Kobieca strona dyskursu onkologicznego. Empiryczne spojrzenie na demokratyzację wiedzy medycznej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.55.10Słowa kluczowe:
kobiety, rak piersi, ciało, medykalizacja, wiedza medyczna, ilościowe badania socjologiczneAbstrakt
Artykuł poprzez osadzanie w teoretycznych ramach konstruktywizmu wpisuje chorobę nowotworową piersi w kategorię dyskursu. Takie podejście wymaga zadania pytań o depozytariuszy wiedzy medycznej oraz jej źródła, formy i sposoby dystrybucji. Nie chodzi tu o negację istnienia określonych jednostek chorobowych, lecz raczej zwrócenie uwagi na złożone powiązania pomiędzy wiedzą medyczną a światem społecznym. Klarowny obraz obiektywnej wiedzy zaczyna tracić jednoznaczne kontury, gdy zestawi się alternatywne reprezentacje językowe w odmienny sposób porządkujące i interpretujące doświadczenia związane ze zdrowiem i chorobą. Na płaszczyźnie empirycznej analiza opiera się na wynikach badań ilościowych, przeprowadzonych wśród trzech grup kobiet, które w założeniu miały różnicować stopień poinformowania w zakresie profilaktyki i terapii raka piersi. Do próby włączono dwie grupy młodszych, kształcących się kobiet, funkcjonujących na co dzień w dwóch miastach różnej wielkości. Trzecia grupa respondentek rekrutowała się z małej, niespełna 10-tysięcznej miejscowości, dominowały w niej kobiety w wieku okołomenopauzalnym. Narzędzie badawcze w postaci kwestionariusza ankiety zostało opracowane z myślą o szerzej zakrojonej analizie psychospołecznych kontekstów zdrowia i choroby. Dla potrzeb artykułu wybrane zostały zagadnienia dotyczące: zdrowego stylu życia, kobiecego ciała, obaw przed rakiem piersi i innymi chorobami, oczekiwań w zakresie komunikacji z lekarzem oraz źródeł wiedzy na temat własnych problemów zdrowotnych.
Bibliografia
Banaszak E., Florkowski R. (2008), Intymne, prywatne, publiczne. O częściach ciała, które należy zakrywać, [w:] E. Banaszak, P. Czajkowski, Moralne obrazy. Społeczne i socjologiczne (de)konstrukcje seksualności, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 11–41.
Bauman Z. (1995), Ciało i przemoc w obliczu ponowoczesności, Wydawnictwo Uniwersytetu im. M. Kopernika, Toruń.
Elias N. (2008), Społeczeństwo jednostek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Figert A. E. (2011), The Consumer Turn in Medicalization: Future Directions with Historical Foundations, [w:] B. A. Pescosolido, J. K. Martin, J. D. Mcleod, A. Rogers (red.), Handbook of the Sociology of Health, Illness, and Healing. A Blueprint for the 21st Century, Springer, New York – London, s. 291–292. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4419-7261-3_15
Frank A. W. (1990), Bringing Bodies Back in: A Decade Review, „Theory, Culture and Society”, Vol. 7, No. 1, s. 131–163. DOI: https://doi.org/10.1177/026327690007001007
Giddens A. (2006), Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w późnej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 296–297.
Kitzinger J., Philo G., Henderson L., Saywell C., Beattie L. (2009), The role of the media in public and professional understandings of breast cancer, raport z projektu badawczego, http://webcache.googleusercontent.com/search?Q=cache:dbzricghy5sj:www.cardiff.ac.uk/jomec/resources/breastcancerfinrep2full.pdf+&cd=1&hl=pl&ct=clnk&gl=pl (20.05.2015).
Klawiter M. (2008), The biopolitics of breast cancer. Changing cultures of disease and activism, University of Minnesota Press, Minneapolis – London.
Melosik Z. (2002), Kryzys męskości w kulturze współczesnej, Wydawnictwo „Wolumin”, Poznań.
Ostrowska A. (2011), Profilaktyka zdrowotna: interpretacje, definicje sytuacji racjonalności (przypadek profilaktyki ginekologicznej kobiet), „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 73–94.
Rocha Garbin da H. B., Faria Pereira Neto de A., Guilam M. C. R. (2008), The internet, expert patients and medical practice: an analysis of the literature, „Interface (Botucatu)”, Vol. 12, No. 26, Botucatu July/Sept., http://www.scielo.br/scielo.php?Pid=S1414-32832008000300010&script=sci_arttext&tlng=en (20.05.2015). DOI: https://doi.org/10.1590/S1414-32832008000300010
Shilling C. (2010), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Turner J. H., Stets J. E. (2009), Socjologia emocji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Waddington I. (2007), Sport and Health: a Sociological Perspective, [w:] J. Coakley, E. Dunning (eds.), Handbook of Sports Studies, Sage Publications, London.
Zierkiewicz E. (2013), Prasa jako medium komunikacyjne. Kulturowe reprezentacje raka piersi w czasopismach kobiecych, Wydawnictwo Impuls, Kraków.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2015 © Copyright by Anna Czerner, Elżbieta Nieroba, Łódź 2015; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

