Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
type: channel
description: Profil czasopisma określamy z perspektywy integralnego i kompleksowego analizowania zjawisk edukacyjnych, która wyłania się z dyscyplin humanistycznych i społecznych oraz specjalności pedagogicznych. Naszym zamiarem jest, by czasopismo inicjowało dyskusję na temat takiego właśnie oglądu zjawisk edukacyjnych i uczestniczyło w promowaniu refleksji dotyczącej nauk o wychowaniu oraz ich instytucjonalizacji. W naszym zamyśle czasopismo ma stanowić interdyscyplinarną przestrzeń służącą wymianie myśli, badań i doświadczeń. Tworząc tę przestrzeń chcemy skupić uwagę na wielowymiarowym namyśle nad problematyką nauk o wychowaniu wraz z jego krytycznymi wariantami. Będziemy zarazem dbać o uwzględnianie tych aspektów praktyczności pedagogiki, które wymagają wysokiego poziomu refleksyjności. Towarzyszy nam bowiem cel ciągłego poszerzania perspektyw analizy problematyki edukacyjnej. Typ: pismo naukowe, półrocznik, wersja on-line Dziedzina naukowa: nauki humanistyczne, nauki społeczne Zasięg: międzynarodowy
publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
language: pl
publication name: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
issn: 2450-4491
items: Wprowadzenie. Wokół koncepcji całożyciowego uczenia się
items: Edukacyjne aspekty poradoznawstwa
items: Poradnictwo pedagogiczne i teoria relacji pomocowej wobec kruchości współczesnej epoki: perspektywy i praktyki
items: Edukacja i uczenie się w życiu ludzi starych – strategia rozwoju i adaptacji do starości
items: Pamięć narzędziem uczenia się osób starszych
items: Jak zrozumienie natury nauki wspiera uczenie się przez całe życie
items: Zdezorientowana osoba ucząca się. Poszukiwanie informacji dotyczących zdrowia w internecie przez pacjentki z rakiem piersi
items: Motywacje dorosłych do uczenia się, rozwoju i zdobywania nowych kwalifikacji
items: Potencjał poradnictwa gerontologicznego
items: Rytuały unikania i dystansu w aktywności internetowej nauczycieli
items: Uczenie się z doświadczeń życiowych mieszkańców Europy. Wprowadzenie do projektu LEuLiv
items: O cieniach całożyciowego uczenia się w edukacji dorosłych
items: Magister, cura te ipsum
items: Recenzja: Marcin Muszyński, „Uczenie się stawania się osobą starą”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, ss. 560
items: Sprawozdanie z IV Łódzkiej Konferencji Gerontologicznej z cyklu: „Refleksje nad starością”, pt. „Zmieniająca się starość – oblicza starości wczoraj, dziś i jutro”
items: Wprowadzenie. Teoria w naukach humanistycznych i społecznych: koluzje ujęć i aplikacji
items: O teorii i współczesnym teoretyzowaniu w naukach społecznych
items: Funkcje teorii w przebiegu badania empirycznego
items: Zwroty teoretyczne w perspektywie nowej humanistyki i badań empirycznych
items: Metaanaliza dla wsparcia teorii empirycznych w naukach o edukacji
items: Swoistość i oryginalność metodologii badań pedagogicznych
items: W poszukiwaniu elastycznych epistemologii: niejawne koncepcje w badaniach naukowych
items: Pojęcie modelu i jego rola w nauce. Z polskich dyskusji metodologicznych
items: Nauczyciele wobec teorii w pedagogice: bariery aplikacji teorii do praktyki
items: Odkrywcy, projektanci, badacze: interdyscyplinarna analiza postaw dorosłych wobec seksualności dziecięcej
items: Dlaczego nauczyciele nie lubią teorii pedagogicznej?
items: O ewolucji i problemach definiowania pedagogiki ogólnej w leksykografii pedagogicznej
items: Whitehead. Naddania i (w)zrosty Lecha Witkowskiego: glosa dla nauk o wychowaniu w kontekście dyskursu frankofońskiego
items: Ścieżkami debat i dyskusji o badaniach edukacyjnych i społecznych oraz zagadnieniach diagnozy i pomiaru. Przegląd wydarzeń naukowych z przełomu lat 2024 i 2025
items: Wprowadzenie. Rodzina w perspektywie badań biograficznych

