Kwantyfikacja i analiza rozwoju zrównoważonej mobilności miejskiej w wybranych krajach UE z wykorzystaniem miary agregatowej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6018.365.01Słowa kluczowe:
rozwój zrównoważonego transportu, miejska mobilność, wskaźniki zielonego transportu, zróżnicowanie regionalne, kraje Unii Europejskiej, miara agregatowaAbstrakt
W artykule dokonano kwantyfikacji i oceny stopnia rozwoju zrównoważonej (zielonej) mobilności miejskiej w wybranych krajach Unii Europejskiej. W tym celu skonstruowano kluczowe wskaźniki opisujące poszczególne obszary zielonego transportu w latach 2011–2020. W analizie wykorzystano dostępne dane publiczne i zastosowano dynamiczną taksonomiczną metodę Hellwiga. Wyniki analizy umożliwiły uzyskanie odpowiedzi na postawione pytania badawcze: 1) „Jaki jest stan i dynamika rozwoju zielonego transportu w badanych państwach?”, 2) „Które państwa w UE są liderami zrównoważonego transportu i dlaczego?”, 3) „Co determinuje zróżnicowanie i rozwój zielonej mobilności miejskiej w analizowanych krajach?”. Rezultaty badania wskazały, że pomimo przestrzennej polaryzacji rozwoju występuje podobieństwo strukturalne cechujące kraje o najwyższym i najniższym poziomie rozwoju zrównoważonej mobilności. Silną grupę stanowią państwa skandynawskie, Belgia (zdecydowany lider), Węgry, Austria, Dania i Czechy. W latach 2011–2020 można zaobserwować spadek poziomu rozwoju w sektorze zrównoważonego transportu, determinowany m.in. skutkami globalnego kryzysu finansowego w latach 2011–2014. Z kolei lata 2015–2020 to dynamizacja rozwoju ekologicznej branży transportu. Analizując czynniki warunkujące ten rozwój, można zauważyć, że pomimo podjętych starań europejska polityka transportowa nadal stoi w obliczu wielu wyzwań, zwłaszcza ze względu na stały wzrost poziomu emisji gazów cieplarnianych w sektorze transportu. Ponadto specyfika regionalna i różnice w modelach transportu niosą ze sobą ryzyko osłabienia wyników działań Unii Europejskiej w tym obszarze.
Pobrania
Bibliografia
Badach J. (2020), The Potential of Improving Air Quality by Urban Mobility Management: Policy Guidelines and a Case Study, “IOP Conference Series: Earth and Environmental Science”, vol. 581, 012030, http://doi.org/10.1088/1755-1315/581/1/012030 DOI: https://doi.org/10.1088/1755-1315/581/1/012030
Bąk A. (2018), Zastosowanie metod wielowymiarowej analizy porównawczej do oceny stanu środowiska w województwie dolnośląskim, “Wiadomości Statystyczne”, no. 1, pp. 7–20.
Britannica (2022), Carbon footprint. Ecology and conservation, https://www.britannica.com/science/carbon-footprint [accessed: 10.08.2023].
Brożek J., Szewczyk J., Jaworska M. (2021), Poziom rozwoju gospodarczego województw w ujęciu dynamicznym, “Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, vol. 14(57), pp. 11–24, https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.57.02 DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.57.02
Brussels Regional Public Service (2023), Good Move. The Regional Mobility Plan 2020–2030, https://mobilite-mobiliteit.brussels/en/good-move [accessed: 10.08.2023].
Bryniarska Z., Kuza A. (2021), Analiza wpływu COVID–19 na funkcjonowanie transportu pasażerskiego, “Transport Miejski i Regionalny”, no. 10, pp. 3–18.
Burdzik R., Folęga P., Konieczny Ł., Jaworski R. (2017), E mobilność – wyzwanie teraźniejszości, “Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Transport”, no. 118, pp. 17–29.
Burzyński M., Machado J., Aalto A., Beine M., Goncalves J., Haas T., Kemp F., Magni S., Mombaerts L., Picard P., Proverbio D., Skupin A., Docquier F. (2021), COVID–19 crisis management in Luxembourg: Insights from an epidemionomic approach, “Economics & Human Biology”, vol. 43, 101051, https://doi.org/10.1016/j.ehb.2021.101051 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ehb.2021.101051
Ceenergy News (2020), Hungary’s big green public transport overhaul, https://ceenergynews.com/voices/hungarys-big-green-public-transport-overhaul/ [accessed: 1.02.2024].
