Ciało kontrolowane, ciało wyzwolone – o społecznych oczekiwaniach wobec kobiet na podstawie Siostrzeństwa świętej sauny
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-1690.27.03Słowa kluczowe:
kobiety, gender, ciało, seksualność, film, badania jakościoweAbstrakt
Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o „kinowe odzwierciedlenia” wpływu kultury patriarchalnej na doświadczanie kobiecości, w tym cielesności i seksualności. Tekst prezentuje wyniki jakościowej analizy wybranego obrazu filmowego pt. Siostrzeństwo świętej sauny w reżyserii Anny Hints. Jego twórczyni podjęła kwestię intymnych doświadczeń i zwierzeń grupy estońskich kobiet, które opowiadają o formatujących je wydarzeniach, w których ich ciała grały główną rolę. Podstawę teoretyczną zrealizowanego badania stanowiło podejście genderowe w badaniach społecznych oraz wybrane koncepcje cielesności.
Pobrania
Bibliografia
Banaszak E., Czajkowski P., Florkowski R. (red.) (2012). Fenomeny kontroli ciała, Warszawa: Difin.
Baudrillard J. (2006). Społeczeństwo konsumpcyjne. Jego mity i struktury, Warszawa: Wydawnictwo Sic!
Bartky S. Lee (2007). Foucault, kobiecość i unowocześnienie władzy patriarchalnej, [w:] Hryciuk R. E., Kościańska A. (red.), Gender. Perspektywa antropologiczna, t. 2: Kobiecość, męskość, seksualność, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Bourdieu P. (2004). Męska dominacja, Warszawa: Oficyna Naukowa.
Bradley H. (2008). Płeć, Warszawa: Wydawnictwo Sic!
Breczko S. (2013). Polityzacja ciała. Między dyskursem publicznym a teorią socjologiczną, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Connell R. (2013). Socjologia płci. Płeć w ujęciu globalnym, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Denys M. (2018). Estonia chce do Skandynawii, pobrane z: https://obserwatormiedzynarodowy.pl/2018/01/23/estonia-chce-skandynawii/ (dostęp: 1.09.2024)
Dzwonkowska-Godula K. (2015). Tradycyjnie czy nowocześnie? Wzory macierzyństwa i ojcostwa w Polsce, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-834-9
Dzwonkowska-Godula K., Garncarek E., Czernecka J. (2023). Ciało i płeć [w:] Byczkowska-Owczarek D. (red.) Ciało i społeczeństwo. Socjologia ciała w badaniach i koncepcjach teoretycznych, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-297-2.06
Foucault M. (1998). Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, Warszawa: Wydawnictwo Fundacja Aletheia.
Gibas M. (2014). Pomiędzy sacrum i profanum – dychotomiczny charakter kobiecego ciała i jego wpływ na konstruowanie tożsamości rodzących, [w:] Wódz K., Klimczak J. (red.), O współczesnych praktykach genderyzacji ciała, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Giddens A. (2010). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Grosz E. (1994). Volatile Bodies. Toward a Corporeal Feminism, Bloomington: Indiana University Press.
Grosz E. (1995). Space, time and perversion, New York and London: Routledge.
Harvey S. (2020). Is Estonia Nordic? Where is Estonia, anyway?, pobrane z: https://scandification.com/where-is-estonia-and-is-estonia-nordic/ (dostęp: 2.09.2024).
Hearn J. (2003). „Surprise, Surprise, Men Are Gendered Too”: Critical Studies on Men and the Politics of Representation, [w:] Oleksy E. (ed.), Representing Gender in Cultures, Frankfurt: Peter Lang.
Howson A. (2005). Embodying Gender, London–Thousand Oaks–New Delhi: Sage Publications.
Jagusiak A., (2023). W kierunku ciała, czyli podmiot ucieleśniony według Elizabeth Grosz i Rosi Braidotti, „Machina myśli”, pobrane z: https://machinamysli.org/podmiot-ucielesniony-wedlug-grosz-oraz-braidotti/#easy-footnote-28-1980 (dostęp: 7.09.2024).
Jakubowska H. (2009). Socjologia ciała, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Kimmel M. (2004). The Gendered Society, New York: Oxford University Press.
Kimmel M. (2015). Społeczeństwo genderowe, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Korolczuk E. (2009). Kobiecość jako źródło cierpień. Matki i córki w polskim kinie, [w:] Ciało i seksualność w kinie polskim, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kuldkepp M. (2017). Eesti põhjamaise identiteedi ajaloost, pobrane z: https://www.academia.edu/35133734/Eesti_p%C3%B5hjamaise_identiteedi_ajaloost (dostęp: 3.09.2024).
Lorber J., Moore L. J. (2010). Gendered Bodies: Feminist Perspectives, ed. 2, New York: Oxford University Press.
Mason K. (2018). Gendered Embodiment, [w:] Risman B. J., Froyum C. M., Scarborough W. J. (eds.), Handbook of the Sociology of Gender, Cham: Springer.
Menstruacja. Raport z badania jakościowo-ilościowego przygotowany dla Kulczyk Foundation, pobrane z: https://kulczykfoundation.org.pl/uploads/media/default/0001/05/0fbe618f4aa748170c8b3f096367e2c607888eb8.pdf
Okrój-Kowalska A. (2019). Kobiecość odebrana? Zjawisko anty-body shamingu wobec kobiet szczupłych – analiza socjologiczna, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 70, pobrane z: http://dx.doi.org/10.18778/0208-600X.70.07 (dostęp: 30.09.2024). DOI: https://doi.org/10.18778/0208-600X.70.07
O’Reilly A. (2004). Mother Matters: Motherhood as Discourse and Practice, Bradford, Ontario: Demeter Press.
O’Reilly A. (2009). Maternal Thinking: Philosophy, Politics, Practice, Bradford, Ontario: Demeter Press.
O’Reilly A. (2016). We Need to Talk about Patriarchal Motherhood: Essentialization, Naturalization and Idealization in Lionel Shriver’s „We Need to Talk about Kevin”, Journal of the Motherhood Initiative for Research and Community Involvement, 7(1).
Radkiewicz M. (2006). „Młode wilki” polskiego kina. Kategoria gender a debiuty lat 90., Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rybski J. (2023). W tym kraju sauna to świętość. To mistyczny rytuał i jeden z ważniejszych elementów kultury, „National Geographic”, pobrane z: https://www.national-geographic.pl/ludzie/w-tym-kraju-sauna-to-swietosc-to-mistyczny-rytual-ktory-hipnotyzuje-230428030252/#sauna-jako-mistyczna-przestrzen-do-refleksji (dostęp: 6.09.2024).
Szczepaniak K. (2012). Zastosowanie analizy treści w badaniach artykułów prasowych – refleksje metodologiczne, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, vol. 42 (dostęp: 10.08.2024).
Wejbert-Wąsiewicz E. (2017). Bez retuszu czy po liftingu? Obrazy starości i aborcji w filmie, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Wharton S. A. (2005). The Sociology of Gender. An Introduction to Theory and Research, Malden: Blackwell Publishing.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
