Syndrom zubożenia tekstu jako typ schizofazji. Na przykładzie analizy wypowiedzi schizofatycznych

Tomasz Woźniak

doi:10.18778/2544-7238.09.09

Autor

Tomasz Woźniak Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, Zakład Dialektologii Polskiej i Logopedii https://orcid.org/0000-0002-6745-9639

DOI:

https://doi.org/10.18778/2544-7238.09.09

Słowa kluczowe:

schizofazja, schizofrenia, diagnoza zaburzeń mowy, kohezja, koherencja, zubożenie tekstu

Abstrakt

Zaburzenia mowy występujące w schizofrenii często interpretuje się w kategoriach dezorganizacji semantycznej lub niespójności pragmatycznej wypowiedzi. Artykuł podnosi kwestię zubożenia tekstu i zawiera propozycję włączenia do spektrum schizofazji także wypowiedzi zredukowanych treściowo i formalnie, w których defekt ten występuje niezależnie lub przeważa nad występowaniem innych symptomów schizofazji. Zawarte w artykule przykłady analiz wypowiedzi osób cierpiących na schizofrenię potwierdzają tę tezę. Teza o występowaniu zubożenia wypowiedzi znajduje poparcie także w neurofunkcjonalnych modelach zespołów schizofrenicznych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

American Psychiatric Association, 2013, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Fifth Edition (DSM-5), Washington. DOI: https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596

American Psychiatric Association, 2018, Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych DSM-5, Wrocław: Wydawnictwo Edra Urban & Partner.

Andreasen N., 1979a, Thought, language, and communication disorders. I. Clinical assessment, definition of terms, and evaluation of their reliability, „Archives of General Psychiatry”, Vol. 36, s. 1315–1321. DOI: https://doi.org/10.1001/archpsyc.1979.01780120045006

Andreasen N., 1979b, Thought, language, and communication disorders. II. Diagnostic significance, „Archives of General Psychiatry”, Vol. 36, s. 1325–1330. DOI: https://doi.org/10.1001/archpsyc.1979.01780120055007

Andreasen N., 1980, Scale of the Assessment of Thought, Language, and Communication (TLC), Iowa City: University of Iowa.

Andreasen N., Grove W., 1986, Thought, language, and communication in schizophrenia: Diagnosis and prognosis, „Schizophrenia Bulletin”, Vol. 12, s. 348–358. DOI: https://doi.org/10.1093/schbul/12.3.348

Andreasen N., Olsen S., 1982, Negative vs positive schizophrenia, „American Journal of Psychiatry”, Vol. 39, s. 789–794. DOI: https://doi.org/10.1001/archpsyc.1982.04290070025006

Boer N. J. de, Hoogdalem M. van, Mandl R. C.W., Brummelman J., Voppel A. E., Begemann M. J.H., Dellen E. van, Wijnen F. N.K., Sommer I. E.C., 2020, Language in schizophrenia: relation with diagnosis, symptomatology and white matter tracts, „Schizophrenia”, Vol. 6(10), https://www.nature.com/articles/s41537-020-0099-3 (dostęp: 12.09.2023).

Czernikiewicz A., 1998, Językowy wymiar przewlekłej schizofrenii, Lublin: Akademia Medyczna w Lublinie.

Czernikiewicz A., 2004, Przewodnik po zaburzeniach językowych w schizofrenii, Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.

Czernikiewicz A., Woźniak T., 2001, Schizofazja, „Logopedia”, nr 29, s. 7–36.

Czernikiewicz A., Woźniak T., 2012, Diagnoza psychogennych zaburzeń mowy, [w:] S. Milewski, E. Czaplewska (red.), Diagnoza logopedyczna, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 415–480.

Czernikiewicz A., Woźniak T., 2023, Teksty schizofatyczne. Zagadnienia diagnozy zaburzeń mowy w schizofrenii, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Grzegorczykowa R., 1996, Wykłady z polskiej składni, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

ICD-11, b.r., https://icd.who.int (dostęp: 10.09.2023).

Kuperberg G. R., 2010, Language in schizophrenia Part 1: An Introduction, „Language and Linguistics Compass”, Vol. 4(8), s. 576–589. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1749-818X.2010.00216.x

Liddle P., 1987, The symptoms of chronic schizophrenia. A reexamination of negative-positive dichotomy, „British Journal of Psychiatry”, Vol. 151, s. 145–151. DOI: https://doi.org/10.1192/bjp.151.2.145

Liddle P., 1996, Syndromes in schizophrenia and their neuropsychological and neuroanatomical correlates, [w:] C. Pantelis, H. Nelson, T. Barnes (red.), Schizophrenia: A neuropschological perspective, Chichester: Wiley, s. 299–316.

Lipski W., 2018, Zaburzenia konotacji w schizofrenii, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Łuria A. R., 1967, Zaburzenia wyższych czynności korowych wskutek organicznych uszkodzeń mózgu: wprowadzenie do neuropsychologii, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Panasiuk J., Woźniak T., 2001, Pojęcie tekstu a zaburzenia mowy, [w:] S. Grabias (red.), Zaburzenia mowy. Mowa. Teoria. Praktyka, t. 1, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 108–132.

Sims A., 1995, Speech and Language Disorders in Psychiatry, London: Gaskell.

Woźniak T., 2000, Zaburzenia języka w schizofrenii, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Woźniak T., 2008, Standard postępowania logopedycznego w schizofazji, „Logopedia”, nr 37, s. 227–234.

Woźniak T., 2023, Urojeniowy typ schizofazji. Na przykładzie analizy tekstów schizofatycznych, „Logopaedica Lodziensia”, nr 7, s. 229–242. DOI: https://doi.org/10.18778/2544-7238.07.16