Development in Late Adulthood – Opportunities and Threats

Maria Finogenow

doi:10.18778/0208-6018.297.08

Authors

Maria Finogenow Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6018.297.08

Keywords:

old age, late adulthood, development

Abstract

According to the principles of life-span psychology, development is a lifetime process that lasts from birth to death. It is multi-dimensional in nature and encompasses both progressive and regressive change.

The paper focuses on developmental changes typical of the last period of life, and investigates limitations and barriers impeding personal development in the elderly. Personality traits that may prevent positive adaptation to the old age are indicated, together with the opportunities for development in late adulthood and the factors conducive to positive ageing.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Baltes P. B., 1987, Theoretical propositions of life-span developmental psychology: On the Dynamics between growth and decline, "Developmental Psychology", nr 23, 611-626. DOI: https://doi.org/10.1037//0012-1649.23.5.611

Baltes P. B., 1997, On the incomplete architecture of human ontogeny: Selection, Optimization, and Compensation as fundation of developmental theory, "American Psychologist", nr 52, 366-380. DOI: https://doi.org/10.1037//0003-066X.52.4.366

Baltes P. B., Reese H. W., Lipsitt L. P., 1980, Life-Span Developmental Psychology, "Annual Reviev of Psychology", nr 31, 65-110. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.ps.31.020180.000433

Bień B., 1997, Starzenie się pomyślne versus zwyczajne, "Gerontologia Polska", nr 3, 40-44

Birren J. E., 1961a, A brief history of the psychology of aging. Part 1, "The Gerontologist", nr 1, 69-77. DOI: https://doi.org/10.1093/geront/1.2.69

Birren J. E., 1961b, A brief history of the psychology of aging. Part 2, "The Gerontologist", nr 1, 127-134. DOI: https://doi.org/10.1093/geront/1.3.127

Brzezińska A., 2006, Rozwój w późnym okresie dorosłości, Wykład wygłoszony 7.04.2006r. na Interdyscyplinarnym Seminarium Gerontologicznym w SWPS.

Brzezińska M., 2011, Proaktywna starość. Strategie radzenia sobie ze stresem w okresie późnej dorosłości, Difin, Warszawa, 219 s.

Carabellese C., Appollonio I., Rozzini R.. Bianchetti A., Frisoni G. B., Frattola L., Traubucchi M., 1993, Sensory Impairment and Quality of Life in a Community Elderly Population, "Journal of the Americam Geriatrics Society", nr 41, 401-407. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.1993.tb06948.x

Cavanaugh J., 1997, Starzenie się, [w:] Bryant P.E., Colman A.M. (red.), Psychologia rozwojowa, Wyd. Zyski S-ka, Poznań,109-132.

Cichocka M., 1995, Psychologiczne determinanty pomocy psychologicznej dla człowieka starego, [w:] Waligóra B. (red.), Elementy psychologii klinicznej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, t. 4, 79-94.

Dulin P., Hill R. D., Anderson D., Rasmussen D., 2001, Altruism as a predictor of life satisfaction in a sample of low-income older adult service providers, "Journal of Mental Health and Aging", nr 7, 349-359.

Dunlosky J., Kubat-Silman A. K., Hertzog Ch., 2003, Training monitoring skills improves older adults' self-paced associative leaning, "Psychology and Aging", nr 18, 340-345. DOI: https://doi.org/10.1037/0882-7974.18.2.340

Ellis A., 1987, The impossibility of achieving consistently good mental health, "American Psychologist", nr 42, 364-375. DOI: https://doi.org/10.1037//0003-066X.42.4.364

Emmons R.A., Shelton CM., 2002, Gratitude and science of positive psychology, [w:] Snyder C. R., Lopez S. J. (red.), Handbook of positive psychology, Oxford University Press, New York, 459-471 DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195135336.003.0033

Erikson E. H., 2000, Dzieciństwo i społeczeństwo, Dom Wyd. Rebis, Poznań, 451 s.

Erikson E. H., 2002, Dopełniony cykl życia, Dom Wyd. Rebis. Poznań, 144 s.

Finogenow M., 2011a. Starzenie się społeczeństwa i starzenie się kompetencji, [w:] Znajmiecka-Sikora M., Kędzierska B., Roszko E. (red.), Kształcenie ustawiczne od A do Z. Kompetencje pracowników a współczesne potrzeby rynku pracy, SATORI druk, Łódź, 211-234.

Finogenow M., 2011b. Zadowolenie z życia w okresie przejścia na emeryturę - uwarunkowania socjo-demograficzne, [w:] Bielawska-Batorowicz E., Golińska L. (red.), Rodzina i praca w warunkach kryzysu, Wyd. UL, Łódź, 335-347.

Finogenow M., 2008, Psychologiczne uwarunkowania zadowolenia z życia w wieku emerytalnym - wyniki modelowania równań strukturalnych, "Polskie Forum Psychologiczne", nr 13, 82-95.

Finogenow M., w druku. Psychologiczne wyznaczniki zadowolenia z życia osób w wieku emerytalnym, "Chowanna".

Gruszecka E., 2003, Poczucie wdzięczności: próba opisu i wyjaśnienia, "Psychologia Jakości Życia", nr 2, 207-227.

Hayes N., Joseph S., 2003, Big 5 correlates of three measures of subjective well-being, "Personality and Indyvidual Differences", nr 34, 723-727. DOI: https://doi.org/10.1016/S0191-8869(02)00057-0

Halik T., 2004, Co nie jest chwiejne, jest nietrwale, Wyd. WAM, Kraków, 336 s.

