Ocena miejskiego pierścienia krajobrazowego: przypadek Łodzi, Polska
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6018.370.03Słowa kluczowe:
krajobraz otwarty, miasto Łódź, suburbanizacja, planowanie przestrzenne, studium uwarunkowań i kierunków rozwojuAbstrakt
W artykule opisano politykę przestrzenną prowadzoną na obszarach podmiejskich jeszcze niepoddanych urbanizacji, w granicach administracyjnych miasta Łodzi oraz w strefach zlokalizowanych tuż za jego granicą administracyjną. Badaniom poddano tereny otwarte nazwane pierścieniem krajobrazowym. Przestrzeń pierścienia podzielono na podstrefy, na których prowadzono badania szczegółowe. Porównano obecne formy użytkowania gruntów z planowanymi kierunkami rozwoju przyjętymi w dokumentach planistycznych. Wykonano zestawienia obrazujące wzrost procentowy terenów przeznaczonych obecnie i w przyszłości pod zabudowę oraz terenów przewidzianych do zachowania w postaci przestrzeni otwartych. Przeanalizowano potrzeby zabudowywania nowych terenów w odniesieniu do uwarunkowań demograficznych oraz do chłonności terenowej. Wnioski z badań wykazały znaczną nadpodaż planowanych terenów inwestycyjnych, świadome zawłaszczanie krajobrazów otwartych oraz miejscowy brak spójności planistycznej.
Pobrania
Bibliografia
Angel S., Parent J., Civco D. (2007), Urban sprawl metrics: An analysis of global urban expansion using GIS, [in:] Identifying Geospatial Solutions. Proceedings of the ASPRS 2007 Annual Conference, American Society for Photogrammetry and Remote Sensing, Tampa, pp. 7–11.
Arribas-Bel D., Nijkamp P., Scholten H. (2011), Multidimensional urban sprawl in Europe: A self-organizing map approach, “Computers, Environment and Urban Systems”, vol. 35(4), pp. 263–275, https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2010.10.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2010.10.002
Badełek D. (2016), Common zone of the city of Łódź and neighboring communes – protection and spatial creation, typescript, Łódź University of Technology, Faculty of Civil and Environmental Engineering and Architecture, Łódź.
Bhatta B. (2010), Analysis of Urban Growth and Sprawl from Remote Sensing Data, Springer-Verlag, Berlin–Heidelberg 2010. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-05299-6
Bhatta B., Saraswati S., Bandyopadhyay D. (2010), Urban sprawl measurement from remote sensing data, “Applied Geography”, vol. 30(4), pp. 731–740, https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2010.02.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2010.02.002
Boone C.G., Fragkais M. (2013), Urbanization and Sustainability, Linking Urban Ecology, Environmental Justice and Global Environmental Change, Springer, New York. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-007-5666-3
Böhm A. (2008), Skuteczność istniejących w Polsce instrumentów prawnych, “Czasopismo Techniczne”, nr 1–A, pp. 137–146.
Chmielewski T., Śleszyński P., Chmielewski Sz., Kułak A. (2018), Ekologiczne i fizjonomiczne koszty bezładu przestrzennego, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.
Commission of the European Communities (2007), Fourth Report on Economic and Social Cohesion, COM (2007) 273 final, Brussels.
Degórska B. (2012), Problemy planowania struktur przyrodniczych Obszaru Metropolitalnego Warszawy związane z żywiołową urbanizacją przestrzeni, “Mazowsze Studia Regionalne”, vol. 10, pp. 89–106.
Dmochowska-Dudek K. (2010), Konflikty społeczne wokół inwestycji w Łódzkim Obszarze Metropolitalnym, [in:] Z. Suliborski, Z. Przygodzki (eds.), Problemy integracji społecznej i przestrzennej, “Space – Society – Economy”, vol. 10, pp. 29–56. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-3180.10.02
Galster G., Hanson R., Ratcliffe M.R., Wolman H., Coleman S., Freihage J. (2001), Wrestling Sprawl to the Ground: Defining and measuring an elusive concept, “Housing Policy Debate”, vol. 12(4), pp. 681–717, https://doi.org/10.1080/10511482.2001.9521426 DOI: https://doi.org/10.1080/10511482.2001.9521426
Główny Urząd Statystyczny (2017), Gospodarka mieszkaniowa w Polsce w 2016, https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5492/13/12/1/gospodarka_mieszkaniowa_w_2016.pdf [dostęp: 30.06.2018].
Główny Urząd Statystyczny (2018), Rocznik Demograficzny 2018, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2018,3,12.html [dostęp: 27.10.2022].
