O zasadności badań nad tożsamością dzielnic miast. Poszukiwanie nowych–starych tożsamości

Stanisław Lisiecki; Jacek Kubera

doi:10.18778/0208-600X.54.09

Autor

Stanisław Lisiecki Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Socjologii, Pracownia Socjologii Miasta
Jacek Kubera Instytut Zachodni w Poznaniu

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.54.09

Słowa kluczowe:

miasto, dzielnica, tożsamość dzielnicy, identyfikacja z dzielnicą, Poznań

Abstrakt

W artykule dzielnica traktowana jest jako przestrzeń społeczna, która dziś funkcjonuje w obrębie dużego miasta, niegdyś zaś znajdowała się poza nim jako w pewnym stopniu odrębna i autonomiczna całość: wioska, obszar podmiejski, osobne osiedle czy małe miasto leżące przy większym ośrodku. W nawiązaniu do genezy miast, w tekście omówione są wybrane elementy tożsamości dzielnic miejskich. Następnie przedstawia się różne, charakterystyczne dla wybranych szkół w socjologii miasta, sposoby rozumienia i opisywania dzielnicy. Pośród wielu możliwych perspektyw Autorzy za szczególnie przydatną uważają tę, którą nazwać można ujęciem tożsamościowym. Tradycję badań w tym nurcie rozpoczął w Poznaniu Florian Znaniecki, a ich specyficzną cechą jest zwrócenie uwagi na autostereotyp mieszkańców danej przestrzeni oraz na badanie tego autostereotypu w kontekście innych tożsamości (np. narodowych, klasowych, religijnych). Na przykładzie poznańskich dzielnic, takich jak Śródka, Jeżyce, Święty Marcin czy Wilda, w tekście mówi się o zjawiskach kształtujących współcześnie tożsamości dzielnic w mieście.

Bibliografia

Barber B. R. (2014), Gdyby burmistrzowie rządzili światem. Dysfunkcyjne kraje, rozkwitające miasta, tłum. H. Jankowska i K. Makaruk, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA, Warszawa.

Billert A. (2012), Założenia, modele i planowanie polityki rozwoju miasta. Próba konfrontacji dwóch światów jednej Unii Europejskiej, [w:] Derejski K., Kubera J., Lisiecki S., Macyra R. (red.), Deklinacja odnowy miast. Z dyskusji nad rewitalizacją w Polsce, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, Poznań, s. 21−53.

Certeau M. de (2011), Duchy miasta, [w:] Certeau M. de, Giard L., Mayol P. (red.), Wynaleźć codzienność. 2: Mieszkać, gotować, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Cichocki R., Podemski K. (1999), Miasto w świadomości swoich mieszkańców, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań.

Danielewicz D. (2014), Berlin. Twór bez muru, „Polityka”, wydanie specjalne „Miasta i ludzie”, nr 10.

Derejski K., Kubera J., Lisiecki S., Macyra R. (2012), Deklinacja odnowy miast. Z dyskusji nad rewitalizacją w Polsce, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Spoołecznych UAM, Poznań.

Derejski K., Kubera J., Lisiecki S., Macyra R. (2014), Nowe życie w mieście? Dylematy rewitalizacji, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, Poznań.

Durkheim É. (1999), O podziale pracy społecznej, tłum. K. Wakar, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Frysztacki K. (1994), Dynamika społeczności lokalnych wobec problemów społecznych, [w:] Machaj I., Styk J. (red.), Stare i nowe struktury społeczne w Polsce. T. 1: Miasto, Wydawnictwo Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 105−111.

Gołdyka L., Machaj I. (red.) (2007), Enklawy życia społecznego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin.

Jałowiecki B. (1968), Osiedle i miasto. Studium socjologiczno-urbanistyczne jednostek mieszkaniowych Wrocławia, Arkady, Warszawa.

Jałowiecki B. (1980), Człowiek w przestrzeni miasta, Śląski Instytut Naukowy, Katowice.

Jałowiecki B. (2014), Metropolie rządzą światem, „Polityka”, wydanie specjalne „Miasta i ludzie”, nr 10.

Kaczmarek J. (2002), Poznań w fotografi i świadomości mieszkańców, „Przegląd Zachodni”, nr 3.

Karmowska J. (2007), Promocja wewnętrzna w historycznym mieście europejskim jako czynnik kształtujący jakość życia społeczności lokalnej, [w:] Majer A. (red.), Socjologia miasta. Nowe dziedziny badań, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 213−236.

Kaźmierczak B., Nowak M., Palicki S., Pazder D. (2011), Oceny rewitalizacji. Studium zmian na poznańskiej Śródce, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, Poznań.

Kubicki P. (2010), Nowi Mieszczanie – w poszukiwaniu nowych tożsamości miejskich, [w:] Madurowicz M. (red.), Wartościowanie współczesnej przestrzeni miejskiej, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, Urząd Miasta Stołecznego Warszawy, Warszawa, s. 57−65.

Madurowicz M. (2007), Miejska przestrzeń tożsamości Warszawy, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Majer A. (2010), Socjologia i przestrzeń miejska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Piotrowski W. (1966), Społeczno-przestrzenna struktura m. Łodzi. Studium ekologiczne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków.

Piotrowski W. (1994), Tożsamość miasta (na przykładzie Łodzi), [w:] Machaj I., Styk J. (red.), Stare i nowe struktury społeczne w Polsce. T. 1: Miasto, Wydawnictwo Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 171−174.

Pióro Z. (1962), Ekologia społeczna w urbanistyce (na przykładzie badań lubelskich i toruńskich), Arkady, Warszawa.

Pluta J. (2006a), Studium wrocławskiego autostereotypu, [w:] Żuk P., Pluta J. (red.), My Wrocławianie. Społeczna przestrzeń miasta, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, s. 227−260.

Pluta J. (2006b), Tożsamość i lokalność. Uwagi o związku wrocławian z przestrzenią miasta, [w:] Żuk P., Pluta J. (red.), My Wrocławianie. Społeczna przestrzeń miasta, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, s. 59−74.

Rybicki P. (1972), Społeczeństwo miejskie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Simmel G. (2008), Socjologia przestrzeni, [w:] tenże, Pisma socjologiczne, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Topalov Ch. (2002), Langage, société et divisions urbaines, [w:] Topalov Ch. (ed.), Les divisions de la ville, Éditions de la Maison des Sciences de l’Homme, Paris, s. 375−449. DOI: https://doi.org/10.4000/books.editionsmsh.1254

Wallis A. (1990), Socjologia przestrzeni, Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa.

Ziółkowski J. (1960), Sosnowiec. Drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice.

Ziółkowski J. (1965), Urbanizacja, miasto, osiedle. Studia socjologiczne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Znaniecki F. (1931), Miasto w świadomości jego obywateli. Z badań Polskiego Instytutu Socjologicznego nad miastem Poznaniem, Wydawnictwo Polskiego Instytutu Socjologicznego, Poznań.

Znaniecki F. (1938), Socjologiczne podstawy ekologii ludzkiej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, z. 1, s. 89−119.

Znaniecki F., Ziółkowski J. (1984), Czym jest dla Ciebie miasto Poznań? Dwa konkursy: 1928/1964, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań.