Media and Trust. On the Need to Seek Information in Times of Uncertainty and its Social Consequences. Case Study of Poland during the Covid-19 Pandemic

Irena Wolska-Zogata

doi:10.18778/0208-600X.82.04

Autor

Irena Wolska-Zogata University of Wrocław, Department of Applied Sociology and Social Work, Institute of Sociology, ul. Koszarowa 3, 51-149 Wrocław https://orcid.org/0000-0001-7896-5935

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-600X.82.04

Słowa kluczowe:

COVID-19, niepewność, szczepienia, zaufanie, media, dezinformacja

Abstrakt

Pandemia COVID-19 wywołała niepokój i niepewność co do tego, jak funkcjonować normalnie. Luka informacyjna skłoniła ludzi do szukania rozwiązania w mediach, także społecznościowych. Z kolei poleganie na tych ostatnich zwiększa prawdopodobieństwo wiary w teorie spiskowe. Wszystkie te czynniki zostały powiązane z niższym poziomem zachowań zapobiegawczych podczas pandemii COVID-19. Nieustanny zalew (prawdziwych) informacji, dezinformacji i błędnych informacji, czy to wytworzonych przez człowieka, czy przez boty, może być toksyczny, zwłaszcza w połączeniu z nieświadomością tego, czym naprawdę są wiadomości i jak na nas wpływają, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo. Dlatego obecna pandemia jest po części wyzwaniem związanym z filtrowaniem (w czasie rzeczywistym) ogromnej ilości informacji publikowanych codziennie, ale także niezdolnością badaczy, decydentów, dziennikarzy i zwykłych obywateli do nadążania za szybko zmieniającymi się faktami. Zakładam, że w sytuacji niepewności ludzie poszukują informacji, aby podjąć najlepszą decyzję. Przyjmowanie informacji jest wyrazem zaufania do własnych źródeł informacji, w tym zaufania do naukowców i lekarzy lub braku zaufania do decyzji rządowych, a także braku zaufania do firm farmaceutycznych. Większe zaufanie polityczne prowadziło do większej zgodności zachowań z polityką rządu wdrażaną w celu powstrzymania pandemii. Celem artykułu jest pokazanie, które medialne źródła informacji i w jaki sposób stawiały opór wobec działań podejmowanych przez instytucje państwowe i naukowców w sytuacji zagrożenia epidemiologicznego.

Bibliografia

M (2021), State of Science Index https://www.3mpolska.pl/3M/pl_PL/state-of-science-indexbadanie-pl/interaktywne-wyniki/ (accessed: 15.03.2022).

Allington D., Duffy B., Wesely S., Dhavan N., Rubin J. (2021a), Health-protective behaviour, social media usage and conspiracy belief during the COVID-19 public health emergency, “Psychological Medicine”, vol. 51(10), pp. 1763–1769 https://doi.org/10.1017/S003329172000224X DOI: https://doi.org/10.1017/S003329172000224X

Allington D., McAndrew S., Moxham-Hall V.L., Duffy B. (2021b), Media usage predicts intention to be vaccinated against SARS-CoV-2 in the US and the UK, “Vaccine”, vol. 39(18), pp. 2595–2603 https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2021.02.054 DOI: https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2021.02.054

Botzen W., Duijndam S., van Beukering P. (2021), Lessons for climate policy from behavioral biases towards COVID-19 and climate change risks, “World Development”, vol. 137, 105214 https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2020.105214 DOI: https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2020.105214

Defratyka A. (2020), Nowoczesność i samotność w cyfrowym świecie https://www.pb.pl/czlowiekw-cyfrowym-swiecie/raport/article.html#paragraph-0 (accessed: 15.03.2022).

Dezinformacja oczami Polaków (2022), https://digitalpoland.org/publikacje (accessed: 13.03.2022).