Wprowadzenie. Wokół koncepcji całożyciowego uczenia się
type: item
description: Całożyciowe uczenie się, którego historia sięga wiele wieków wstecz, w swojej nowoczesnej odsłonie jawi się jako stosunkowo niedawno powstała koncepcja. Jej znaczenie w dyskursie edukacyjnym wzrosło wraz z ogłoszeniem w 2000 roku Strategii Lizbońskiej. Artykuł wprowadza w debatę nad całożyciowym uczeniem się, która toczy się na łamach 21. Tomu „Nauk o Wychowaniu. Studiów Interdyscyplinarnych (NOWIS)”. W tekście podkreślona została złożoność i wielowymiarowość omawianego zjawiska, które z jednej strony nastręcza problemów definicyjnych, a z drugiej daje asumpt do ożywczej dyskusji na temat edukacji i uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego we współczesnym świecie.
subject: Other
  topic: section
subject: całożyciowe uczenie się
  topic: keywords
subject: dyskurs poradoznawczy
  topic: keywords
subject: dyskurs gerontologiczny
  topic: keywords
subject: dyskurs epistemiczny
  topic: keywords
subject: dyskurs andragogiczny
  topic: keywords
subject: dyskurs pedeutologiczny
  topic: keywords
creator: Marcin Muszyński
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 8
ending page: 14
doi: 10.18778/2450-4491.21.01

Edukacyjne aspekty poradoznawstwa
type: item
description: Poradoznawstwo jest młodą subdyscypliną nauk społecznych i humanistycznych, której przedmiotem badań jest poradnictwo. W artykule pokazano, że z edukacją wiąże się ono dwojako. Po pierwsze poprzez przedmiot swoich badań. Po drugie ze względu na interdyscyplinarność tworzonej wiedzy, gromadzonej i uogólnianej przez przedstawicieli nie tylko nauk humanistycznych, ale i innych. Zarówno korzystanie z poradnictwa, jak i podejmowanie wspólnej interdyscyplinarnej pracy naukotwórczej na jego temat ma charakter edukacyjny.
subject: Articles
  topic: section
subject: edukacja
  topic: keywords
subject: poradoznawstwo
  topic: keywords
subject: poradnictwo
  topic: keywords
creator: Alicja Kargulowa
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 15
ending page: 28
doi: 10.18778/2450-4491.21.02

Poradnictwo pedagogiczne i teoria relacji pomocowej wobec kruchości współczesnej epoki: perspektywy i praktyki
type: item
description: Poradnictwo edukacyjne, koncentrujące się na wymiarze relacyjnym i edukacyjnym, stanowi jedną z najważniejszych praktyk wspierających dobrostan jednostek i wspólnot. Paradygmat, na którym opiera się poradnictwo edukacyjne, to teoria relacji pomocowej rozumianej jako dynamiczny proces towarzyszenia osobie i regeneracji ludzi znajdujących się w sytuacji kruchości. Artykuł rozwija refleksję teoretyczną i praktyczną nad poradnictwem edukacyjnym jako odpowiedzią na współczesną egzystencjalną kruchość i powszechne poczucie cierpienia, a także jako przestrzeń dla rozwoju edukacyjnego. Szczególną uwagę poświęcono roli doradcy edukacyjnego jako profesjonalisty-humanisty oraz jego postawie relacyjnej i pedagogicznej, ujawniającej się w dynamice procesu pomocy.
subject: Articles
  topic: section
subject: kruchość
  topic: keywords
subject: relacja pomocowa
  topic: keywords
subject: edukacja
  topic: keywords
subject: poradnictwo pedagogiczne
  topic: keywords
subject: pedagog
  topic: keywords
creator: Marisa Musaio
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 29
ending page: 42
doi: 10.18778/2450-4491.21.03

Edukacja i uczenie się w życiu ludzi starych – strategia rozwoju i adaptacji do starości
type: item
description: Artykuł ma na celu pokazanie aktywności edukacyjnej emerytowanych nauczycieli, zarówno w sferze skutków, czyli funkcji, jak i w aspekcie sposobu oraz strategii działania, które wyposażają w nowe kompetencje i umiejętności pozwalające na zarządzanie własnym życiem w starości tak aby przebiegało pomyślnie. Artykuł ma charakter teoretyczny, dotyczy edukacji dorosłych, aktywności edukacyjnej i całożyciowego uczenia osób starszych. Poza wyjaśnieniem ram teoretycznych wyznaczanych teoriami edukacji ustawicznej i całożyciowego uczenia się, wskazane zostanie tło przemian społecznych i rozwoju cywilizacyjnego, traktowanych jako kontekst społeczno-kulturowy aktywności edukacyjnej współczesnych seniorów.
subject: Articles
  topic: section
subject: starość i starzenie się
  topic: keywords
subject: aktywność edukacyjna
  topic: keywords
subject: teorie edukacji ustawicznej i całożyciowego uczenia się
  topic: keywords
creator: Agata Chabior
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 43
ending page: 56
doi: 10.18778/2450-4491.21.04

Pamięć narzędziem uczenia się osób starszych
type: item
description: Artykuł stanowi przegląd literatury, który ma na celu uchwycenie istoty pamięci jako narzędzia umożliwiającego uczenie się. Szczególnie interesująca jest kwestia pamięci – a co za tym idzie możliwości uczenia się – osób starszych. Współczesna neuronauka dysponuje narzędziami, które wykorzystuje do badania możliwości ludzkiego mózgu także w starości. Przegląd badań w obszarze pamięci osób starszych wskazuje na fakt, iż u osób tych pamięć niedeklaratywna, odpowiedzialna za nabywanie umiejętności czy kodowanie i przechowywanie informacji sensorycznych, zachowana jest względnie dobrze w późnej dorosłości. Pamięć semantyczna, czyli system pojęć i ogólna wiedza o świecie, również zostaje dobrze zachowana (zasoby słownikowe wręcz wzrastają z wiekiem), w przeciwieństwie do pamięci zdarzeń, czyli pamięci epizodycznej, która z wiekiem znacząco się pogarsza. Istotnemu osłabieniu podlega pamięć robocza, odpowiedzialna za krótkotrwałe przechowywanie i manipulowanie informacjami. Te dane, z punktu widzenia uczenia się w okresie późnej dorosłości, powinny cieszyć zwłaszcza gerontologów, oznaczają bowiem, że zdrowy człowiek starszy zachowuje potencjał edukacyjny przez długie lata.
subject: Articles
  topic: section
subject: pamięć
  topic: keywords
subject: pamięć w starości
  topic: keywords
subject: pamięć jako narzędzie uczenia się
  topic: keywords
creator: Anna Przygoda
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 57
ending page: 70
doi: 10.18778/2450-4491.21.05

Jak zrozumienie natury nauki wspiera uczenie się przez całe życie
type: item
description: Niniejsze badanie analizuje rozumienie przez polskich obywateli natury nauki (NoS) (McComas 2020) poprzez konsultacje społeczne dotyczące komunikacji naukowej w czterech obszarach: zmian klimatu, GMO, szczepień i medycyny alternatywnej. Jakościowa analiza dyskusji grupowych wykazała, że chociaż poruszono wszystkie elementy NoS, najczęściej wspominano o narzędziach, procesach i produktach nauki, a rzadziej o elementach ludzkich i ograniczeniach. Zasady NoS były najbardziej widoczne wśród uczestników z wyższym wykształceniem. Autorzy sugerują wykorzystanie tych spostrzeżeń jako papierka lakmusowego dla umiejętności naukowych Polaków i opowiadają się za profesjonalną komunikacją naukową, która wykracza poza raportowanie wyników i obejmuje wyjaśnienia procesów naukowych. Argumentują, że takie podejście może skutecznie wspierać uczenie się obywateli przez całe życie.
subject: Articles
  topic: section
subject: natura nauki
  topic: keywords
subject: kompetencje naukowe
  topic: keywords
subject: komunikacja naukowa
  topic: keywords
subject: konsultacje społeczne
  topic: keywords
subject: uczenie się przez całe życie
  topic: keywords
creator: Aneta Krzewińska
creator: Małgorzata Dzimińska
creator: Izabela Warwas
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 71
ending page: 87
doi: 10.18778/2450-4491.21.06