Harvey R.O., Clark W. (1965), The nature and economics of urban sprawl, “Land Economics”, vol. 41(1), pp. 1–9. DOI: https://doi.org/10.2307/3144884
Janiak M. (2013), Strategia przestrzennego rozwoju Łodzi, Uchwała Rady Miejskiej w Łodzi Nr LV/1146/13 z dnia 16 stycznia 2013 roku, Urząd Miasta Łodzi, Łódź.
Janiszewska A. (2015), Depopulacja ludności w województwie łódzkim, [in:] P. Szukalski (ed.), Procesy demograficzne w województwie łódzkim w XXI wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 11–32.
Kaczmarek T. (2020), Różne oblicza suburbanizacji. Od przedmieść w cieniu miasta do post-suburbiów, “Prace i Studia Geograficzne”, vol. 65, no. 3, pp. 103–113.
Kajdanek K. (2012), Suburbanizacja po polsku, Zakład Wydawniczy Nomos. Kraków.
Kowalewski A., Markowski T., Śleszyński P. (2019a), Studia nad chaosem przestrzennym. Koszty chaosu przestrzennego, “Studia KPZK PAN”, vol. 183(2).
Kowalewski A., Markowski T., Śleszyński P. (2019b), Studia nad chaosem przestrzennym. Synteza, uwarunkowania, skutki i propozycje naprawy chaosu przestrzennego, “Studia KPZK PAN”, vol. 183(3).
Lityński P. (2021), The Intensity of Urban Sprawl in Poland, “International Journal of Geo-Information”, vol. 10(2), 95, https://doi.org/10.3390/ijgi10020095 DOI: https://doi.org/10.3390/ijgi10020095
Lityński P., Hołuj A. (2017), Urban Sprawl Costs: The Valuation of Households’ Losses in Poland, “Journal of Settlements and Spatial Planning”, vol. 8(1), pp. 11–35, https://doi.org/10.24193/JSSP.2017.1.02 DOI: https://doi.org/10.24193/JSSP.2017.1.02
Lityński P., Hołuj A. (2020), Urban Sprawl Risk Delimitation: The Concept for Spatial Planning Policy in Poland, “Sustainability”, vol. 12(7), 2637, https://doi.org/10.3390/su12072637 DOI: https://doi.org/10.3390/su12072637
Lorens P. (ed.) (2005), Problemy suburbanizacji, “Biblioteka Urbanisty”, vol. 7, Urbanista, Warszawa.
Lorens P. (ed.) (2018), Urbanistyczne aspekty transformacji miast, “Studia KPZK PAN”, vol. 192.
Malisz B. (1963), Ekonomika kształtowania miast, “Studia KPZK PAN”, vol. 4.
Markowski T. (2014), Ekonomiczny wymiar procesów urbanizacji, [in:] J. Sepioł (ed.), Przestrzeń życia Polaków, SARP, Warszawa, pp. 122–145.
Markowski T. (ed.) (2015), Powrót do centrum miasta – wyzwanie dla krajowej polityki podmiejskiej, “Studia KPZK PAN”, vol. 168.
Mumford L. (1961), The City in History, Penguin Book Group, London.
Oswalt P. (2016), Shrinking Cities, vol. 2, Interventions, Hatje Cantz, Berlin.
Salvati L., Morelli V.G. (2014), Unveiling Urban Sprawl in the Mediterranean Region: Towards a Latent Urban Transformation?, “International Journal of Urban and Regional Research”, vol. 38(6), pp. 1935–1953, https://doi.org/10.1111/1468-2427.12135 DOI: https://doi.org/10.1111/1468-2427.12135
Simon D. (2008), Urban environments: Issues on the peri-urban fringe, “Annual Review of Environment and Resources”, vol. 33, pp. 167–185. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.energy.33.021407.093240
Solarek K. (2013), Struktura przestrzenna strefy podmiejskiej Warszawy. Determinanty współczesnych przekształceń, “Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Seria Architektura”, no. 13, pp. 7–283.
Study of the Aleksandrów Łódzki Municipality (2014), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Aleksandrów Łódzki, https://mapa.inspire-hub.pl/#/gmina_aleksandrow_lodzki [dostęp: 27.10.2022].
Study of the Andrespol Municipality (2015), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Andrespol, https://www.bip.andrespol.pl/87,plany-i-programy-lokalne [dostęp: 15.10.2022].
Study of the Brójce Municipality (2011), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Brójce, https://bip.brojce.pl/articles/295/studium-uwarunkowan-i-kierunkow-zagospodarowania-przestrzennego-gminy-brojce?m=295 [dostęp: 12.04.2021].
Study of the Brzeziny Municipality (2014), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Brzeziny, https://sip.gison.pl/brzezinybrzezinski [dostęp: 2.04.2024].
Study of the City of Konstantynów Łódzki (2014), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Konstantynów Łódzki, https://bip.konstantynow.pl/indexb739.html?bip=2&cid=143&id=1200 [dostęp: 27.10.2022].
