Risk in the Biographies of Independent Care Leavers

Monika Wiktorowicz-Sosnowska

doi:10.18778/0208-600X.82.05

Autor

Monika Wiktorowicz-Sosnowska University of Wrocław https://orcid.org/0000-0001-6843-4946

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.82.05

Słowa kluczowe:

ryzyko, biografia, wychowankowie instytucjonalnej pieczy zastępczej, badania jakościowe

Abstrakt

W artykule zaprezentowano wybrane wyniki badań jakościowych wskazujących na próbę konstruowania siebie przez wychowanków pieczy instytucjonalnej i rodzinnej w relacji do doświadczeń, samodzielności i ryzyka (w tym ryzyka związanego z pandemią COVID-19). Okazuje się, że nie pandemia, ale adaptacja do życia poza instytucją wpływa na stan chwiejnej równowagi życiowej, która przy braku możliwości i zasobów niezbędnych do poradzenia sobie z trudnościami wytycza kierunek dla prawdopodobnej biografii jednostek badanych. W konsekwencji trudności uruchamiane są strategie funkcjonowania przekładające się na życiowe wybory. Dane empiryczne pochodzą z jakościowych wywiadów pogłębionych, które umożliwiają badanie sposobu doświadczania i postrzegania świata przez jednostkę.

Bibliografia

Abramowicz M., Strzałkowska A., Tobis T. (2012), Badanie ewaluacyjno-diagnostyczne. Sytuacja psychospołeczna i materialna usamodzielnionych wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych, Pracownia Realizacji Badań Socjologicznych, Gdańsk.

Aronson A., Wilson T.D., Akert R.M. (2004), Psychologia społeczna, transl. J. Gilewicz, Zysk i S-ka, Poznań.

Bandura A. (1971), Social Learning Theory http://www.asecib.ase.ro/mps/Bandura_SocialLearningTheory.pdf (accessed: 10.06.2022).

Bańka A. (2009), Tożsamość jednostki w obliczu wyboru: Między przystosowaniem a ucieczką od rzeczywistości, “Czasopismo Psychologiczne”, vol. 15, no. 12, pp. 333–360.

Beck U. (2002), Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, transl. S. Cieśla, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Berger P.L., Luckmann T. (1983), Społeczne tworzenie rzeczywistości, transl. J. Niżnik, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Berkowitz L. (1989), Frustration-Aggression Hypothesis: Examination and Reformulation, “Psychological Bulletin”, no. 106, pp. 59–73. DOI: https://doi.org/10.1037/0033-2909.106.1.59

Blumer H. (2007), Interakcjonizm symboliczny. Perspektywa i metoda, transl. G. Woroniecka, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków.

Branden N. (1999), Odpowiedzialność. Jak polegać na sobie i znaleźć sens życia, transl. E. Różańska, Teta, Łódź.

Brągiel J. (1996), Zrozumieć dziecko skrzywdzone, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Brickman P., Coates D., Janoff-Bulman R. (1978), Lotterry winners and accident victims: is happiness relative?, “Journal of Personality and Social Psychology”, vol. 36, pp. 917–927. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.36.8.917

Brzezińska A.I., Appelt K., Ziółkowska B. (2015), Psychologia rozwoju człowieka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot.

Crick N.R., Dodge K.A. (1994), A review and reformulation of social information-processing mechanisms in children’s social adjustment, “Psychological Bulletin”, no. 115(1), pp. 74–101. DOI: https://doi.org/10.1037/0033-2909.115.1.74

Curry S.R., Abrams L.S. (2015), Housing and social support for youth aging out of foster care: State of the research literature and directions for future inquiry, “Child & Adolescent Social Work Journal”, no. 32(2), pp. 143–153. DOI: https://doi.org/10.1007/s10560-014-0346-4

Czapiński J. (2005), Trzy typy wykluczenia społecznego, [in:] J. Czapiński, T. Panek (eds.), Diagnoza społeczna. Warunki i jakość życia Polaków, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Warszawa.

Drwal R. (1995), Adaptacja kwestionariuszy osobowości. Wybrane zagadnienia i techniki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Erikson E.H. (2000), Dzieciństwo i społeczeństwo, transl. P. Hejmej, Rebis, Poznań.

