2006), Socjo-demograficzne aspekty “syndromu opóźniania” i jego konsekwencje dla polityki społecznej, “Roczniki Socjologii Rodziny. Studia socjologiczne oraz interdyscyplinarne”, vol. XVII, pp. 13–25.

Strzelecka C. (2017), Wpływ czasu społecznego na konstruowanie modeli życia rodzinnego, “Tematy z Szewskiej”, no. 219, pp. 7–19.

Szlendak T. (2011), Socjologia rodziny: ewolucja, historia, zróżnicowanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Sztompka P. (2012), Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Toffler T. (2007), Szok przyszłości, transl. W. Osiatyński, E. Grabczak-Ryszka, E. Woydyłło, Kurpisz, Warszawa, pp. 206–217.

Toth K., Kemmelmeier M. (2009), Divorce attitudes around the world: Distinguishing the impact of culture on evaluations and attitude structure, “Cross-Cultural Research”, no. 43, pp. 280–297.

Trybulec M. (2009), Nowe media a kulturowe doświadczenie czasu. Uwagi krytyczne na marginesie teorii akceleracji czasu, “Annales Universitatis Mariae Curiae-Skłodowska. Sectio I, Philosophia-Sociologia”, no. 34, pp. 7–19.

Walerstein J., Blakeslee S. (1989), Second Chances: Men, Women, and Children a Decade after Divorce, Ticknor & Fields, New York.

Wharton A.S. (2006), The Sociology of Gender. An Introduction to Theory and Research, Blackwell Publishing, Malden-Oxford.