Study of the City of Łódź (2010), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi, https://mpu.lodz.pl/opracowania/studium/studium-uwarunkowan-i-kierunkow-zagospodarowania-przestrzennego-miasta-lodzi-z-roku-2010-250/ [dostęp: 10.04.2021].
Study of the City of Łódź (2018), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi, https://mpu.lodz.pl/opracowania/studium/studium-uwarunkowan-i-kierunkow-zagospodarowania-przestrzennego-miasta-lodzi-2018-39/ [dostęp: 12.04.2021].
Study of the City of Pabianice (2014), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Pabianice, https://bip.pabianice.gmina.pl/3812/uchwala-nr-xliii2902021-rady-gminy-pabianice-z-dnia-30-03-2021-w-sprawie-przyjecia-zmiany-studium-uwarunkowan-i-kierunkow-zagospodarowania-przestrzennego-gminy-pabianice.html [dostęp: 30.04.2021].
Study of the Ksawerów Municipality (2010), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ksawerów, https://mapa.inspire-hub.pl/#/gmina_ksawerow [dostęp: 12.04.2021].
Study of the Nowosolna Municipality (2013), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Nowosolna, https://bip.gminanowosolna.pl/146/studium-uwarunkowan-i-kierunkow-zagospodarowania-przestrzennego-gminy-nowosolna.html?searchKey=studium [dostęp: 12.04.2021].
Study of the Rzgów Municipality (2007), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Rzgów (zmiana: VIII/62/2024 z dnia 27.11.2024 r.), https://mapa.inspire-hub.pl/#/gmina_rzgow_powiat_lodzki_wschodni [dostęp: 15.12.2021].
Study of the Stryków Municipality (2012), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Stryków, https://strykow.bip.net.pl/?a=14501 [dostęp: 2.04.2024].
Study of the Zgierz Municipality (2012), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Zgierz, https://bip.gminazgierz.pl/m,1853,obowiazujace-studium.html [dostęp: 27.10.2022].
Study of the City of Zgierz (2015), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Zgierz, https://mapa.inspire-hub.pl/#/zgierz [dostęp: 27.10.2022].
Śleszyński P. (2014), Distribution of population density in Polish towns and cities, “Geographia Polonica”, vol. 87(1), pp. 61–75, http://doi.org/10.7163/GPol.2014.4 DOI: https://doi.org/10.7163/GPol.2014.4
Śleszyński P., Nowak M., Legutko-Kobus P., Hołuj A., Lityński P., Jadach-Sepioło A., Mlaszke M. (2021), Suburbanizacja w Polsce jako wyzwanie dla polityki rozwoju, „Studia KPZK PAN”, vol. 11/203. DOI: https://doi.org/10.24425/140305
Tomczak A. (2011), Utopia ochrony krajobrazu codziennego w polskiej przestrzeni prawnej na poziomie lokalnym, [in:] M. Górski (ed.), Prawo ochrony przyrody a wolność gospodarcza, Wydawnictwo Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych, Łódź–Poznań, pp. 419–434.
Tomczak A. (2018), Otwarty krajobraz kulturowy z zabytkiem w tle. Formy ochrony na przykładach z ziemi łódzkiej, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.
Tomczak A. (2019), Urban Food i Guerrila Gardens – czy miasto przyszłości nas wyżywi?, [in:] I. Mironowicz (ed.), VI Kongres Urbanistyki Polskiej, Wydawnictwo Biblioteka Urbanisty, TUP, Warszawa, pp. 149–154.
Warsza R. (2012), Urbanizacja strefy podmiejskiej na przykładzie wybranych gmin Łódzkiego Obszaru Metropolitalnego po roku 1990, typescript, Łódź University of Technology, Faculty of Civil and Environmental Engineering and Architecture, Łódź.
Wiśniewska W. (2002), Krajobrazy codzienne, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.
Wiśniewski M. (1996), Wiedzieć, gdzie nie należy budować – czy to wystarczy?, „Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe”, Białystok–Gdańsk–Kraków–Łódź–Szczecin–Warszawa 1996.
Wiśniewski M. (2002), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi. Cele i zadania polityki przestrzennej, vol. 2, typescript, Urząd Miasta Łodzi, Łódź.
Wiśniewski M. (2004), Zawartość studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w świetle potrzeb planistycznych, [in:] K. Pawłowski (ed.), Gospodarka przestrzenna w gminach województwa łódzkiego, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź, pp. 33–45.
Zuziak Z. (2005), Strefa podmiejska w architekturze miasta. W stronę nowej architektoniki regionu miejskiego, [in:] P. Lorens (ed.), Problem suburbanizacji, Biblioteka Urbanisty, vol. 7, Urbanista, Warszawa, pp. 17–32.
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