Flick U. (2012), Projektowanie badania jakościowego, transl. P. Tomanek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

George C., Main M. (1979), Social interactions of young abused children: Approach, avoidance, and aggression, “The Society of Research in Child Development”, vol. 50(2), pp. 306–318. DOI: https://doi.org/10.2307/1129405

Gibbs G. (2011), Analizowanie danych jakościowych, transl. M. Brzozowska-Brywczyńska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Giddens A. (2006), Nowoczesność i tożsamość. “Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, transl. A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Goffman E. (2007), Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, transl. A. Dzierzyńska, J. Tokarska-Bakir, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Golczyńska-Grondas A. (2014), Wychowało nas państwo. Rzecz o tożsamości dorosłych wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych, Zakład Wydawniczy “Nomos”, Kraków.

Golczyńska-Grondas A. (2016), Chybotliwa łódź. Losy wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych. Analiza socjologiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-482-3

Grotowska-Leder J. (2002), Fenomen wielkomiejskiej biedy. Od epizodu do “underclass”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Hałas E. (2006), Interakcjonizm symboliczny. Społeczny kontekst znaczeń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Herman J.L. (2004), Przemoc. Uraz psychiczny i powrót do równowagi, transl. A. Kacmajor, M. Kacmajor, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Hobfoll S.E. (2006), Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, transl. M. Kacmajor, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Jemielniak D. (2012), Wprowadzenie. Czym są badania jakościowe, [in:] D. Jemielniak (ed.), Badania jakościowe, vol. 1, Podejścia i teorie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, pp. 1–9.

Kazdin A. (1996), Zdrowie psychiczne młodzieży w okresie dorastania. Programy profilaktyczne i lecznicze, “Nowiny Psychologiczne”, no. 2, pp. 39–74.

Kvale S. (2011), Prowadzenie wywiadów, transl. A. Dziuban, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Larson J.S. (1993), The measurement of social well-being, “Social Indicator Research”, no. 28(3), pp. 285–296. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01079022

Lipowska-Teutsch A. (1995), Rodzina a przemoc, Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Warszawa.

Maslow A.H. (1990), Motywacja i osobowość, transl. P. Sawicka, Pax, Warszawa.

Mead G.H. (1975), Umysł, osobowość i społeczeństwo, transl. Z. Wolińska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Merton R.K. (1982), Teoria socjologiczna i struktura społeczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Miller A. (2006), Bunt ciała, transl. A. Gierlińska, Media Rodzina, Poznań.

Miller A. (2007), Dramat udanego dziecka. W poszukiwaniu siebie, transl. N. Szymańska, Media Rodzina, Poznań.

Obuchowski K. (2000), Galaktyka potrzeb. Psychologia dążeń ludzkich, Zysk i S-ka, Poznań.

Oettingen G., Thorpe J.S. (2006), Fantasy realization and the bridging of time, [in:] L.J. Sanna, E.C. Chang (eds.), Judgments over time: The interplay of thoughts, feelings, and behaviors, Oxford University Press, New York, pp. 120–142. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195177664.003.0008

Pervin L.A. (2005), Psychologia osobowości, transl. M. Orski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Podgórecki A. (1969), Patologia życia społecznego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Rotter J.B. (1990), Poczucie wewnętrznej versus zewnętrznej kontroli wzmocnień, “Nowiny Psychologiczne”, no. 5–6, pp. 59–70.

Ryś M. (1998), Rodzina z problemem alkoholowym jako rodzina dysfunkcyjna, “Studia nad Rodziną”, no. 2/2(3), pp. 65–74.

Ryś M. (2011), Kształtowanie się poczucia własnej wartości i relacji z innymi w różnych systemach rodzinnych, “Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio”, no. 2(6), pp. 64–83.

Sajkowska M. (1999), Stygmat instytucji. Społeczne postrzeganie wychowanków domów dziecka, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW, Warszawa.

Salazar A.M., Jones K.R., Emerson J.C., Mucha L. (2016), Postsecondary Strengths, Challenges, and Supports Experienced by Foster Care Alumni College Graduates, “Journal of College Student Development”, Johns Hopkins University Press, vol. 57, no. 3, pp. 263–279. DOI: https://doi.org/10.1353/csd.2016.0029