Hugo Dionizy Steinhaus – droga do współczesnej teorii prawdopodobieństwa

Tadeusz Bednarski

doi:10.18778/0208-6018.336.04

Autor

Tadeusz Bednarski Uniwersytet Wrocławski, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Instytut Nauk Ekonomicznych

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6018.336.04

Słowa kluczowe:

historia prawdopodobieństwa, Hugo Steinhaus

Abstrakt

Hugo Steinhaus (1887–1972) ukończył studia matematyczne i filozoficzne na Uniwersytecie Lwowskim. W latach 1905–1911 przebywał w Getyndze, pracując nad doktoratem pod opieką Davida Hilberta. W 1920 roku został profesorem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Skupione wokół niego i Stefana Banacha grono wybitnych matematyków tworzyło silny ośrodek matematyczny specjalizujący się w analizie funkcjonalnej. Po II wojnie światowej osiedlił się we Wrocławiu, gdzie współtworzył matematyczne środowisko naukowe, a następnie wrocławską szkołę zastosowań matematyki. Jest autorem i współautorem ponad 250 prac naukowych i publikacji popularyzujących matematykę. W 1923 roku H. Steinhaus opublikował w czasopiśmie „Fundamenta Mathematicae” wyniki zawierające aksjomatyczny opis pewnej miary prawdopodobieństwa określonej na podzbiorach przestrzeni nieskończonych ciągów zero‑jedynkowych. Celem niniejszego artykułu jest próba ukazania istotnej roli, jaką wyniki te odegrały w procesie aksjomatyzacji prawdopodobieństwa, zakończonej w 1933 roku publikacją Andrieja Kołmogorowa.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Borel E. (1905), Remarques sur certaines questions de probabilité, „Bulletin de la Société Mathématique de France”, t. 33, s. 123–128.

Borel E. (1909), Les probabilités dénombrables et leurs applications arithmétiques, „Rend. Circ. Mat. Palermo”, t. 27, s. 247–270.

Broggi U. (1907), Die Axiome der Wahrscheinlichkeitsrechnung, Ph.D. thesis, Universität Göttingen, Göttingen.

Fréchet M. (1938), Exposé et discussion de quelques recherches récentes sur les fondements du calcul des probabilités, „Actualités Scientifiques et Industrielles”, t. 735, s. 23–55.

Hilbert D. (1902), Mathematical problems, „Bull. Amer. Math. Soc.”, t. 8, s. 437–479.

Khinchin A. Y., Kolmogorov A. N. (1925), Über Konvergenz von Reihen, deren Glieder durch den Zufall bestimmt werden, „Matematiceskij Sbornik (Sbornik: Mathematics)”, t. 32, s. 668–677.

Kolmogorov A. N. (1933), Grundbegriffe der Wahrscheinlichkeitsrechnung, Springer, Berlin.

Kolmogorov A. N. (1956), Foundations of the Theory of Probability, Chelsea Publishing Company, New York.

Laplace P. S. (1902), A Philosophical Essay on Probabilities, Chapman & Hall, London.

Łomnicki A. (1923), Nuoveaux fondements de la théorie des probabilités (Définition de la probabilité fondée sur la théorie des ensembles), „Fundamenta Math.”, t. 4, s. 34–71.

Mazurkiewicz S. (1915), La théorie des probabilités, Warszawa.

Moivre A. de (1718), The Doctrine of Chances, London.

Plato J. von (1994), Creating Modern Probability. Its Mathematics, Physics and Philosophy in Historical Perspective, Cambridge University Press, Cambridge.

Shafer G., Vovk V. (2006), The Sources of Kolmogorov’s Grundbegriffe, „Statistical Science”, t. 21, s. 70–98.

Sierpiński M. (1919), Sur une définition axiomatique des ensembles measurable, „Bull. del’Acad. des Sci. de Cracovie”, s. 173–178.

Steinhaus H. (1923), Les probabilités dénombrables et leur rapport à la théorie de la mesure, „Fund. Math.”, t. 4, s. 286–310.