Etyczne aspekty badań fokusowych z udziałem dzieci i młodzieży

Jolanta Lisek-Michalska

doi:10.18778/0208-600X.42.03

Autor

Jolanta Lisek-Michalska Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Socjologii, Katedra Metod i Technik Badań Społecznych

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.42.03

Słowa kluczowe:

etyka badań z udziałem dzieci i młodzieży, badania fokusowe, międzynarodowe standardy etyczne, procedura uzyskiwania świadomej zgody

Abstrakt

Od końca XX w. obserwuje się zwiększone zainteresowanie udziałem dzieci w badaniach społecznych. Pomimo wskazówek zawartych w kodeksach badawczych, realizowanie badań społecznych związanych z uczestnictwem dzieci wiąże się z szeregiem złożonych etycznych i prawnych problemów i wyzwań. Angażowanie dzieci do tego typu przedsięwzięć prowadzi do konfliktu pomiędzy dwoma, czasami sprzecznymi celami, mianowicie potrzebą uzyskania coraz bardziej docenianej informacji od tej kategorii uczestników i etycznym nakazem ochrony szeroko rozumianego dobra dziecka, które może zostać w badaniu naruszone.

Autorka opisuje genezę i standardy etyczne obowiązujące na świecie w badaniach społecznych z udziałem dzieci i młodzieży. Akcentuje specyfikę zasad etycznych w odniesieniu do dzieci oraz na przykładzie badań fokusowych prezentuje przykłady „dobrych praktyk” realizacji zasad etycznych wobec nieletnich uczestników badań.

Bibliografia

Brzezińska, A. I., Toeplitz, Z. (red.) (2007), Problemy etyczne w badaniach i interwencji psychologicznej wobec dzieci i młodzieży, Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”

Davis, J., Hill, M., Tisdall, K., Prout, A. (eds.) (2006), Children, Young People and Social Inclusion: Participation for What?, Bristol: The Policy Press University of Bristol

Fine, G. A., Sandstrom, K. L. (1988), Knowing Children: Participant Observation with Minors, Newbury Park, CA: Sage Publications DOI: https://doi.org/10.4135/9781412984706

Fombad, Ch. M. (2005), Protecting childrenʼs rights in social science research in Botswana: some ethical and legal dilemmas, International Journal of Law, Policy and the Family, No. 19, s. 102−120 DOI: https://doi.org/10.1093/lawfam/ebi005

Gibson, F. (2007), Conducting focus groups with children and young people: strategies for success, Journal of Research in Nursing, Vol. 12, No. 5, s. 473−483 DOI: https://doi.org/10.1177/1744987107079791

Greig, A., Taylor, J., MacKay, T. (2007), Doing research with children, London: Il Sage DOI: https://doi.org/10.4135/9781849209045

Grodin, A., Glantz, L. H. (1994), Children as Research Subjects: Science, Ethics and Law, New York: Oxford University Press

Guidelines of Research (1993), London: National Children’s Bureau

Kennedy, C., Kools, S., Krueger, R. (2001), Methodological considerations in childrenʼs focus groups, San Francisco: University of California, Department of Family Health Care Nursing, Nursing Research, May−June, No. 50(3), s. 184−187 DOI: https://doi.org/10.1097/00006199-200105000-00010

Kerrane, B., Hogg, M. K. (2007), Lesser or just different? Capturing childrenʼs voices in consumer research, Lancaster: Lancaster University Management School, The Department of Marketing

Kondracka, M. (2007), Praktyczny aspekt podmiotowego podejścia do dziecka w procesie edukacji przedszkolnej, dostępny na stronie internetowej www.publikacje.edu.pl, Publikacja nr 3546

Konwencja ONZ o Prawach Dziecka, dostępna na stronie internetowej http://www.unicef.org/magic/resources/CRC_polish_language_version.pdf

Lansdown, G. (1994), Childrenʼs rights, [w:] Mayall, B. (ed.), Childrenʼs childhood: Observed and experienced, London: The Falmer Press, s. 33−35

Lisek-Michalska, J. (2010), Przywództwo w grupach rówieśniczych na podstawie badań fokusowych, Biuletyn Informacyjny. Wiadomości Społeczne, Krzyszkowski, J. (red.), Łódź: PTPS, nr 1, s. 87−101

Mayall, B. (2008), Conversations with Children: Working with Generational Issues, [w:] Christensen, P., James, A. (eds), Research with Children. Perspectives and Practices, ed. II, London: Routledge

Michałowska, E., Daniłowicz, P., Szymczak, M. (2008), Bezpieczeństwo dzieci w szkole i rodzinie w Łodzi, Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe

Morgan, M., Gibbs, S., Maxwell, K., Britten, N. (2002), Hearing childrenʼs voices: methodological issues in conducting focus groups with children aged 7−11 years, Qualitative Research, Vol. 2, No. 1, s. 5−20 DOI: https://doi.org/10.1177/1468794102002001636

Prout, A., James, A. (eds) (1997), Constructing and Reconstructing Childhood: Contemporary Issues in the Sociological Study of Childhood, London, New York: Falmer Press

Research Involving Children, http://ethics.grad.ucl.ac.uk/forms/guidance1.pdf

Schade, J. (2007), Marketing to Kids: The ABC’s of Conducting Research With Children and Teens, http://www.jrsconsulting.net/freearticles_3.html

Statement of Ethical Practice (2002), British Sociological Association

Thomas, N., O’Kane, C. (1998), The ethics of participatory research with children, Children & Society, Vol. 12, s. 336–348 DOI: https://doi.org/10.1111/j.1099-0860.1998.tb00090.x

Waksler, F. Ch. (ed.) (1991), Studying the Social Worlds of Children: Sociological Readings, Part II. Children in an Adult World, London: Falmer Press

Woodhead, M., Faulkner, D. (2008), Subjects, Objects or Participants? Dilemmas of Psychological Research with Children, [w:] Christensen, P., James, A. (eds), Research with Children. Perspectives and Practices, ed. II, London: Routledge