Przeinaczanie i inne klęski poetów. Leśmianowski projekt poetologiczny w świetle lektury „Przygód Sindbada Żeglarza”

Dobrawa Lisak-Gębala

doi:10.18778/2299-7458.07.14

Autor

Dobrawa Lisak-Gębala Uniwersytet Wrocławski, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Polskiej https://orcid.org/0000-0002-2442-5412

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.07.14

Słowa kluczowe:

Leśmian Bolesław, baśń literacka, poeta jako bohater literacki, autotematyzm w literaturze, filozofia poezji, „Przygody Sindbada Żeglarza”

Abstrakt

Artykuł ma na celu prześledzenie motywu klęski poety w kontekście projektu poetologicznego, najpełniej wyartykułowanego przez Bolesława Leśmiana w szkicach literackich, ale rozwijanego też w licznych wierszach z wątkami autotematycznymi. Autorka proponuje perspektywę peryferyjną, w centrum rozważań stawiając najbardziej feralnego poetę z galerii twórców przywoływanych przez Leśmiana, czyli wuja Tarabuka z Przygód Sindbada Żeglarza (1913). Choć ta wczesna baśń literacka traktowana jest zwykle jako tekst marginalny w dorobku pisarza, zawiera w postaci zalążkowej wiele elementów istotnych dla jego światopoglądu literackiego. Należy do nich między innymi wizja poety, który stara się rytm natury przekładać na rytm swoich śpiewnych wierszy, jednak stale doświadcza różnego rodzaju porażek – owoce jego pracy ulegają destrukcji, a kolejne metody utrwalania poezji przeinaczają oryginalny zamysł autora. Artykuł zawiera elementy polemiki z esejem Ryszarda Koziołka Wuj Tarabuk i nędza pisania.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Dobrawa Lisak-Gębala - Uniwersytet Wrocławski, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Polskiej

Dobrawa Lisak-Gębala – ur. 1984, dr, adiunkt w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, ukończyła studia kulturoznawcze i polonistyczne na tejże uczelni, autorka monografii Ultraliteratura (2014) i Wizualne odskocznie (2016), współredaktorka tomów Esej – sztuka – nauka. Czytając Czapskiego oraz Centra – peryferie w literaturze polskiej XX i XXI wieku. Artykuły naukowe publikowała m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Przestrzeniach Teorii”, „Autobiografii” i „Res Facta Nova”. Zajmuje się historią literatury polskiej XX i XXI wieku oraz badaniami nad intermedialnością. Adres e-mail: dobrawa.lisak-gebala@uwr.edu.pl

Bibliografia

Agamben G., Parodia, [w:] G. Agamben, Profanacje, przeł. i wstępem opatrzył M. Kwaterko, Warszawa 2006.

Błoński J., Bergson a program poetycki Bolesława Leśmiana, [w:] Studia o Leśmianie, red. M. Głowiński, J. Sławiński, Warszawa 1971.

Chlebnikow W., O wierszach, [w:] W. Chlebnikow, Włamanie do wszechświata. Poezja i proza, wybór i przekład A. Kamieńska i J. Śpiewak, Kraków 1972.

Cieślak T., Bóg i świat w poezji Bolesława Leśmiana, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 1998, z. 1.

Czabanowska-Wróbel A., Baśń w literaturze Młodej Polski, Kraków 1996.

Czabanowska-Wróbel A., Złotnik i śpiewak. Poezja Leopolda Staffa i Bolesława Leśmiana w kręgu modernizmu, Kraków 2009.

Dembińska-Pawelec J., Bolesław Leśmian – światopogląd rytmiczny, [w:] J. Dembińska-Pawelec, „Poezja jest sztuką rytmu”. O świadomości rytmu w poezji polskiej dwudziestego wieku (Miłosz – Rymkiewicz – Barańczak), Katowice 2010.

Dentith S., Parody, Londyn–Nowy Jork 2005.

Głowiński M., Wprowadzenie, [do działu:] Przekłady. Francuska krytyka tematyczna, „Pamiętnik Literacki” 1971, z. 2, s. 174.

Głowiński M., Zaświat przedstawiony. Szkice o poezji Bolesława Leśmiana. Prace wybrane, t. 4, Kraków 1998.

Gorczyńska M., Miejsca Leśmiana. Studium topiki krytycznoliterackiej, Kraków 2011.

Grodzki B., Leśmianowska baśń nowoczesna. O „Przygodach Sindbada Żeglarza” Bolesława Leśmiana, Lublin 2012.

Igliński G., Magia serca i słowa w modernistycznych snach i wizjach, Warszawa 2005.

Kluba A., Autoteliczność, referencyjność, niewyrażalność. O nowoczesnej poezji polskiej (1918–1939), wyd. 2, Toruń 2014.

Koziołek R., Wuj Tarabuk i nędza pisania, [w:] R. Koziołek, Znakowanie trawy albo praktyki filologii, Katowice 2011.

Leśmian B., Dzieła wszystkie, t. 2. Szkice literackie, zebrał i opracował J. Trznadel, Warszawa 2011.

Leśmian B., Poezje zebrane, t. 1 i 2, Warszawa 2017.

Leśmian B., Przygody Sindbada Żeglarza, Kraków 1950.

Markowski M.P., Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy, Kraków 2007.

Mitosek Z., Mimesis. Zjawisko i problem, Warszawa 1997.

Opacki I., Poetyckie dialogi z kontekstem, Katowice 1979.

Platon, Fajdros, przeł. W. Witwicki, Kęty 2002.

Próchnicki W., U początków poetyki Leśmiana, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historycznoliterackie” 1977, z. 36.

Simmel G., Transcendencja życia, [w:] G. Simmel, Filozofia życia. Cztery rozdziały metafizyczne, przeł. M. Tokarzewska, wstęp S. Borzym, Warszawa 2007.

Szkoła Genewska w krytyce. Antologia, wybór H. Chudak i in., Warszawa 1998.

Śniedziewski P., „Treść, gdy w rytm się stacza”. Leśmian i symboliczna fascynacja rytmem, „Pamiętnik Literacki” 2006, z. 3.

Wawryk J., Wokół Leśmianowskich baśni dla dzieci, Wrocław 2013.

Woźniak-Łabieniec M., Metamorfozy Leśmianowskiego człowieka (zarys problematyki), [w:] Twórczość Bolesława Leśmiana. Studia i szkice, red. T. Cieślak, B. Stelmaszczyk, Kraków 2000.

Wójcik T., Rytm w światopoglądzie Bolesława Leśmiana, „Przegląd Humanistyczny” 1995, nr 1.

Zimand R., Preliminaria do klechd Leśmiana, [w:] Studia o Leśmianie, red. M. Głowiński, J. Sławiński, Warszawa 1971.