Udział społeczeństwa w procedurze planowania przestrzennego – analiza metod i technik konsultacji społecznych na przykładzie polskich małych i średnich miast w ramach projektu POWER

Barbara Zgórska; Marta Jaskulska

doi:10.18778/1733-3180.34.08

Autor

Barbara Zgórska Politechnika Gdańska, Wydział Architektury https://orcid.org/0000-0002-1411-5971
Marta Jaskulska Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Instytut Komunikacji Społecznej i Mediów https://orcid.org/0000-0002-5570-7439

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-3180.34.08

Słowa kluczowe:

planowanie przestrzenne, konsultacje społeczne, metody i techniki konsultacyjne, projekt POWER

Abstrakt

Udział społeczeństwa w procesie opracowywania aktów planowania przestrzennego w Polsce ma charakter informacyjny, a nie dialogiczny, co przyczynia się m.in. do jego konfliktogenności. W latach 2016–2021 zrealizowano ogólnokrajowy projekt POWER dofinansowany ze środków Unii Europejskiej, którego celem było m.in. przetestowanie angażujących metod i technik konsultacji społecznych, zwiększenie poziomu współdecydowania i poprawa metod rozwiązywania konfliktów w planowaniu przestrzennym na poziomie gminnym.

Artykuł zawiera ocenę metod i technik konsultacyjnych zastosowanych w 83 małych i średnich miastach, które uczestniczyły w projekcie POWER, opis najczęściej wykorzystywanych metod i technik, sposobów ich łączenia oraz trzy studia przypadków analizowanych pod kątem możliwości wyeliminowania potencjalnych konfliktów.

Badanie przeprowadzono z wykorzystaniem metod ilościowych i jakościowych: desk research, obserwacja, obserwacja uczestnicząca, ankieta.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

II Raport wskaźnikowy, 2018, Ewaluacja wpływu EFS na osiągnięcie celów w zakresie dobrego rządzenia określonych w ramach POWER, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Warszawa.

Babbie E., 2019, Badania społeczne w praktyce, przeł. W. Betkiewicz i in., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Ferens A. (red.), Drzewiński P., Olejnik M., 2013, Aktywne narzędzia i techniki prowadzenia konsultacji, [w:] Narzędzia i techniki konsultacji społecznych. Podręcznik jak prowadzić konsultacje społeczne w samorządzie, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej – Ośrodek Kształcenia Samorządu Terytorialnego im. Waleriana Pańki, Katowice.

Frankfort-Nachmias C., Nachmias D., 2001, Metody badawcze w naukach społecznych, przeł. E. Hornowska, Zysk i S-ka, Poznań.

Fundacja Inicjatyw Społeczno-Gospodarczych (FISE), 2013, Elementy partycypacji, Warszawa.

Hajduk S., 2021, Partycypacja społeczna w zarządzaniu przestrzennym, Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, Białystok.

Hausner J. (red.), 1999, Komunikacja i partycypacja społeczna, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Akademii Ekonomicznej, Kraków.

Herbst K., 2014, Partycypacja a prawo do miasta, [w:] Partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym, Konferencja Towarzystwa Urbanistów Polskich Oddziału w Warszawie oraz Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy, Warszawa.

Kamiński A., 1970, Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa.

Kanon Lokalnych Konsultacji Społecznych, 2012, https://kanonkonsultacji.fise.org.pl (dostęp: 30.03.2023).

Kazimierczak T., 2011, Partycypacja publiczna – pojęcie, ramy teoretyczne, [w:] A. Olech (red.), Partycypacja publiczna. O uczestnictwie obywateli w życiu wspólnoty lokalnej, Fundacja Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.

Kodeks Urbanistyczno-Budowlany (KUB) (projekt), wersja do konsultacji społecznych z dnia 30 września 2016, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12290463 (dostęp: 30.03.2023).

Kotarbiński T., 1957, O pojęciu metody, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Mayntz R., Holm K., Hübner P., 1985, Wprowadzenie do metod socjologii empirycznej, przeł. W. Lipnik, Warszawa.

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju (MIiR), 20 sierpnia 2015, Regulamin konkursu Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój Oś priorytetowa II Działanie 2.19 Usprawnienie procesów inwestycyjno-budowlanych i planowania przestrzennego, Konkurs nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 na projekty ukierunkowane na wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego w obszarze planowania i zagospodarowania przestrzennego, Warszawa.

Miśkowiec M., 2019, Partycypacja w planowaniu przestrzennym, [w:] P. Pistelok, B. Martela (red.), Partycypacja publiczna: raport o stanie polskich miast, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków.

Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2017, System gospodarowania przestrzenią gminy jako dobrem publicznym, Warszawa.

Nowak S., 2007, Metodologia nauk społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Parysek J.J., 2010, Gospodarka przestrzenna i rola partycypacji społecznej w procesie planowania przestrzennego, [w:] W. Ratajczak, K. Stachowiak (red.), Gospodarka przestrzenna społeczeństwu, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12359051 (dostęp: 14.04.2023).

Schimanek T., 2015, Partycypacja obywatelska w społeczności lokalnej, Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa.

Siemiński W., 2007, Cele i zasady partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym – przegląd literatury, „Człowiek i Środowisko”, 31: 35–59.

Szczegółowy Opis Osi Priorytetowych Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020, 19 lipca 2021 r., wersja 23, Warszawa.

Szlenk-Dziubek D., Miśkowiec M., Dobosz-Mucha A., Goras E., 2015, Konsultacje okiełznane. Narzędziownik, Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych (FISE), Warszawa.

Sztumski J., 1984, Wstęp do metod i technik badań społecznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Śleszyński P., 2017, Wyznaczenie i typologia miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze, „Przegląd Geograficzny”, 89(4): 565–593. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2017.4.3

Towarzystwo Urbanistów Polskich (TUP), 2014, Stanowisko Zarządu Głównego Towarzystwa Urbanistów Polskich w sprawie projektu założeń ustawy o rewitalizacji uwzględniające wypowiedzi członków TUP oraz członków KPZK PAN, Polska Akademia Nauk, Warszawa.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. z 1990 r. nr 16 poz. 95 ze zm.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. poz. 503, 1846, 2185, 2747, z 2023 r. poz. 553).

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977, 1506, 1597, 1688, 1890, 2029).

Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 485, z 2023 r. poz. 28).

Zarządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie Zespołu doradczego do przygotowania założeń reformy procesu inwestycyjno-budowlanego oraz systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego.