Uprawnienia zbiorowe osób wykonujących pracę zarobkową poza stosunkiem pracy – zarys problematyki

Abstrakt

Głównym celem opracowania jest wprowadzenie czytelników w problematykę II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu „Nietypowe stosunki zatrudnienia” zorganizowanej dnia 3 października 2019 r. przez Centrum Nietypowych Stosunków Zatrudnienia Uniwersytetu Łódzkiego. Konsekwencją rozszerzenia prawa koalicji na osoby wykonujące pracę zarobkową poza stosunkiem pracy było zagwarantowanie im ważnych uprawnień zbiorowych, które do 1 stycznia 2019 r. były zastrzeżone przede wszystkim dla pracowników. Polski ustawodawca zapewnił niepracownikom: prawo do równego traktowania w zatrudnieniu z uwagi na przynależność związkową lub pełnienie funkcji związkowych; prawo do rokowań mających na celu zawarcie układu zbiorowego pracy i innych porozumień zbiorowych; prawo do rokowań w celu rozwiązywania sporów zbiorowych oraz prawo do organizowania strajków i innych form protestu oraz prawo do ochrony działaczy związkowych. Autor pozytywnie oceniając przyznanie uprawnień zbiorowych osobom pracującym zarobkowo poza stosunkiem pracy, dostrzega szereg wad i mankamentów analizowanych unormowań. Sposób uregulowania tej materii, poprzez mechanizm odesłania do odpowiednich przepisów regulujących sytuację pracowników, ustawowe zrównanie zakresu uprawnień zbiorowych niepracowników z sytuacją pracowników, brak kryteriów różnicujących te uprawnienia, a także przyjęty model reprezentacji związkowej oparty na zakładowych organizacjach związkowych, nie uwzględniający szczególnej sytuacji osób pracujących zarobkowo poza stosunkiem pracy, każe krytycznie podchodzić do nowelizacji prawa związkowego, które wymaga dalszych zmian.