Commission to the Council and the European Parliament (2006), Communication from the Commission to the Council and the European Parliament – Keep Europe moving – Sustainable mobility for our continent – Mid term review of the European Commission’s 2001 Transport White paper {SEC (2006) 768}, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A52006DC0314 [accessed: 10.08.2023].
CORE (2023), Transport policy in Belgium: translating sustainability discourses into unsustainable outcomes, https://core.ac.uk/reader/55747020 [accessed: 10.08.2023].
Czempas J. (2012), Współczynnik koncentracji k jako miara zróżnicowania dochodów i inwestycji gmin, “Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych”, vol. 13(1), pp. 69–81.
Durlin T. (2018), The Status of Sumps in EU Member States, https://sumps-up.eu/fileadmin/user_upload/Tools_and_Resources/Publications_and_reports/Status_of_SUMP_in_EU_Member_States/SUMPs-Up___PROSPERITY-SUMP-Status-in-EU-Report.pdf [accessed: 1.02.2024].
European Commission (2012), EC Transport White Paper. Roadmap to a Single European Transport Area – 9EU Transport Policy: Towards a competitive and resource efficient transport system, Brussels, COM(2011)144 final, https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2011:0144:FIN:en:PDF [accessed: 10.08.2023].
European Commission (2015), Expert Group on alternative transport fuels (‘the Sustainable Transport Forum’) (E03321), https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups/consult?lang=en&do=groupDetail.groupDetail&groupID=3321 [accessed: 10.08.2023].
European Commission (2020a), Technical support related to sustainable urban mobility indicators (SUMI). MOVE/B4/2017–358. Harmonisation Guideline. Final (web) version, https://transport.ec.europa.eu/system/files/2020-09/sumi_wp1_harmonisation_guidelines.pdf [accessed: 10.08.2023].
European Commission (2020b), Expert Group on alternative transport fuels (‘the Sustainable Transport Forum’) (E03321), https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups/consult?lang=en&do=groupDetail.groupDetail&groupID=3321 [accessed: 10.08.2023].
European Commission (2021a), Delivering the European Green Deal, https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal/delivering-european-green-deal_en [accessed: 10.08.2023].
European Commission (2021b), Sustainable transport – new urban mobility framework, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12916-Sustainable-transport-new-urban-mobility-framework_en [accessed: 2.12.2023].
European Commission (2023), Commission Recommendation (EU) 2023/550 of 8 March 2023 on National Support Programmes for Sustainable Urban Mobility Planning (notified under document C(2023) 1524), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32023H0550 [accessed: 19.11.2023].
European Federation for Transport and Environment (2023), Air quality, https://www.transportenvironment.org/challenges/air-quality/ [accessed: 10.08.2023].
European Parliament (2023a), Road traffic and safety provisions, https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/129/road-traffic-and-safety-provisions [accessed: 10.08.2023].
European Parliament (2023b), Common transport policy: Overview, https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/123/common-transport-policy-overview [accessed: 10.08.2023].
European Parliament and of the Council (2002), Directive 2002/49/EC of the European Parliament and of the Council of 25 June 2002 relating to the assessment and management of environmental noise – Declaration by the Commission in the Conciliation Committee on the Directive relating to the assessment and management of environmental noise, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32002L0049 [accessed: 10.08.2023].
European Transport Safety Council (2022), Ranking EU Progress on Road Safety. 16th Road Safety Performance Index Report, https://etsc.eu/wp-content/uploads/16-PIN-annual-report_FINAL_WEB_1506_2.pdf [accessed: 10.08.2023].
European Union (2016), Communication from the Commission to The European Parliament, The Council, The European Economic and Social Committee and The Committee of the Regions. A European Strategy for Low Emission Mobility COM/2016/0501 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A52016DC0501 [accessed: 10.08.2023].
European Union (2020), Communication from the Commission to The European Parliament, The Council, The European Economic and Social Committee and The Committee of the Regions. Sustainable and Smart Mobility Strategy – putting European transport on track for the future COM/2020/789 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0789 [accessed: 10.08.2023].
European Union (2022), European Climate Pact, https://climate-pact.europa.eu/about/priority-topics/green-transport_en [accessed: 10.08.2023].
Eurostat (2023), Sustainable development goals. Database, https://ec.europa.eu/eurostat/web/sdi/database [accessed: 10.08.2023].