Dieckmann N.F., Johnson B.B. (2019), Why do scientists disagree? Explaining and improving measures of the perceived causes of scientific disputes, “PLoS ONE”, vol. 14(2): e0211269 https://doi.org/10.1371/journal.pone.0211269 DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0211269

Douglas K.M., Uscinski J.E., Sutton R.M., Cichocka A., Ang Ch.A., Deravi F. (2019), Understanding conspiracy theories, “Political Psychology”, vol. 40, suppl. 1 https://doi.org/10.1111/pop.12568 DOI: https://doi.org/10.1111/pops.12568

Eysenbach G. (2020), How to Fight an Infodemic: The Four Pillars of Infodemic Management, “Journal of Medical Internet Research”, vol. 22, no. 6 https://doi.org/10.2196/21820 DOI: https://doi.org/10.2196/21820

Friedman L., Plumer B. (2020), Trump’s Response to Virus Reflects a Long Disregard for Science, “New York Times” (28 April) https://www.nytimes.com/2020/04/28/climate/trump-coronavirusclimate-science.html (accessed: 18.05.2020).

Funk C. (2017), Mixed Messages about Public Trust in Science https://www.pewresearch.org/science/2017/12/08/mixed-messages-about-public-trust-in-science/ (accessed: 15.03.2022).

Glasdam S., Stjernswärd S. (2020), Information about the COVID-19 pandemic – A thematic analysis of different ways of perceiving true and untrue information, “Social Sciences & Humanities Open”, vol. 2, issue 1 https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2020.100090 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2020.100090

Grabowski M., Zając A. (2009), Dane, informacja, wiedza – próba definicji, “Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie”, no. 798.

Greco V., Roger D. (2001), Coping with Uncertainty: The Construction and Validation of a New Measure, “Personality and Individual Differences”, vol. 31(4), pp. 519–534 https://doi.org/10.1016/S0191-8869(00)00156-2 DOI: https://doi.org/10.1016/S0191-8869(00)00156-2

Kabat-Zinn J. (2020), I read the news today, oh boy, “Mindfulness”, vol. 11, pp. 1570–1574 https://doi.org/10.1007/s12671-020-01356-z DOI: https://doi.org/10.1007/s12671-020-01356-z

Khubchandani J., Sharma S., Price J.H., Wiblishauser M.J., Sharma M., Webb F.J. (2021), COVID-19 vaccination hesitancy in the United States: A rapid national assessment, “Journal of Community Health”, vol. 46(2), pp. 270–277 https://doi.org/10.1007/s10900-020-00958-x DOI: https://doi.org/10.1007/s10900-020-00958-x

Krause N.M., Wirz C.D., Scheufele D.A., Xenos M.A. (2019), Fake news: A new obsession with an old phenomenon?, [in:] J.E. Katz, K.K. Mays (eds.), Journalism and truth in an age of social media, Oxford University Press, Oxford. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780190900250.003.0005

Liang L.-L., Tseng C.-H., Ho H.J., Wu C.-Y. (2020), Covid-19 mortality is negatively associated with test number and government effectiveness, “Scientific Reports”, no. 10(1), 12567. DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-020-68862-x

Matsushima M., Tsuno K., Okawa S., Hori A., Tabuchi T. (2021), Trust and well-being of postpartum women during the COVID-19 crisis: Depression and fear of COVID-19, “SSM – Population Health”, vol. 15 https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2021.100903 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2021.100903

Morales G.I., Lee S., Bradford A., De Camp A., Tandoc Jr. E.C. (2022), Exploring vaccine hesitancy determinants during the COVID-19 pandemic: An in-depth interview study, “SSM – Qualitative Research in Health”, no. 2 https://doi.org/10.1016/j.ssmqr.2022.100045 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ssmqr.2022.100045

O’Shea B.A., Ueda M. (2021), Who is more likely to ignore experts’ advice related to COVID-19?, “Preventive Medicine Reports”, vol. 23 https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2021.101470 DOI: https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2021.101470

Pogue K., Jensen J.L., Stancil C.K., Ferguson D.G., Hughes S.J., Mello E.J., Burgess R., Berges B.K., Quaye A., Poole B.D., (2020), Influences on attitudes regarding potential COVID-19 vaccination in the United States, “Vaccines”, vol. 8(4), pp. 1–14 https://doi.org/10.3390/vaccines8040582 DOI: https://doi.org/10.3390/vaccines8040582

Roberts C.H., Brindle H., Rogers N.T., Eggo R.M., Enria L., Lees S. (2021), Vaccine confidence and hesitancy at the start of COVID-19 vaccine deployment in the UK: An embedded mixedmethods study, “Frontiers in Public Health”, no. 9 https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.745630 DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.745630

Sadowski R. (2021), Raport Newspoint: Szczepionki przeciw COVID https://www.newspoint.pl/blog/raport-newspoint-szczepionki-przeciw-covid (accessed: 5.03.2022).

