Uprzemysłowienie miasta postfordowskiego jako problem polityczny

Mateusz Błaszczyk

doi:10.18778/0208-600X.52.01

Autor

Mateusz Błaszczyk Uniwersytet Wrocławski, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Socjologii

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.52.01

Słowa kluczowe:

rozwój miasta poprzemysłowego, postfordyzm, neoindustrializacja, reindustrializacja, polityka rozwoju lokalnego

Abstrakt

W artykule podjęto problem polityki przywracania funkcji przemysłowych w miastach krajów rozwiniętego kapitalizmu. Od lat 70. XX w. odejście od fordowskiego modelu produkcji, globalizacja oraz nowy międzynarodowy podział pracy wywołały w miastach krajów „Pierwszego Świata” proces dezindustrializacji. Upadek przemysłu doprowadził do kryzysu wielu ośrodków miejskich. Jego przezwyciężenie rozpatrywać można jako proces przystosowania lokalnych systemów społeczno-ekonomicznych do wyzwań międzynarodowej rywalizacji na globalnym rynku miast. Próba sprostania im prowadzi do wykształcenia się nowych form organizacji ekonomicznych, charakterystycznych dla kapitalizmu kognitywno-kulturowego, w którym obowiązuje paradygmat elastycznej akumulacji i budowy przewagi konkurencyjnej dzięki kreatywności i innowacyjności. W tym kontekście reindustrializacja i neoindustrializacja stają się kluczowymi elementami strategii rozwoju miast. W artykule omówione zostały ideologiczne aspekty polityki uprzemysłowienia. Szczególną uwagę poświęcono kwestii „polityki klastryzacji”, jako narzędzia pobudzania wzrostu ekonomicznego. Ukazano także negatywne konsekwencje prowadzenia polityki wspierania rozwoju przemysłu. Przedstawione argumenty konkluduje twierdzenie, że istotą działań na rzecz rozwoju przemysłów ery kapitalizmu kulturowo-kognitywnego jest transfer kapitałów kreatywnych wytwarzanych w sferze publicznej do sfery prywatnej, gdzie są one przetwarzane i akumulowane w postaci kapitałów ekonomicznych.

Bibliografia

Acs Z. J. (2002), Innovation and the Growth of Cities, Edward Elgar Publishing, Cheltenham.

Amin A. (1994), Post-Fordism: Models, fantasies and phantoms of transitions, [w:] A. Amin (ed.), Post-Fordism. A Reader, Blackwell Publishers, Oxford, s. 1–39. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470712726.ch1

Banerjee A. (2005), Notes towards a theory of industrialisation in the developing world, [w:] N. Banerjee, S. Marjit (eds), Development, Displacement and Disparity. India in the Last Quarter of the Twentieth Century, Orient Longman Private Limited, New Delhi, s. 139–159.

Barta G., Czirfusz M., Kukely G. (2008), Re-industrialisation in the world and in Hungary, „European Spatial Research and Policy”, Vol. 15, No. 2, s. 5–26.

Blinder A.S. (2006), Offshoring. Kolejna rewolucja przemysłowa?, „Studia Regionalne i Lokalne”, nr 4, s. 5–18.

Błaszczyk M. (2013), W poszukiwaniu socjologicznej teorii rozwoju miast. Meandry ekonomii politycznej, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa.

Błaszczyk M., Kłopot S. W., Pluta J. (2010), Stare i nowe problemy społeczne wielkiego miasta. Socjologiczne studium konsumpcji na przykładzie Wrocławia, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa.

Borrás S., Tsagdis D. (2008), Cluster Policies in Europe. Firms, Institutions and Governance, Edward Elgar Publishing, Cheltenham. DOI: https://doi.org/10.4337/9781781007716

City of Flint Public Safety Plan (2012), http://www.cityofflint.com/FinancialMgr/doc/PublicSafety-Plan0512.pdf (dostęp 26.09.2014).

Clark T. N. (ed.) (2004), City as an Entertainment Machine, Elsevier – JAI Press, Boston.

Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Econmic and Social Committee, and the Committee for Regions: An Integrated Industrial Policy for the Globalisation Era – Putting Competitiveness and Sustainability at Centre Stage (2010), Komisja Europejska, SEC 1272–1276, Bruxells, Com 614.

Dandaneau S. P. (1996), A Town Abandoned: Flint, Michigan, Confronts Dezindustrialization, State University of New York Press, New York.

Duranton G. (2011), California dreamin’ the feeble case for cluster policies, „Review of Economic Analysis”, Vol. 3, No. 1, s. 3–45.

Działania na rzecz odrodzenia przemysłu europejskiego. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego i Komitetu Regionów, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52014DC0014&from=EN (dostęp 28.09.2014).

European Cluster Organisation Directory 2010, http://www.franche-comte.cci.fr/crci/biblio/img/eic/Annuaire.pdf (dostęp 30.01.2013).

European Cluster Policy Group. Final Recommendations – A Call for Policy Action (2010), http://wbc-inco.net/object/document/7861/attach/ECPG_Final_Report_web-low1.pdf (dostęp 12.01.2015).

Europejska sieć doskonałości na rzecz zarządzania, współpracy i promocji klastrów, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (2007), Warszawa.

Flint, Michigan Population History 1920–2013, http://www.biggestuscities.com/city/flint-michigan (dostęp 28.09.2014).

Florida R. (2010), Narodziny klasy kreatywnej oraz jej wpływ na przeobrażenia w charakterze pracy, wypoczynku, społeczeństwa i życia codziennego, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.

Garofoli G. (2002), Local development in Europe. Theoretical models and international comparisons, „European Urban and Regional Studies”, Vol. 9, No. 3, s. 225–239. DOI: https://doi.org/10.1177/096977640200900303

Glaeser E. L. (2011), Triumph of the City. How Our Greatest Invention Makes Us Richer, Smarter, Greener, Healthier, and Happier, The Penguin Press, New York.

