Family and property matters of Mikołaj Spytek Ligęza (ca. 1563–1637), the castellan of Sandomierz. Contribution to the genealogy and history of the Gorzyce line of the Ligęza family, Półkozic coat of arms
DOI:
https://doi.org/10.18778/1644-857X.21.01.03Keywords:
Mikołaj Spytek Ligęza, Półkozic coat of arms, Gorzyce line of the Ligęza family, Polish nobility, land property, Polish-Lithuanian Commonwealth in 16th and 17th century, genealogyAbstract
Presented article is dedicated to the life and the (closer and a little more distant) family of the castellan of Sandomierz, Mikołaj Spytek Ligęza, Półkozic coat of arms (ca. 1563–1637), who was man of many talents, respected by contemporaries and well assessed by posterity. The author introduces a number of significant corrections and additions to the genealogy of the Gorzyce branch of the Ligęza family. This includes the most important events from the biography of the parents of the protagonist of this study. Based on the discovered sources, the author analyses the reasons as to why their marriage broke up and describes the material conditions of their separation. He presents also the fate of Mikołaj Spytek’s only brother, as well as his two sisters and their offspring. The author focuses also on the broadly understood family of the later castellan of Sandomierz, i.e. brothers and sisters of his father, as well as on his mother’s sisters and their husbands. During his long life, Mikołaj Spytek Ligęza was in touch with the children of his uncles and aunts, and therefore this article includes a full list of such relatives. The children of numerous first cousins of the castellan of Sandomierz are also included. Additionally, the article sheds light on important details in the biography of Mikołaj Spytek Ligęza, such as a proposition to postpone his birth date to early 1563. The history of two marriages of Mikołaj Spytek is analysed, proving that the information on his first marriage with Zofia Rzeszowska, Doliwa coat of arms, which exists in the literature on the subject, is incorrect. Furthermore, the author also establishes the state of landed possessions of the parents of the later castellan of Sandomierz and describes Mikołaj Spytek’s endeavours in this field. At the end of his life, according to the author, castellan of Sandomierz owned a slightly smaller land estate than previously believed. Moreover, the article deals with the history of the marital relationships of two daughters of Mikołaj Spytek Ligęza from his second marriage – Zofia Pudencjanna, wife of Władysław Dominik prince Ostrogski-Zasławski and Konstancja, married to Jerzy Sebastian Lubomirski in 1637. Finally, the author briefly presents the fate of the latifundium created by Mikołaj Spytek Ligęza, which, initially divided between his daughters, was merged again in 1653, eventually falling into the hands of the Lubomirski family.
Downloads
References
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD], Archiwum Warszawskie Radziwiłłów, dz. V, sygn. 8476.
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD], Metryka Koronna [MK] 76, 77, 78, 79, 82, 83, 85, 87, 90, 91, 95, 96, 99, 100, 105, 108, 111, 113, 115, 118, 134, 135, 136, 137, 144, 145, 146, 148, 150, 151, 157, 161, 163, 166, 172, 177, 180, 182.
Archiwum Narodowe w Krakowie [ANK], Castrensia Biecensia [CB] nr 11, 12, 36, 42, 46.
Archiwum Narodowe w Krakowie [ANK], Castrensia Cracoviensia Inscriptiones [CCI] nr 161, 177, 206, 207, 212, 234, 245, 254.
Archiwum Narodowe w Krakowie [ANK], Castrensia Cracoviensia Relationes [CCR] nr 675, 680, 693.
Archiwum Państwowe w Lublinie, Grodzkie lubelskie, relacje nr 69.
Biblioteka Jagiellońska w Krakowie, rkps 6582 III.
Biblioteka Kórnicka PAN [BK PAN], Teki Dworzaczka [TD]
Biblioteka Narodowa w Warszawie, Łuszczyński B. H., Silva heraldica, t. VII, rkps, sygn. IV 5582.
Cui contingit nasci, restat mori. Wybór testamentów staropolskich z województwa sandomierskiego, oprac. M. Lubczyński, J. Pielas, H. Suchojad, Warszawa 2005.
Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicz, t. V, Lipsk 1840.
Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicz, t. VI, Lipsk 1841.
Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicz, t. VIII, Lipsk 1841.
Ossoliński Z., Pamiętnik, oprac. J. Długosz, Warszawa 1983.
Pamiętniki o Koniecpolskich. Przyczynek do dziejów polskich XVII wieku, wyd. S. Przyłęcki, Lwów 1842.
Paprocki B., Herby rycerstwa polskiego, wyd. K. J. Turowski, Kraków 1858.
Rejestr poborowy województwa krakowskiego z roku 1629, oprac. W. Domin, J. Kolasa, E. Trzyna, S. Żyga, red. S. Inglot, Wrocław 1956.
Starowolski S., Monumenta Sarmatarum, Cracoviae 1655.