Zdezorientowana osoba ucząca się. Poszukiwanie informacji dotyczących zdrowia w internecie przez pacjentki z rakiem piersi
type: item
description: Celem badania było zrekonstruowanie strategii poszukiwania w internecie informacji dotyczących zdrowia podczas udziału w leczeniu onkologicznym. Badania jakościowe, w paradygmacie interpretatywnym, zostały przeprowadzone w Polsce i Chorwacji. Zastosowano celowy dobór próby. W badaniu wzięły udział 24 kobiety w wieku od 34 do 76 lat, u których zdiagnozowano raka piersi. Przeprowadzono wywiady pogłębione. Dokonano refleksyjnej analizy tematycznej transkrypcji wywiadów. Zidentyfikowano pięć strategii (nie)angażowania się w poszukiwanie informacji i/lub wiedzy w internecie podczas trajektorii choroby stosowanych przez uczestniczki badania: nadmierne/obsesyjne wyszukiwanie, aktywne wyszukiwanie, wycofanie się z wyszukiwania, unikanie, nieangażowanie się. Są one sposobami radzenia sobie z chorobą i uczenia się w sytuacji utraty zdrowia. Jednocześnie wiążą się z licznymi trud­nościami i obciążeniami. Dlatego niektóre chorujące kobiety stają się zdezorientowanymi uczącymi się.
subject: Articles
  topic: section
subject: zdrowie
  topic: keywords
subject: wyszukiwanie informacji online
  topic: keywords
subject: internet
  topic: keywords
subject: uczenie się dorosłych
  topic: keywords
subject: dezorientacja
  topic: keywords
creator: Emilia Mazurek
creator: Renata Martinec
creator: Brigita Vilč
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 88
ending page: 105
doi: 10.18778/2450-4491.21.07

Motywacje dorosłych do uczenia się, rozwoju i zdobywania nowych kwalifikacji
type: item
description: Celem niniejszego tekstu jest ukazanie motywacji dorosłych do podejmowania studiów podyplomowych, kształcenia się na nowych kierunkach, uczestnictwa w szkoleniach, kursach oraz identyfikacja czynników, które wpływają na ich zaangażowanie i sukces w procesie edukacyjnym. Teoretyczny namysł obejmuje charakterystykę uczenia się dorosłych, ukazuje główne motywacje i potrzeby dorosłych w kontekście tego procesu. W części empirycznej tekstu skupiono się na refleksyjnej analizie doświadczeń dorosłych związanych z procesem uczenia się i samorozwoju. Do zgromadzenia materiału empirycznego wykorzystano metodę wywiadu narracyjnego skoncentrowanego na problemie. Wyniki przeprowadzonego badania wskazują, że motywacje osób dorosłych do podejmowania nauki są zróżnicowane, jednak najczęściej wiążą się z czynnikami zawodowymi, osobistymi i społecznymi. Motywacja dorosłych do uczestnictwa w szkoleniach i innych formach kształcenia to kluczowy element ich rozwoju osobistego i zawodowego.
subject: Articles
  topic: section
subject: uczenie się
  topic: keywords
subject: rozwój
  topic: keywords
subject: nauka
  topic: keywords
subject: motywacja
  topic: keywords
subject: dorośli
  topic: keywords
creator: Katarzyna Nosek-Kozłowska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 106
ending page: 122
doi: 10.18778/2450-4491.21.08

Potencjał poradnictwa gerontologicznego
type: item
description: Dynamiczne starzenie się Polaków implikuje nowe problemy i konieczności, w tym rozwój poradnictwa senioralnego. Celem podjętych analiz była identyfikacja potrzeb i oczekiwań osób starszych w odniesieniu do poradnictwa, diagnoza stanu poradnictwa senioralnego oraz zaproponowanie modelu poradnictwa gerontologicznego, uwzględniającego aktualne konteksty społeczne. W badaniu realizowanym w paradygmacie interpretatywnym wykorzystałam przegląd literatury oraz przeprowadziłam wywiady eksperckie i swobodne. Diagnoza wskazuje na brak spójnego, interdyscyplinarnego systemu, wspierającego osoby starsze. Wyniki badań dostarczają podstaw do aplikacyjnych działań w kierunku budowy systemu poradnictwa oraz edukacji doradców geragogicznych. W zaproponowanym modelu zakładam integrację poradnictwa z polityką senioralną. W opracowaniu podnoszę postulat profesjonalizacji doradców gerontologicznych i proponuję wstępny opis sylwetki absolwenta studiów akademickich.
subject: Articles
  topic: section
subject: starzenie się populacji
  topic: keywords
subject: problemy i potrzeby starszych dorosłych
  topic: keywords
subject: model poradnictwa gerontologicznego
  topic: keywords
creator: Zofia Szarota
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 123
ending page: 141
doi: 10.18778/2450-4491.21.09

