Wpływ wykonywania kary pozbawienia wolności na skuteczność procesów resocjalizacyjnych skazanego w świetle zmian kodeksu karnego z 1 października 2023 roku

Gabriela Staniszewska

doi:10.18778/2956-3747.6.02

Autor

Gabriela Staniszewska Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji https://orcid.org/0009-0007-3461-4624

DOI:

https://doi.org/10.18778/2956-3747.6.02

Słowa kluczowe:

kara pozbawienia wolności, prawo karne, resocjalizacja, nowelizacja kodeksu karnego

Abstrakt

Niniejszy artykuł porusza zagadnienie wpływu wykonania kary pozbawienia wolności na skuteczność procesów resocjalizacyjnych skazanego, skupiając się w szczególności na dokonanych w kodeksie karnym zmianach z dnia 1 października 2023 r. Problem został przeanalizowany pod kątem wpływu izolacji na psychikę osadzonego oraz występowania zjawisk, takich jak populizm penalny, proces prizonizacji czy też depersonalizacji. Wykładnia celów i funkcji kary kryminalnej umożliwiła odnalezienie w nowelizacji kodeksu karnego zmian prowadzących do zwiększenia surowości polskiego prawa penalnego oraz utrudnienia procesów resocjalizacyjnych wśród osadzonych. Artykuł skupia się między innymi na podwyższeniu granic ustawowego zagrożenia karą, zmianach dotyczących reguł kolizyjnych przy zbiegu podstaw do nadzwyczajnego wymiaru kary, zakazie ubiegania się o przedterminowe zwolnienie przez sprawców skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności czy też wydłużeniu okresu próby przy warunkowym przedterminowym zwolnieniu.

Bibliografia

Chlebowicz P., Przejawy populizmu penalnego w polskiej polityce kryminalnej, „Studia Prawnoustrojowe” 2009, nr 9.

Chmieliński M., Wojciechowski B., O usprawiedliwianiu kary w niemieckiej filozofii nowożytnej, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2006, t. LVIII, z. 2, s. 29–31.

Clemmer D., The Prison Community, Boston 1940.

Filipczak M., [w:] Prawo karne materialne. Nauka o przestępstwie, ustawie karnej i karze, red. J. Kulesza, Warszawa 2023.

Gizek J., Gruszecka D., Lipiński K., Opinia na temat ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, druk senacki nr 762, Kancelaria Senatu. Biuro Analiz, Dokumentacji i Korespondencji, Warszawa 2022.

Grudzińska K., Więzień długoterminowy w izolacji penitencjarnej, „Resocjalizacja Polska” 2013, nr 4.

Hermeliński W., Nita-Światłowska B., Kara dożywotniego pozbawienia wolności bez dostępu do warunkowego przedterminowego zwolnienia – refleksje w kontekście gwarancji wynikających z europejskiej konwencji praw człowieka, „Palestra” 2018, nr 10.

Hołyst B., Kryminologia, wyd. 4, Warszawa 1989.

Hube R., Ogólne zasady nauki prawa karnego, Warszawa 1830.

Kaczmarek T., System prawa karnego, t. 5, wyd. 2, Warszawa 2017.

Kalisz T., Uwagi o celach kary pozbawienia wolności w perspektywie art. 67 k.k.w., [w:] Kara pozbawienia wolności a readaptacja społeczna skazanych, red. A. Szerląg, Wrocław 2011, s. 39–47.

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.).

Kuć M., Indywidualizacja wykonywania kary pozbawienia wolności, Lublin 2007.

Kulesza J., [w:] Prawo karne materialne. Nauka o przestępstwie, ustawie karnej i karze, red. J. Kulesza, Warszawa 2023.

Miszewski K., O (nie)szkodliwości kary długoterminowego pozbawienia wolności na psychikę i zdrowie fizyczne więźniów, „Archiwum Kryminologii” 2017, nr 39, s. 197–230. https://doi.org/10.7420/AK2017G DOI: https://doi.org/10.7420/AK2017G

Nikołajew J., Burdziak K., Jankowski M., Kowalewska-Łukuć M., Diagnostyka sądowo-kryminalna w orzekaniu i wykonywaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia w teorii i praktyce sądowej – raport z badania, „Prawo w Działaniu” 2019, nr 39 – Sprawy Karne, s. 14–15. DOI: https://doi.org/10.32041/PWD.3901

Ozga A. Psychospołeczne skutki kary pozbawienia wolności w zakresie problemów społecznych, „Homo et Societas” 2017, nr 2, s. 61–65.

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw – uzasadnienie, druk nr 2024.

Steuden S., Jaworowska K., Egzystencjalny wymiar doświadczenia izolacji więziennej przez osoby skazane na karę pozbawienia wolności, [w:] Kara kryminalna. Analiza psychologiczno-prawna, red. M. Kuć, I. Niewiadomska, Lublin 2004, s. 293–297.

Stępień J., Populizm penalny. Definicja, przejawy, ocena, „Przegląd Legislacyjny” 2022, nr 3, s. 101–105.

Szafrańska M., „Kończy się raj dla pedofilów!”. Populizm penalny na przykładzie ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, [w:] Populizm penalny, red. J. Widacki, Kraków 2017, s. 55–60.

Ślęzak J., System kar i represji karnej w starożytności, [w:] Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, t. XI, Gdańsk 2015, s. 77–79.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2024 r., poz. 706).

Waszczyński J., [w:] Prawo karne w zarysie. Nauka o ustawie karnej i przestępstwie, red. J. Waszczyński, Łódź 1992.

Wiertelorz A., Populizm penalny i jego konsekwencje, https://promovendi.pl/wp-content/uploads/2021/08/Wiertelorz-Adam.pdf (dostęp: 10.01.2024).

Wirkus Ł., Kozłowski P., Izolacja więzienna a zachowania autoagresywne więźniów, [w:] Kryminologia i kara kryminalna. Wybrane zagadnienia, red. A. Jaworska, Kraków 2008, s. 191–205.