Hill R. D., 2010, Pozytywne starzenie się. Młodzi duchem w jesieni życia. Laurum, Warszawa, 312 s.

Kielar-Turska M., 2000, Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia, [w:] Strelau J. (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, GWP, Gdańsk, t. 1, 324-329.

Klonowicz S., 1986, Starzenie się ludności, [w:] Encyklopedia Seniora, Wiedza Powszechna, Warszawa, 35-56.

Klonowicz T., Cichomski B., Eliasz A., 2002, Pieniądze dają szczęście, zdrowie i..., "Psychologia Jakości Życia", nr 1, 19-34.

Kowalik S., 2000, Wspomaganie rozwoju w procesie starzenia się, [w:] Kaja B. (red.), Wspomaganie rozwoju. Psychostymulacja i psychokorekcja, Wyd. Uczelniane WSP Bydgoszcz, t. 2, 65-80.

Kroger J., 2002, Identity processes and contents through the years of late adulthood, "Identity: an Interational Journal of Theory and Research", nr 2, 81-99. DOI: https://doi.org/10.1207/S1532706XID0201_05

Kryszkiewicz Cz., 2006, Aktywne życie seniorów warunkiem pomyślnego starzenia się, [w:] Steuden S., Marczuk M. (red.), Starzenie się a satysfakcja z życia, Wyd. KUL, Lublin, 281-288.

Marchow M., 2004, Późna dorosłość -szanse rozwoju, "Remedium", nr 6, 4-5

Marcinek P., 2007, Funkcjonowanie intelektualne w okresie starości, "Gerontologia Polska", nr 3, 69-75.

Mądrzycki T., 2002, Osobowość jako system tworzący i realizujący plany, Wyd. UG, Gdańsk, 290 s.

Mellibruda J., 1995, Pułapka nie wybaczonej krzywdy, IPZiT, Warszawa, 124 s.

Nelson T., 2003, Psychologia uprzedzeń. GWP, Gdańsk, 392 s.

Nowicka A., 2006, Starość jako faza życia człowieka, [w:] Nowicka A. (red.), Wybrane problemy osób starszych. Oficyna Wyd. Impuls, Kraków, 17-26.

Ober-Łopatka K., 2007, Wspomaganie rozwoju czy opieka w okresie późnej dorosłości?, [w:] Brzezińska A. I., Ober-Łopatka K., Stec R., Ziółkowska K. (red.), Szanse rozwoju w okresie późnej dorosłości, Wyd. Fundacji Humaniora, Poznań, 187-198.

Pasik M., 2006, Sytuacyjne i podmiotowe uwarunkowania przystosowania do emerytury, [w:] Steuden S., Marczuk M. (red.), Starzenie się a satysfakcja z życia, Wyd. KUL, Lublin, 301-312.

Perry S., McGrother W., Turner K., Leicestershire MCR Incontinence Study Group, 2006, An investigation of the relationship anxiety and depression and urinary incontinence in woman: Development of a psychological model, "British Journal of Health Psychology", nr 11,463-482. DOI: https://doi.org/10.1348/135910705X60742

Rowe J. W., Kahn R. L., 1987, Human aging: Usual and successful, "Science", nr 237, 143-149 DOI: https://doi.org/10.1126/science.3299702

Scheier M. F., Carver C. S., Bridges M. W., 1994, Distinguishing optimism from neuroticism (and trait anxiety, self-mastery, and self-esteem): A reevaluation of the Life Orientation Test, "Journal of Personality & Social Psychology", nr 67, 1063-1078. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.67.6.1063

Skarżyńska K., 2003, Cele życiowe, zaufanie interpersonalne i zadowolenie z życia, "Psychologia Jakości Życia", nr 2, 35-49.

Spinelli D., Faroni E., Castellini G., 1998, The "Personality" of the Glaucomatous Patient. Preliminary Results, ,Acta Ophthalmologic Scandinavica ", 53-54. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1600-0420.1998.tb00888.x

Steuden S., 2011, Psychologia starzenia się i starości, PWN, Warszawa, 250 s.

Straś-Romanowska M., 2000, Późna dorosłość. Wiek starzenia się, [w:] Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.), Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa, t. 2, s. 263-292.

Straś-Romanowska M., 2001, / Konferencja Psychologów Life-Span: między psychologią rozwojową a psychologią rozwoju, "Przegląd Psychologiczny", nr 44, 93-104.

Stuart-Hamilton I., 2006, Psychologia starzenia się i starości, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań, 303 s.

Szarota Z., 2002, Instytucje i placówki wspierające starość (na przykładzie Krakowa), [w:] Branka Z. (red.), Podmioty opieki i wychowania. Wyd. Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków, 161-178.

Szatur-Jaworska B., Błędowski P., Dzięgielewska M., 2006, Podstawy gerontologii społecznej, ASPRA-JR, Warszawa, 324 s.

Trempala J., 2001, Dwa przełomy w badaniach nad rozwojem psychicznym człowieka, "Przegląd Psychologiczny", nr 44, 85-92.

Tyszkowa M. (red.), 1988, Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia, PWN, Warszawa, 287 s.

Turner J. S., Helms D. B., 1999, Rozwój człowieka, WSiP, Warszawa, 725 s.

Wojciszke B., 2000, Relacje interpersonalne, [w:] Strelau J. (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, GWP, Gdańsk, t. 3, 147-186.

Zaorska Z., 2006, Słuchacze Lubelskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku, [w:] Steuden S., Marczuk M. (red.), Starzenie się a satysfakcja z życia, Wyd. KUL, Lublin, 401-411.