Rytuały unikania i dystansu w aktywności internetowej nauczycieli
type: item
description: W artykule przedstawiono w pierwszym rzędzie krótkie omówienie pojęcia „dystans”, zwłaszcza w rozumieniu socjologii wychowania Émile’a Durkheima, Pierre’a Bourdieu i François Dubeta. Problematyzacja tego pojęcia umożliwiła następnie analizę strategii podejmowanych przez posiadających wirtualne profile w sieciach społecznościowych nauczycieli w celu ochrony ich życia osobistego i aktywności pozaszkolnej. Do zebrania materiałów empirycznych wykorzystano forum internetowe, w szczególności dotyczących nauczycieli, którzy z jednej strony akceptują byłych uczniów na swoich prywatnych profilach, a z drugiej strony tych, którzy akceptują obecnych uczniów na z góry ustalonych i ograniczonych warunkach interakcji. Te indywidualne sposoby rozwiązywania problemów dostarczają pewnych dowodów na istnienie norm moralnych, które ciążą na nauczycielach aktywnych na forach społecznościowych i starających się poprzez rytuały unikania zapewnić wyidealizowany obraz swojej roli zawodowej.
subject: Articles
  topic: section
subject: nauczyciele
  topic: keywords
subject: rozpoznawalność
  topic: keywords
subject: wirtualne sieci społecznościowe
  topic: keywords
subject: aktywność internetowa na użytek osobisty
  topic: keywords
subject: relacja wychowawcza
  topic: keywords
subject: dystans
  topic: keywords
creator: Tiago Ribeiro Santos
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 142
ending page: 157
doi: 10.18778/2450-4491.21.10

Uczenie się z doświadczeń życiowych mieszkańców Europy. Wprowadzenie do projektu LEuLiv
type: item
description: Celem artykułu jest przedstawienie projektu Erasmus+ „Learning from European Lives” (LEuLiv). Projekt ten jest wyjątkowy ze względu na partnerstwo obejmujące Niemcy, Polskę, Słowenię i Litwę, a także na połączenie różnych wymiarów uczenia się biograficznego: osobistego, interpersonalnego, społecznego oraz transkultu­rowego. Studenci z krajów partnerskich, reprezentujący zróżnicowane środowiska akademickie i doświadczenia zawodowe, w ramach projektu poznają teoretyczne podstawy badań biograficznych, ze szczególnym uwzględnieniem pamięci autobiograficznej jako zasobu wykorzystywanego w teraźniejszości. Przeprowadzą także wywiady z osobami starszymi (w wieku 60 lat i więcej). Rezultaty projektu obejmują opracowanie podręczników dydaktycznych i innowacyjnych programów kształcenia, a także stworzenie wielojęzycznej, wielokulturowej bazy danych biografii zawierającej ponad 80 wywiadów, która będzie wykorzystywana przez instytucje partnerskie w przyszłych ­badaniach oraz przy projektowaniu programów nauczania.
subject: Articles
  topic: section
subject: uczenie biograficzne
  topic: keywords
subject: pamięć autobiograficzna
  topic: keywords
subject: uczenie transformacyjne
  topic: keywords
subject: projekt LEuLiv
  topic: keywords
creator: Robin Lohmann
creator: Marcin Muszyński
creator: Artur Fabiś
creator: Polonca Serrano
creator: Irena Zemaitaityte
creator: Gražina Čiuladienė
creator: Agata Katkonienė
creator: Violeta Jegeleviciene
creator: Krystyna Reiter
creator: Christian Gleser
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 158
ending page: 169
doi: 10.18778/2450-4491.21.11