Gascon M., Marquet O., Gràcia Lavedan E., Ambròs A., Götschi T., Nazelle A.D., Panis L.I., Gerike R., Brand C., Dons E., Eriksson U., Iacorossi F., Ávila Palència I., Cole Hunter T., Nieuwenhuisjen M.J. (2020), What explains public transport use? Evidence from seven European cities, “Transport Policy”, vol. 99, pp. 362–374, https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2020.08.009 DOI: https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2020.08.009
Hellwig Z. (1968), Zastosowanie metody taksonomicznej do typologicznego podziału krajów ze względu na poziom ich rozwoju oraz zasoby i strukturę wykwalifikowanych kadr, “Przegląd Statystyczny”, no. 4, pp. 307–326.
Jongh P.J., Jongh E.D., Pienaar M., Gordon Grant H., Oberholzer M., Santana L. (2015), The impact of pre selected variance inflation factor thresholds on the stability and predictive power of logistic regression models in credit scoring, “ORiON”, vol. 31, pp. 17–37. DOI: https://doi.org/10.5784/31-1-162
Jurgielewicz Delegacz E. (2021), Bezpieczeństwo w ruchu drogowym w krajach członkowskich Unii Europejskiej, “Studia Prawnoustrojowe”, no. 54, pp. 149–168, https://doi.org/10.31648/sp.7148 DOI: https://doi.org/10.31648/sp.7148
Kamargianni M., Georgouli C., Tronca L.P., Chaniotakis M. (2022), Changing transport planning objectives during the Covid–19 lockdowns: Actions taken and lessons learned for enhancing sustainable urban mobility planning, “Cities”, vol. 131, 103873, http://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103873 DOI: https://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103873
Klímová A., Pinho P. (2020), National policies and municipal practices: A comparative study of Czech and Portuguese urban mobility plans, “Case Studies on Transport Policy”, vol. 8(4), pp. 1247–1255, https://doi.org/10.1016/j.cstp.2020.08.005 DOI: https://doi.org/10.1016/j.cstp.2020.08.005
Kot S., Jakubowski M., Sokołowski A. (2007), Podręcznik dla studiów ekonomicznych, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Krugman P. (2009), The return of depression economics and the crisis of 2008, W.W. Norton & Company, New York–London.
Kusideł E., Antczak E. (2014), Wzorzec Rozwoju Mazowsza – etap II, “Trendy Rozwojowe Mazowsza”, no. 13.
Kwarciński T. (2018), Elastyczne systemy transportu jako element podaży usług transportu pasażerskiego na przykładzie Luksemburga, “Problemy Transportu i Logistyki”, vol. 1(41), pp. 97–105. DOI: https://doi.org/10.18276/ptl.2018.41-09
Litman T. (2007), Well Measured: Developing Indicators for Comprehensive and Sustainable Transport Planning, www.vtpi.org/wellmeas.pdf [accessed: 10.08.2023]. DOI: https://doi.org/10.3141/2017-02
Litman T. (2008), Sustainable Transportation Indicators. A Recommended Research Program For Developing Sustainable Transportation Indicators and Data, https://www.vtpi.org/sustain/sti.pdf [accessed: 10.08.2023].
Litman T., Burwell D. (2006), Issues in Sustainable Transportation, “International Journal of Global Environmental Issues”, vol. 6(4), pp. 331–347. DOI: https://doi.org/10.1504/IJGENVI.2006.010889
Locat Partnership (2023), Transport Action for Achieving the Sustainable Development Goals, https://slocat.net/transport-sdgs/ [accessed: 10.08.2023].
Luxembourg National Railway Company (2017), Modu 2.0. Sustainable Mobility Strategy, https://transports.public.lu/dam-assets/publications/contexte/strategie/modu2-en-brochure.pdf [accessed: 10.08.2023].