Scheufele D.A., Krause N.M., Freiling I. (2021), Misinformed About The “Infodemic?” Science’s Ongoing Struggle With Misinformation, “Journal of Applied Research in Memory and Cognition”, vol. 10, issue 4, pp. 522–526 https://doi.org/10.1016/j.jarmac.2021.10.009 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jarmac.2021.10.009

Schoch-Spana M., Brunson E.K., Long R., Ruth A., Ravi S.J., Trotochaud M., Borio L., Brewer J., Buccina J., Connell N., Lee Hall L., Kass N., Kirkland A., Koonin L.,

Larson H., Fisher Lu B., Omer S.B., Orenstein W.A., Poland G.A., Privor-Dumm L., Crouse Quinn S., Salmon D., White A. (2021), The public’s role in COVID-19 vaccination: Human-centered recommendations to enhance pandemic vaccine awareness, access, and acceptance in the United States, “Vaccine”, vol. 39 https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2020.10.059 DOI: https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2020.10.059

Sentiment Analysis (2021a) https://szczepimysie.pl/analiza-nastrojow-w-internecie-dotyczacatematyki-szczepien-przeciw-covid-19-za-okres-13-19-grudnia-2021/ (accessed: 5.03.2022).

Sentiment Analysis (2021b), https://szczepimysie.pl/analiza-nastrojow-w-internecie-dotyczacatematyki-szczepien-przeciw-covid-19-za-okres-20-29-grudnia-2021/ (accessed: 5.03.2022).

Soral W., Bilewicz M., Wypych M. (2021), Gotowość Polaków, Niemców i Brytyjczyków do szczepień obowiązkowych i dobrowolnych http://cbu.psychologia.pl/wp-content/uploads/sites/410/2021/05/RaportOSzczepieniachv4.pdf (accessed: 5.03.2022).

Spiekermann R., Kienberger S., Norton J., Briones F., Weichselgartner J. (2015), The Disaster-Knowledge Matrix – Reframing and evaluating the knowledge challenges in disaster risk reduction, “International Journal of Disaster Risk Reduction”, vol. 13, pp. 96–108. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2015.05.002

Weick K.E., Sensemaking in Organisations, Sage, London 1995.

World Health Organization (WHO) (2016), Global diffusion of eHealth: Making universal health coverage achievable, December.

Zhong Y., Liu W., Lee T.-Y., Zhao H., Ji J. (2021), Risk perception, knowledge, information sources and emotional states among COVID-19 patients in Wuhan, China, “Nurs Outlook”, vol. 69(1) https://doi.org/10.1016/j.outlook.2020.08.005 DOI: https://doi.org/10.1016/j.outlook.2020.08.005

Zychowicz I., Halista-Telus E. (2021), Poczucie bezpieczeństwa i zaufania społecznego w obliczu

pandemii, “Państwo i Społeczeństwo”, no. 2, pp. 91–105.

https://dailyexpose.uk/2022/03/02/covid-putin-no-threat-to-freedom-gates-trudeau-are/ (accessed: 15.03.2022).

https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_News (accessed: 15.03.2022).

https://konkret24.tvn24.pl/swiat,109/trendy-w-dezinformacji-2021-roku-jak-przekroczono-kolejnegranice,1089944.html (accessed: 15.03.2022).

https://pl.wikipedia.org/wiki/Gab (accessed: 15.03.2022).

https://scientistsforsciencebasedpolicy.org/ (accessed: 27.08.2022).

https://spidersweb.pl/rozrywka/2020/12/15/wrealu24-marcin-rola-youtube-ban-covid (accessed: 15.03.2022).

https://wrealu24.tv/o_nas (accessed: 15.03.2022).

https://www.bibula.com/?p=129732 (accessed: 15.03.2022).

https://www.odkrywamyzakryte.com/grypa-hiszpanka/ (accessed: 15.03.2022).

https://www.reuters.com/article/factcheck-vaids-fakes-idUSL1N2UM1C7 (accessed: 15.03.2022).