O cieniach całożyciowego uczenia się w edukacji dorosłych
type: item
description: Celem artykułu jest ukazanie takich wymiarów całożyciowego uczenia się, które rzucają cień na analizowaną koncepcję. Według jej twórców lifelong learning miał przyczyniać się do pogłębiania refleksyjności, rozwijania krytycznego myślenia oraz wspierać jednostkę w budowaniu własnego światopoglądu porządkującego otaczającą ją rzeczywistość. Tymczasem człowiek żyje dziś w świecie, który zmusza go do nadawania nowych znaczeń starym pojęciom, unikania indoktrynacji, lawirowania wśród fake newsów, autocenzurowania się, nawigowania pomiędzy wrażliwościami jednostek, posługiwania się językiem inkluzywnym, kształtowania odporności psychicznej w obawie przed unieważnieniem (cancel culture), rozwijania umiejętności strategicznego milczenia, a także publicznego przekształcania swojej tożsamości, która ma charakter sytuacyjny. W artykule opisano również czynniki sprzyjające rozwojowi koncepcji całożyciowego uczenia się, a całość wieńczy podsumowanie, w którym przedstawiono propozycję uczenia się, roboczo nazwanego antysystemowym, epistemicznie nieposłusznym, akcentującym opór wobec szerzonej nieprawdy.
subject: Other
  topic: section
subject: całożyciowe uczenie się
  topic: keywords
subject: postmodernizm
  topic: keywords
subject: kultura unieważnienia
  topic: keywords
subject: autocenzura
  topic: keywords
subject: epistemiczne nieposłuszeństwo
  topic: keywords
creator: Marcin Muszyński
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 170
ending page: 191
doi: 10.18778/2450-4491.21.12

Magister, cura te ipsum
type: item
description: W niniejszym artykule wyłuskana została teza, iż profesjonalizm jest czymś, co nieustannie się kształtuje, co „jest zawsze przed nami, a więc każde samozadowolenie trzeba uznać za przedwczesne” (Witkowski 2018: 135). Wymaga on zatem ustawicznego samorozwoju zawodowego i osobistego oraz „stawania się” nauczycielem, co wzmagają dziś nie tylko liczne, ale i coraz częściej traumatyczne przemiany świata. Nauczyciel musi być otwarty i czuły na nie, przejawiać umiejętności radzenia sobie z niepewnością, dwoistością, ambiwalencją zjawisk i problemów życia. Ma uczyć, jak żyć, jak być, kim być, ku czemu zmierzać. Jakość i skuteczność działań w tym zakresie zapewnić mu może biegłość samokształcenia.
subject: Other
  topic: section
subject: nauczyciel
  topic: keywords
subject: profesjonalizm pedagogiczny
  topic: keywords
subject: samokształcenie
  topic: keywords
creator: Barbara Klasińska
creator: Aleksandra Klasińska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 192
ending page: 204
doi: 10.18778/2450-4491.21.13

Recenzja: Marcin Muszyński, „Uczenie się stawania się osobą starą”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2024, ss. 560
type: item
description: Książka awansowa Marcina Muszyńskiego Uczenie się stawania się osobą starą to ważna monografia w obszarze nauk zajmujących się procesem starzenia człowieka. Najważniejszą częścią, bo wieńczącą proces badania i wskazującą na przyczynek Autora do rozwoju teorii, jest autorska koncepcja modelu uczenia się stawania się osobą starą, w której kluczową rolę odgrywa sprawczość starzejącej się osoby. Na szczególne uznanie zasługuje bardzo obszerna część metodologiczna monografii z naturalną historią badania i bogate odniesienia do aktualnej światowej i polskiej literatury.
subject: Other
  topic: section
subject: recenzja książki
  topic: keywords
creator: Artur Fabiś
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 205
ending page: 207
doi: 10.18778/2450-4491.21.14

Sprawozdanie z IV Łódzkiej Konferencji Gerontologicznej z cyklu: „Refleksje nad starością”, pt. „Zmieniająca się starość – oblicza starości wczoraj, dziś i jutro”
type: item
description: W artykule przedstawiono sprawozdanie z IV Łódzkiej Konferencji Gerontologicznej z cyklu „Refleksje nad starością” pod hasłem „Zmieniająca się starość – oblicza starości wczoraj, dziś i jutro”. Wydarzenie to, zorganizowane w 2025 roku przez Katedrę Andragogiki i Gerontologii Społecznej, Sekcję Gerontologii Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk oraz Stowarzyszenie Gerontologów Społecznych, stało się przestrzenią naukowej debaty nad szeroko pojmowanym zjawiskiem starości w perspektywie temporalnej.
subject: Other
  topic: section
subject: konferencja
  topic: keywords
subject: refleksje nad starością
  topic: keywords
subject: Katedra Andragogiki i Gerontologii Społecznej
  topic: keywords
subject: publikacje naukowe
  topic: keywords
creator: Marcin Muszyński
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-19
publication date: 2025-12-19
starting page: 209
ending page: 215
doi: 10.18778/2450-4491.21.15