Malasek J. (2016), A Set of Tools for Making Urban Transport More Sustainable, “Transportation Research Procedia”, vol. 14, pp. 876–885, http://doi.org/10.1016/j.trpro.2016.05.059 DOI: https://doi.org/10.1016/j.trpro.2016.05.059
Mężyk A., Zamkowska S. (2017), Rozwój polityki transportowej UE dla miast, “Autobusy: Technika, Eksploatacja, Systemy Transportowe”, vol. 18(6), pp. 1730–1736. DOI: https://doi.org/10.24136/atest.2017.015
Minelgaitė A., Dagiliūtė R., Liobikienė G. (2020), The Usage of Public Transport and Impact of Satisfaction in the European Union, “Sustainability”, vol. 12(21), 9154, https://doi.org/10.3390/su12219154 DOI: https://doi.org/10.3390/su12219154
Ministerstwo Infrastruktury (2019), Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku, https://www.gov.pl/web/infrastruktura/projekt-strategii-zrownowazonego-rozwoju-transportu-do-2030-roku2 [accessed: 10.08.2023].
Młodak A. (2006), Analiza taksonomiczna w statystyce regionalnej, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Mobilite Gratuite (2020), Free public transport from 1st March 2020, https://transports.public.lu/dam-assets/publications/mobilite/transports-collectifs/20200212-mobilite-gratuite-en-texte-faq.pdf [accessed: 10.08.2023].
Motowidlak U. (2020), Kierunki rozwoju mobilności niskoemisyjnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/8142-974-0
Motowidlak U. (2022), Zielona mobilność 4.0 – dokąd zmierzamy?, [in:] M. Burchard Dziubińska (ed.), W poszukiwaniu zielonego ładu, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 233–246, https://doi.org/10.18778/8220-870-2.13 DOI: https://doi.org/10.18778/8220-870-2.13
Münzel K., Boon W., Frenken K., Blomme J., Linden D. van der (2019), Explaining carsharing supply across Western European cities, “International Journal of Sustainable Transportation”, vol. 14(4), pp. 243–254, https://doi.org/10.1080/15568318.2018.1542756 DOI: https://doi.org/10.1080/15568318.2018.1542756
NewsAuto (2020), Co to jest ekomobilność i jakie są jej trzy filary?, https://www.newsauto.pl/jest-ekomobilnosc-jakie-sa-jej-trzy-filary/ [accessed: 10.08.2023].
Nicolini G., Antoniella G., Carotenuto F., Christen A., Ciais P., Feigenwinter C., Gioli B., Stagakis S., Velasco E., Vogt R., Ward H.C., Barlow J., Chrysoulakis N., Duce P., Graus M., Helfter C., Heusinkveld B., Järvi L., Karl T., Marras S., Masson V., Matthews B., Meier F., Nemitz E., Sabbatini S., Scherer D., Schume H., Sirca C., Steeneveld G. J., Vagnoli C., Wang Y., Zaldei A., Zheng B., Papale D. (2022), Direct observations of CO2 emission reductions due to COVID–19 lockdown across European urban districts, “Science of the Total Environment”, vol. 830, 154662, https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.154662 DOI: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.154662
OECD (1999), Report on Indicators for the Integration of Environmental Concerns into Transport Policies, https://t4.oecd.org/environment/greening-transport/latestdocuments/3/ [accessed: 1.02.2024].
OECD (2023), Green growth indicators framework, https://www.oecd.org/greengrowth/green-growth-indicators/ [accessed: 10.08.2023].
Oszter V . (2017), Transport policies in Hungary – historical background and current practice for national and regional level, “European Transport Research Review”, vol. 9(20), pp. 1–15, https://doi.org/10.1007/s12544-017-0236-x DOI: https://doi.org/10.1007/s12544-017-0236-x
Poliak M., Poliaková A., Mrníková M., Šimurková P., Jaśkiewicz M., Jurecki R. (2017), The Competitiveness of Public Transport, “Journal of Competitiveness”, vol. 9(3), pp. 81–97, https://doi.org/10.7441/joc.2017.03.06 DOI: https://doi.org/10.7441/joc.2017.03.06
Portail Transpotrs (2023), Quatrième édition du “Vëlosummer”: du 29 juillet au 27 août 2023, https://transports.public.lu/fr/actualites/2023/06-juin-30-lancement-velosummer.html [accessed: 10.08.2023].
Ramani T.L. (2018), Using Indicators to Assess Sustainable Transportation and Related Concepts, “Transportation Research Record”, vol. 2672(3), pp. 92–103, https://doi.org/10.1177/0361198118794543 DOI: https://doi.org/10.1177/0361198118794543
Ramani T., Zietsman J., Eisele W., Rosa D., Spillane D., Bochne B. (2009), Developing sustainable transportation performance measures for txdot’s strategic plan: technical report, https://static.tti.tamu.edu/swutc.tamu.edu/publications/technicalreports/0-5541-1.pdf [accessed: 10.08.2023].
Reed G.F., Lynn F., Meade B.D. (2002), Use of Coefficient of Variation in Assessing Variability of Quantitative Assays, “Clinical and Vaccine Immunology”, vol. 9(6), pp. 1235–1239, https://doi.org/10.1128/cdli.9.6.1235-1239.2002 DOI: https://doi.org/10.1128/CDLI.9.6.1235-1239.2002
Słownik języka polskiego PWN (2023), Mobilność, https://sjp.pwn.pl/slowniki/mobilno%C5%9B%C4%87.html [accessed: 10.08.2023].
Smart City Sweden (2023), Sustainable Public Transport in Stockholm, https://smartcitysweden.com/best-practice/368/sustainable-public-transport-in-stockholm/ [accessed: 10.08.2023].
Smolarski M., Suszczewicz M. (2021), Wpływ pandemii COVID–19 na funkcjonowanie regionalnego transportu kolejowego obszarów przygranicznych – na przykładzie województwa dolnośląskiego (PL) i kraju libreckiego (CZ), “Czasopismo Geograficzne”, vol. 92(1), pp. 121–140, https://doi.org/10.12657/czageo-92-06 DOI: https://doi.org/10.12657/czageo-92-06
Stanisz A. (2007), Przystępny kurs statystyki z zastosowaniem STATISTICA PL na przykładach z medycyny. Tom 2. Modele liniowe i nieliniowe, StatSoft Polska, Kraków.
Statec (2023), Statistics portal of the Grand Duchy of Luxembourg, https://statistiques.public.lu/fr.html [accessed: 10.08.2023].
STIB (2023), A solution for a greener mobility, https://www.stib‑mivb.be/article.html?_guid=008a3561-2ac1-3410-22bc‑d575f8441615&l=en [accessed: 10.08.2023].
Swedish Institute (2023), 10 ways to a greener future Electric buses and buzzing bees – Sweden is on the way to climate neutrality, https://sweden.se/climate/sustainability/10-ways-to-greener-future [accessed: 10.08.2023].
Sydorów M. (2023), Wyzwania zrównoważonej mobilności miejskiej na tle polityki miejskiej Unii Europejskiej: wybrane przykłady, “Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG”, vol. 26(1), pp. 9–21, http://doi.org/10.4467/2543859xpkg.23.001.17398 DOI: https://doi.org/10.4467/2543859XPKG.23.001.17398
The European Environment Agency (2019), Environmental noise in Europe – 2020. EEA Report no. 22/2019, https://www.eea.europa.eu/publications/environmental-noise-in-europe [accessed: 10.08.2023]
The European Environment Agency (2022), Air quality in Europe 2022, https://www.eea.europa.eu/publications/air-quality-in-europe-2022 [accessed: 10.08.2023].
The European Environment Agency (2023), Indicators, https://www.eea.europa.eu/ims [accessed: 10.08.2023].
Tsavachidis M., Petit Y.L. (2022), Re shaping urban mobility – Key to Europe’s green transition, “Journal of Urban Mobility”, vol. 2, 100014, http://doi.org/10.1016/j.urbmob.2022.100014 DOI: https://doi.org/10.1016/j.urbmob.2022.100014
Tsvetkova A., Kulkov I., Busquet C., Kao P. J., Kamargianni M. (2022), Implications of COVID–19 pandemic on the governance of passenger mobility innovations in Europe, “Transportation Research Interdisciplinary Perspectives”, vol. 14, 100581, http://doi.org/10.1016/j.trip.2022.100581 DOI: https://doi.org/10.1016/j.trip.2022.100581
United Nations (2023), UNSD Environmental Indicators, https://unstats.un.org/unsd/envstats/qindicators.cshtml [accessed: 10.08.2023].
Urbanek A. (2019), Pomiar zrównoważonej mobilności miejskiej: przegląd badań, “Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów”, vol. 171, pp. 61–80, https://doi.org/10.33119/SIP.2019.171.4 DOI: https://doi.org/10.33119/SIP.2019.171.4
World Bank (2023), Logistics Performance Index (LPI), https://lpi.worldbank.org/report [accessed: 10.08.2023].
Załoga E. (2012), Wpływ kryzysu finansowego “2007+” na aktywność sektora transportu lądowego w Unii Europejskiej, “Logistyka”, no. 2, pp. 325–330.
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
