Reason or Relationship: About an Example of the Significance of Model Solutions for Educational Practice

Auteurs

DOI :

https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.05

Mots-clés :

educational anthropology, purpose of education, well-being of the student, educational reason, educational relationship

Résumé

This article explores the importance of theoretical assumptions for educational practice by analyzing a selected problem, the dilemma expressed in the phrase: reason or relationship. “Reason” here indicates the anthropological necessity of undertaking educational activities for the sake of the student’s own well-being, while “relationship” primarily speaks to an anthropological image that demands the educator’s unconditional acceptance of the student. Both theoretical models guide and justify different educational practices, which are presented in the article. Furthermore, the article addresses the problem of seeking a solution to the dilemma both on theoretical and consistently practical grounds.

Biographie de l'auteur

  • Marek Jeziorański, John Paul II Catholic University of Lublin

    Marek Jeziorański – Ph.D. Habil. Associate Professor at the John Paul II Catholic University of Lublin, Poland. He works in the Department of General Pedagogy, Institute of Pedagogy. His research interests are concerned with the area of general pedagogy, theory of education, philosophy of education and educational anthropology. His research focuses on the issue of the educational relationship, its nature, anthropological, social and cultural conditions and its importance in the process of education.

Références

Aristotle (1956) The Nicomachean Ethics, trans. H. Rackham, Cambridge, Mass., Harvard University Press.

Bauer J. (2019) Die pädagogische Beziehung. Neurowissenschaften und Pädagogik im Dialog in: Pädagogische Beziehungen: Grundlagen – Praxisformen – Wirkungen, Ulrich Herrmann (ed.), 1. Auflage, Weinheim Basel, Beltz Juventa, pp. 23–34.

Böhm W., Schiefelbein E., Seichter S. (2019) Projekt Erziehung. Eine Einführung in pädagogische Grundprobleme, 6th revised edition, Grundstudium Erziehungswissenschaft 5243, Paderborn, Ferdinand Schöningh, https://doi.org/10.36198/9783838552439

Buber M. (1968) Wychowanie, trans. S. Grygiel, „Znak”, no. 166(4), pp. 442–461.

Cencini A. (2006) Drzewo życia. Ku modelowi formacji początkowej i permanentnej, trans. K. Stopa, Kraków, Formacja Kapłańska i Zakonna, Wydawnictwo Salwator.

Chudy W. (2009) Pedagogia godności. Elementy etyki pedagogicznej, ed. A. Szudra, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Lublin, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.

Foerster F. W. (1934) Wychowanie i samowychowanie. Zasadnicze wytyczne dla rodziców, nauczycieli, księży i opiekunów młodzieży, trans. B. Koprocki, Księgarnia Wydawnicza L. Igel.

Fontana U. (2002) Relacja, sekretem wszelkiego wychowania, trans. J. Krykowski, Warszawa, Wydawnictwo Salezjańskie.

Guardini R. (1925) Der Gegensatz. Versuche zu einer Philosophie des Lebendig-Konkreten, Mainz, Der Werkkreis im Matthias-Grünewald-Verlag.

Guardini R. (1985) Der Gegensatz. Versuche zu einer Philosophie des Lebendig-Konkreten, Mainz, Matthias-Grünewald-Verlag.

Herbart J. F. (2007) Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania, trans. T. Stera, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak“.

Herzog W. (2001) In Beziehung zu sich selbst. Relationales Denken in der Pädagogik, „Schweizerische Zeitschrift für Bildungswissenschaften”, no. 3, pp. 529–545, https://doi.org/10.24452/sjer.23.3.4618

Hessen S. (1997) O sprzecznościach i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Humboldt W. von (2002) O myśli i mowie: wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka, E. M. Kowalska (ed.), trans. E. M. Kowalska, M. J. Siemek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jeziorański M. (2022) Relacja wychowawcza. Rozumienie, modele, propozycja, Lublin, Wydawnictwo KUL.

Juul J. (2016) Zamiast wychowania: o sile relacji z dzieckiem, trans. D. Syska, Podkowa Leśna, Wydawnictwo MiND.

Kiereś B. (2017) Człowiek i wychowanie: od osoby do osobowości, Scripta Paedagogicae Classicae, Lublin, Wydawnictwo KUL.

Kron F. W. (2012) Pedagogika. Kluczowe zagadnienia. Podręcznik akademicki, trans. E. Cieślik, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Liegle L. (2017) Beziehungspädagogik: Erziehung, Lehren und Lernen als Beziehungspraxis, Stuttgart, Verlag W. Kohlhammer, https://doi.org/10.17433/978-3-17-029383-0

Liessmann K. P. (2019) Bildung als Provokation, Piper Verlag, https://doi.org/10.2307/j.ctvddzx0m.10

Murzyn A. (2015) Współczesna filozofia edukacji. Kluczowe kwestie, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Nohl H. (1935) Die pädagogische Bewegung in Deutschland und ihre Theorie, 2. Aufl., Frankfurt am Main, Verlag von Friedrich Schulte-Bulmke.

Nohl H. (1949) Pädagogik aus dreißig Jahren, Frankfurt am Main, Schulte-Bulmke.

Nowak M. (2008) Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Nowak M. (2023) Antropologiczne, ontologiczne i aksjologiczne podstawy oraz uwarunkowania decyzji w kwestii kontynuowania i zmiany w metodologii badań pedagogicznych, „Edukacja”, no. 2(165), pp. 43–57, https://doi.org/10.24131/3724.230204

Okoń W. (2007) Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Platon (2003) Państwo, trans. W. Witwicki, Kęty, Wydawnictwo ANTYK Marcin Dybowski.

Rogers C. R. (1961) On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy, Boston, Houghton Mifflin Company.

Stawnicka-Zwiahel E. (2014) Stworzeni do relacji. Dialogiczne inspiracje Martina Bubera, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

Suchodolski B. (1993) Pedagogika w: Encyklopedia pedagogiczna, (ed.) W. Pomykało, Warszawa, Fundacja Innowacja.

Śliwerski B. (2012) Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Witkowski L. (2013) Przełom dwoistości w pedagogice polskiej. Historia, teoria, krytyka, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Wojtyła K. (2021) Person and Act and Related Essays, trans. G. Ignatik, Washington D.C., The Catholic University of America Press, https://doi.org/10.2307/j.ctv1khdqkj

Wołoszyn S. (ed.) (1995) Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, vol. 1, Od wychowania pierwotnego do końca XVIII stulecia, Kielce, Dom Wydawniczy Strzelec.

Woroniecki J. (2008) W szkole wychowania. Teksty wybrane, Lublin, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej.

Zalewski D. (2013) Wychować człowieka szlachetnego, Lublin, Firma EK Dariusz Zalewski, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej.

Zirfas J. (2021) Pädagogische Anthropologie, Paderborn, Ferdinand Schöningh, https://doi.org/10.36198/9783838555683

Téléchargements

Publiée

2026-08-28

Comment citer

Jeziorański, Marek. 2026. « Reason or Relationship: About an Example of the Significance of Model Solutions for Educational Practice ». Nauki O Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne 22 (1): 59-72. https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.05.