Gordon I. R., McCann P. (2000), Industrial clusters: Complexes, agglomeration and/or social networks?, „Urban Studies”, Vol. 37, No. 3, s. 513–532. DOI: https://doi.org/10.1080/0042098002096

Greenwood J. (1999), The Third Industrial Revolution: Technology, productivity, and income equality, „Economic Review”, Vol. 32, No. 2, s. 2–12.

Grycuk A. (2010), Klastry jako instrument polityki regionalnej, „Infos. Biuro Analiz Sejmowych”, nr 13 (83).

Hall S. (1988), Brave new world, „Marxism Today”, October, s. 24–29.

Implementing the Community Lisbon Programme: A Policy Framework to Strengthen EU Manufacturing – Towards a More Integrated Approach for Industrial Policy (2005), Komisja Europejska, COM 474, Final.

Jacobs J. (1963), The Death and Life of Great American Cities, Vintage Books, New York.

Jayne M. (2005), Cities and Consumption, Routledge, London–New York. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203358733

Kenny M., Florida R. (eds) (2004), Locating Global Advantage. Industry Dynamics in International Economy, Stanford University Press, Stanford. DOI: https://doi.org/10.1515/9780804767057

Kierunki i polityka rozwoju klastrów w Polsce (2009), Ministerstwo Gospodarki, Departament Rozwoju Gospodarki, Warszawa.

Krätke S. (2011), The Creative Capital of Cities: Interactive Knowledge Creation and the Urbanization Economies of Innovation, Wiley-Blackwell, Malden. DOI: https://doi.org/10.1002/9781444342277

Lane Ch. (1991), Industrial reorganization in Europe: Patterns of convergence and divergence in Germany, France and Britain, „Work, Employment and Society”, Vol. 5, No. 4, s. 515–539. DOI: https://doi.org/10.1177/0950017091005004004

Majer A. (1994), Nowe miasta XIX wieku i rozwój Łodzi, [w:] E. Kaltenberg-Kwiatkowska (red.), Miasta polskie w dwusetlecie prawa o miastach, Polskie Towarzystwo Socjologiczne – Sekcja Socjologii Miasta, Warszawa, s. 73–90.

Malikowski M. (2010), Powstawanie dużego miasta. Drogi i bezdroża socjalistycznej urbanizacji na przykładzie Rzeszowa, wyd. 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów.

Martin R. (2003), A Study on the Factors of Regional Competitiveness. A Final Report for the European Commission, Directore-General Regional Policy, Bruxells.

Martin R., Sunley P. (2003), Deconstructing clusters: Chaotic concept or policy panacea?, „Journal of Economic Geography”, Vol. 3, No. 1, s. 5–35. DOI: https://doi.org/10.1093/jeg/3.1.5

Molotch H. (1993), The political economy of growth machines, „Journal of Urban Affairs”, Vol. 15, No. 1, s. 29–53. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9906.1993.tb00301.x

Nawratek K. (2012), Dziury w całym. Wstęp do miejskich rewolucji, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Owen G. (2012), Industrial policy in Europe Science the Second World War: What has been learnt?, „ECIPE Occasional Paper”, No. 1.

Pine II B. J., Gilmore J. H. (1999), The Experience Economy: Work Is Theatre & Every Bussines a Stage, Harvard Business School Press, Boston.

Pisano G. P., Shih W. C. (2009), Restoring American competitiveness, „Harvard Business Review”, July, s. 114–125.

Porter M. E. (1990), The Competitive Advantage of Nations, Free Press, New York. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-11336-1

Porter M. E. (2001), Porter o konkurencji, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Reindustrializacja. Miasto przemysłowe 2.0, https://www.facebook.com/reindustrializacja/info (dostęp 18.09.2014).

Rifkin J. (2012), Trzecia rewolucja przemysłowa. Jak lateralny model władzy inspiruje całe pokolenie i zmienia oblicze świata, Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice.

Roelandt T., den Hertog P. (1999), Cluster analysis and cluster-based policy making: the state of art, [w:] Boosting Innovation. The Cluster Approach, OECD Pubications Service, Paris, s. 413–427.

Savitch H. V., Kantor P. (2002), Cities in the International Marketplace. The Political Economy of Urban Development in North America and Western Europe, Princeton University Press, Princeton. DOI: https://doi.org/10.1515/9780691186504

Scott A. J. (2008), Social Economy of the Metropolis: Cognitive-Cultural Capitalism and the Global Resurgence of Cities, Oxford University Press, Oxford.

Shearmur R. (2006–2007), The new knowledge aristocracy: The creative class, mobility and urban growth, „Work Organisation, Labour and Globalisation”, Vol. 1, No 1, s. 31–47. DOI: https://doi.org/10.13169/workorgalaboglob.1.1.0031

Stiglitz J. E., Lin J. Y., Monga C. (2013), Introduction: The rejuvenation of industrial policy, [w:] J. E. Stiglitz, J. Y. Lin (eds), The Industrial Policy Revolution I: The Role of Government Beyond Ideology, Palgrave Macmillan, Houndmills, s. 1–15. DOI: https://doi.org/10.1057/9781137335173_1

Szirmai A., Nadué W., Alcorta L. (2013), Pathways to Industrialization in the Twenty-first Century. New Challenges and Emerging Paradigms, Oxford University Press, Oxford. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199667857.001.0001

Yigtcanlar T., Velibeyouglu K., Baum S. (eds) (2008), Creative Urban Regions: Harnessing Urban Technologies to Support Knowledge City Initiatives, IGI Global, Hershey–New York. DOI: https://doi.org/10.4018/978-1-59904-838-3