Używanie oznak lub mundurów strony przeciwnej w trakcie konfliktu zbrojnego

Marek Majka

doi:10.18778/2956-3747.7.06

Autor

Marek Majka Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji https://orcid.org/0009-0002-6867-3685

DOI:

https://doi.org/10.18778/2956-3747.7.06

Słowa kluczowe:

międzynarodowe prawo humanitarne, mundur, oznaki wojskowe, zbrodnie wojenne, status kombatanta, metody walki

Abstrakt

Celem artykułu jest omówienie używania odznak lub mundurów wojskowych strony przeciwnej w trakcie konfliktu zbrojnego oraz regulacji prawa humanitarnego dotyczących tego zagadnienia. Poruszane są zarówno kwestie prawa pozytywnego, jak i zwyczajowego. Omawiane są sytuacje, w których takie zachowanie jest dozwolone oraz zakazane. Autor objaśnia potencjalne skutki prawne, jakie może nieść kombatantom stosowanie tej metody walki. Opisana jest także penalizacja tego działania zarówno na gruncie prawa międzynarodowego, jak również rodzimego porządku prawnego.

Bibliografia

Coble K., Tramazzo J.C., A US Perspective on Special Operations and the Law of Armed Conflict, „International Review of the Red Cross” 2025, t. 107, nr 928. https://doi.org/10.1017/S1816383124000419 DOI: https://doi.org/10.1017/S1816383124000419

Falkowski Z., Marcinko M., Międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych, Warszawa 2014.

Góralczyk W., Karski K., Sawicki S., Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, Warszawa 2024.

Gutan S., The Use of the Uniform of the Enemy – Between Perfidy and the Ruses of War, „The 16th International Scientific Conference «Strategies XXI» Proceedings” 2020, t. 16, cz. 2.

Izydorczyk J., War Crimes under the Rome Statue of the International Criminal Court, „Toruńskie Studia Polsko-Włoskie” 2023, nr 19. https://doi.org/10.12775/TSP-W.2023.013

Izydorczyk J., Wiarołomstwo wojenne, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2023, nr 113. https://doi.org/10.18778/0208-6050.113.11 DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6050.113.11

Kraska J., Letts D., Pedrozo R., von Heinegg W., McLaughlin R., Farrant J., Ishii Y., Khurana G., Saton K, Newport Manual on the Law of Naval Warfare, Newport 2023.

Lachowski T., Odpowiedzialność Władimira Putina przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym za zbrodnie popełnione na terytorium Ukrainy: Od zbrodni wojennych do ludobójstwa, „Sprawy Międzynarodowe” 2023, t. 76, nr 2. https://doi.org/10.35757/sm.2023.76.2.01 DOI: https://doi.org/10.35757/sm.2023.76.2.01

Ochman P., Wojas J., Podstęp i wiarołomstwo w czasie konfliktu zbrojnego – prawne aspekty i możliwości współczesnego wykorzystania, „Sprawy Międzynarodowe” 2016, nr 2.

Pfanner T., Military Uniforms and the Law of War, „International Review of the Red Cross” 2004, t. 86, nr 853. https://doi.org/10.1017/S1560775500180113 DOI: https://doi.org/10.1017/S1560775500180113

Piątkowski M., Wojna powietrzna, a międzynarodowe prawo humanitarne, Łódź 2021. https://doi.org/10.18778/8142-942-9 DOI: https://doi.org/10.18778/8142-942-9

Stefański R.A., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2025.

Australian Defence Force, LOAC Manual (2006), Canberra 2006.

Instructions for the Government of Armies of the United States in the Field (Lieber Code).

The Commander’s handbook on the law of land warfare FM 6–27.

International Criminal Court, The Elements of Crime, The Hague 2011.

Konwencja dotycząca praw i zwyczajów wojny lądowej (Dz.U. z 1927 r., nr 21, poz. 161 ze zm.).

Konwencja genewska o polepszaniu losu rannych, chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu z 12.08.1949 r. (Dz.U. z 1956 r., nr 38, poz. 171).

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza, sporządzona w Montego Bay 10.12.1982 r. (Dz.U. z 2002 r., nr 59, poz. 543).

Konwencja o przerabianiu statków handlowych na okręty wojenne z 18.10.1907 r. (Konwencja haska VII) (Dz.U. z 1936 r., nr 6, poz. 65).

Konwencje o ochronie ofiar wojny z 12.08.1949 r. (Dz.U. z 1956 r., nr 38, poz. 171).

Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego sporządzony w Rzymie 17.07.1998 r. (Dz.U. z 2003 r., nr 78, poz. 708).

Statut Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (Dz.U. z 1947 r., nr 23, poz. 90).

Ustawa z 6.06.1997 r. – Kodeks Karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17 ze zm.).

Bąk M., Plamy i taśmy – rzecz o maskowaniu, https://www.tysol.pl/a93801-tylko-u-nas-marcin-bak-plamy-i-tasmy-rzecz-o-maskowaniu (dostęp: 12.03.2025).

Blank L.R., Combatant privileges and protections, https://lieber.westpoint.edu/combatant-privileges-and-protections/ (dostęp: 11.03.2025).

ICRC textbook, https://casebook.icrc.org/highlight/combatants-and-pows (dostęp: 11.03.2025).

Łabuz M., Chuligani Skorzenego – 150. Brygada Pancerna w Ardenach, część 1, „II WOJNA ŚWIATOWA 2025”, https://warhist.pl/artykul/chuligani-skorzenego-150-brygada-pancerna-w-ardenachczesc-1/ (dostęp: 15.02.2025).

Reguła 62 Customary IHL Database, https://ihl-databases.icrc.org/en/customary-ihl/v1/rule62 (dostęp: 15.02.2025).

Reguła 106 Customary IHL Database, https://ihl-databases.icrc.org/en/customary-ihl/v1/rule106 (dostęp: 2.03.2025).

Trial of Otto Skorzeny and Others, https://www.worldcourts.com/imt/eng/decisions/1947.09.09_United_States_v_Skorzeny.pdf (dostęp: 30.05.2025).