Trepka Nekanda W., Liber generationis plebeanorum („Liber chamorum”), wyd. W. Dworzaczek, J. Bartyś, Z. Kuchowicz, cz. 1 (Wstępy wydawców i tekst), Wrocław 1963.
Źródła dziejowe, t. XIV (Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym), Małopolska, t. III, wyd. A. Pawiński, Warszawa 1886.
Źrzódłopisma do dziejów unii Korony Polskiej i W. X. Litewskiego, cz. 2, oddział I, wyd. A. T. Działyński, Poznań 1861.
Anusik Z., Dobra ziemskie książąt Zbaraskich w XVI i XVII wieku, [w:] Z. Anusik, Studia i szkice staropolskie, Łódź 2011, s. 495–552.
Anusik Z., Dole i niedole Jerzego Sebastiana Lubomirskiego, [w:] Z. Anusik, Studia i szkice staropolskie, Łódź 2011, s. 218–267.
Anusik Z., Glosa do dziejów rodu książąt Ostrogskich, (Rec.: Tomasz Kempa, Dzieje rodu Ostrogskich, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2003, ss. 194), „Przegląd Nauk Historycznych” 2008, R. VII, nr 1, s. 127–210.
Anusik Z., Kilka uwag o dziejach rodu Zborowskich w XVI wieku. Na marginesie książki Ewy Dubas-Urwanowicz, (Rec.: Ewa Dubas-Urwanowicz, Mężowie stanu, awanturnicy czy zdrajcy? Dzieje rodu Zborowskich w XVI wieku, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2018, ss. 793), „Przegląd Nauk Historycznych” 2018, R. XVII, nr 2, s. 285–325. DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.17.02.12
Anusik Z., Krąg rodzinny Katarzyny z Sienna Myszkowskiej (zm. 1619), podczaszyny lubelskiej. Studium genealogiczno-obyczajowe „Przegląd Nauk Historycznych” 2020, R. XX, nr 2, s. 245–280. DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.19.02.10
Anusik Z., Latyfundia książąt Zbaraskich w XVI i XVII wieku, „Przegląd Nauk Historycznych” 2009, R. VIII, nr 1, s. 17–77.
Anusik Z., Struktura własności ziemskiej w powiecie pilzneńskim w roku 1629, „Przegląd Nauk Historycznych” 2011, R. X, nr 2, s. 69–108.
Anusik Z., Szlachta bracławska w 1629 roku, [w:] Z. Anusik, Studia i szkice staropolskie, Łódź 2011, s. 11–56.
Anusik Z., Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, „Przegląd Nauk Historycznych” 2012, R. XI, nr 2, s. 25–80.
Biblioteka Kórnicka PAN [BK PAN], Teki Dworzaczka [TD], Monografie.
Boniecki A., Herbarz polski, t. I, Warszawa 1899.
Boniecki A., Herbarz polski, t. IV, Warszawa 1901.
Boniecki A., Herbarz polski, t. VII, Warszawa 1904.
Boniecki A., Herbarz polski, t. IX, Warszawa 1906.
Boniecki A., Herbarz polski, t. XI, Warszawa 1907.
Boniecki A., Herbarz polski, t. XIV, Warszawa 1911.
Borkowski R., Początki Głowowa, dzisiejszego Głogowa Małopolskiego, „Rocznik Kolbuszowski” 2016, t. XVI, s. 295–318.
Budka W., Boner Stanisław, [w:] Polski słownik biograficzny, t. II, Kraków 1936, s. 302.
Byliński J., Przerębski (Przerembski Stanisław), [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXIX, Wrocław 1986, s. 2–4.
Chłapowski K., Przynależność własnościowa osiedli, [w:] Atlas historyczny Polski. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku, cz. 2 (Komentarz, indeksy), Warszawa 2008, s. 83–113.
Chłapowski K., Realizacja reform egzekucji dóbr (1563–1665). Sprawa zastawów królewszczyzn małopolskich, Warszawa 1984.
Chłapowski K., Starostowie w Małopolsce 1565–1668, [w:] Społeczeństwo staropolskie: studia i szkice, t. IV, red. A. Izydorczyk, A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 105–178.
Cynarski S., Herburt Odnowski Mikołaj, [w:] Polski słownik biograficzny, t. IX, Wrocław–Warszawa–Kraków 1960–1961, s. 446–447.
Długosz J., Latyfundia Lubomirskich w XVII wieku (powstanie – rozwój – podziały), Opole 1997.
Dunin-Wąsowiczowa A., Mapa własności ziemskiej, [w:] Atlas historyczny Polski. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku, cz. 2 (Komentarz, indeksy), Warszawa 1993, s. 99–111.
Dworzaczek W., Genealogia, t. II (Tablice), Warszawa 1959.
Dworzaczek W., Hetman Jan Tarnowski. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego, Warszawa 1985.
Gmiterek H., Słupecki Samuel, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 113–115.
Kamieński A., Sierakowski Marcin z Bogusławic, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXVII, Warszawa–Kraków 1996–1997, s. 286–288.
Kamiński A., Jordan Spytek Wawrzyniec z Zakliczyna, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XI, Wrocław–Warszawa–Kraków 1964–1965, s. 282–283.
Kamiński A., Ligęza Piotr z Bobrku i Chrzanowa, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XVII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1972, s. 321–322.
Kaniewska I., Skotnicki Paweł, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXVIII, Warszawa–Kraków 1997–1998, s. 306–307.
Kaniewska I., Sobek Stanisław z Sulejowa, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXIX, Warszawa–Kraków 1999–2000, s. 454–457.
Kaniewska I., Starzechowski Wojciech, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XLII, Warszawa–Kraków 2003–2004, s. 393–394.
Kersten A., Lubomirski Jerzy Sebastian, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XVIII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1973, s. 14–20.
Kotarski H., Koniecpolski Aleksander, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XIII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967–1968, s. 511–512.
Kowalska H., Ligęza Mikołaj z Bobrku, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XVII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1972, s. 318–319.
Kumor B., Radoszewski (Boksa-Radoszewski) Bogusław, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXIX, Wrocław 1986, s. 747–748.
Kutrzebianka K., Dwa obrazy wotywne w kościele parafialnym w Jordanowie, „Prace Komisji Historii Sztuki” 1948, t. IX (Sprawozdania z posiedzeń za lata 1946 i 1947), s. 187–191.
Libiszowska Z., Koniecpolski Stanisław Przedbór, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XIII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967–1968, s. 522–523.
Lubczyński M., Linia bolesławsko-jurkowska Ligęzów herbu Półkozic. Zarys dziejów, [w:] Szlachta i ziemianie między Wisłą a Pilicą. Studia z dziejów społeczno-gospodarczych, red. J. Gapys, M. Nowak, J. Pielas, Kielce 2008, s. 9–39.
Lubczyński M., Majątek ziemski kasztelana sandomierskiego Mikołaja Spytka Ligęzy, [w] Między Wisłą a Pilicą. Studia i materiały historyczne, t. I, red. K. Bracha, S. Wiech, Kielce 2000, s. 149–166.
Lubczyński M., Początki rodziny Ligęzów herbu Półkozic, „Roczniki Historyczne” 1999, R. LXV, s. 27–52.
Lubczyński M., Tarło Zygmunt Scypion, [w:] Polski słownik biograficzny, t. LII, Warszawa–Kraków 2017–2019, s. 327–329.
Łoziński W., Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, t. II (Wojny prywatne), wyd. 5, Kraków 1957.
Majewski W., Odrzywolski Jan, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXIII, Wrocław 1978, s. 562–565.
Małłek J., Mortęski Ludwik, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXII, Wrocław 1977, s. 11–12.
Pałucki W., Przynależność własnościowa osad, [w:] Atlas historyczny Polski.
Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku, cz. 2 (Komentarz, indeksy), Warszawa 1993, s. 87–98.
Pęckowski J., Dzieje miasta Rzeszowa do końca XVIII wieku: z 21 rycinami w tekście, Rzeszów 1913.
Pietrzak J., Księżna dobrodziejka. Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa (1634–1690), Warszawa 2016.
Przyboś A., Fundacje szpitalne Mikołaja Spytka Ligęzy w XVII wieku, „Roczniki Naukowo-Dydaktyczne WSP w Krakowie” 1962, Historia 2, s. 71–82.
Przyboś A., Ligęza Mikołaj Spytek, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XVII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1972, s. 319–321.
Przyboś A., Rzeszów na przełomie XVI i XVII wieku, [w:] Pięć wieków miasta Rzeszowa XIV–XVIII, red. F. Błoński, Warszawa 1958, s. 63–158.
Przyboś A., Z przeszłości Rzeszowa. Wykład inauguracyjny prorektora profesora dra Adama Przybosia, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny Studium Terenowego Krakowskiej WSP w Rzeszowie” 1964, Nauki Humanistyczne, z. 1, s. 17–26.
Smoleński M., Melsztyn. O zamku i jego panach, o kościołach i plebanach, z dodatkiem o Domosławicach, Kraków 1888.
Stoksik J., Właściciele Chrzanowa od początku XVII wieku do 1 poł. XIX wieku i ich stosunek do miasta, [w:] Chrzanów: studia z dziejów miasta i regionu do roku 1939, Chrzanów 1998, s. 113–152.
Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. E. Opaliński, H. Żerek-Kleszcz, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1993.
Urzędnicy województwa bełskiego i ziemi chełmskiej XIV–XVIII wieku. Spisy, oprac. H. Gmiterek, R. Szczygieł, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1992.
Urzędnicy województwa krakowskiego XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. S. Cynarski, A. Falniowska-Gradowska, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1990.
Urzędnicy województwa sandomierskiego XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Chłapowski, A. Falniowska-Gradowska, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1993.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