Wprowadzenie. Teoria w naukach humanistycznych i społecznych: koluzje ujęć i aplikacji
type: item
description: Artykuł stanowi wprowadzenie do 20. tomu „Nauk o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”. Prezentuje główne zagadnienie, jakim jest teoria i jej aplikacje, oraz ramę koncepcyjną tomu wraz z zarysem jego zawartości. W podsumowaniu przenosi akcent na dyskusję ze stanowiskami prezentowanymi w tomie, podejmując ją i zapraszając do kontynuacji.
subject: Other
  topic: section
subject: teoria
  topic: keywords
subject: model
  topic: keywords
subject: koncepcja
  topic: keywords
subject: nauka
  topic: keywords
creator: Sławomir Pasikowski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 8
ending page: 10
doi: 10.18778/2450-4491.20.01

O teorii i współczesnym teoretyzowaniu w naukach społecznych
type: item
description: Teoria i teoretyzowanie to zagadnienia ważne dla nauki. Każdej nauki. A dla nauk społecznych zwłaszcza. Z tego powodu autor podejmuje się wskazania na niektóre z wpływowych tendencji w tych naukach, które eliminują teorię z myślenia o dyscyplinie, także z myślenia o badaniach empirycznych. Mimo że w literaturze światowej pojawiają się ważne, a nawet przełomowe dzieła teoretyczne, publikacje głównego nurtu redukują teorię do cytatów, zestawień, czasem jedynie mott do rozdziałów. Autor zastanawia się nad uwarunkowaniami tego stanu rzeczy. Dochodzi do wniosku, że częściowo odpowiadają za ten stan recenzenci, którzy nie zawsze są zainteresowani w oryginalnych i – przede wszystkim – samodzielnych analizach, nie interesuje ich praca z tekstem. Z tego powodu autorzy uprawiają działalność „zestawienniczą”, którą z trudem można nazwać naukową w tradycyjnym sensie tego słowa. Autor w słowie końcowym niniejszego szkicu wylicza słabości tego stanu rzeczy i możliwe długoterminowe skutki dla rozwoju teorii nauk społecznych.
subject: Articles
  topic: section
subject: teoria
  topic: keywords
subject: teoretyzowanie
  topic: keywords
subject: analiza
  topic: keywords
subject: synteza
  topic: keywords
subject: miejsce i rola teorii w naukach społecznych
  topic: keywords
creator: Sławomir Banaszak
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 14
ending page: 24
doi: 10.18778/2450-4491.20.02

Funkcje teorii w przebiegu badania empirycznego
type: item
description: W artykule opisano trzy funkcje teorii wobec procesu badania empirycznego. W pierwszym kroku zdefiniowano teorię. W drugim wskazano i opisano jej rolę w procesie problematyzacji, pokazując, w jaki sposób teoria wiąże pole empiryczne z wyjaśnieniami naukowymi, które są w nim poszukiwane. W trzecim kroku opisano rolę teorii w procesie operacjonalizacji, kładąc nacisk na związek terminów teoretycznych z terminami obserwacyjnymi oraz na formułowanie pytań i hipotez badawczych, uzasadniając ich język obserwacyjny. W trzecim kroku opisano rolę teorii w interpretowaniu wyników badania. Pokazano jednocześnie, że interpretacja posiada także potencjał zmieniania samej teorii.
subject: Articles
  topic: section
subject: teoria empiryczna
  topic: keywords
subject: metodologia badań w naukach społecznych
  topic: keywords
creator: Krzysztof Rubacha
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 25
ending page: 30
doi: 10.18778/2450-4491.20.03

Zwroty teoretyczne w perspektywie nowej humanistyki i badań empirycznych
type: item
description: W artykule zaprezentowano refleksję nad charakterem „zwrotów” teoretycznych oraz formowania się w ich świetle perspektywy poznawczej, tłem tych rozważań czyniąc namysł na marginesach praktyki badawczej oraz projekt nowej humanistyki Ryszarda Nycza. Jako metodą badawczą posłużono się analizą źródeł wtórnych. Rozważania skoncentrowano wokół: zarysu definicyjnego, pozycjonowania wobec tradycji teoretycznej, namysłu nad jego cechami konstytutywnymi.
subject: Articles
  topic: section
subject: zwrot teoretyczny
  topic: keywords
subject: Nycz
  topic: keywords
subject: sondowanie
  topic: keywords
subject: nowa humanistyka
  topic: keywords
subject: metodologia
  topic: keywords
creator: Dorota Pufund
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 31
ending page: 44
doi: 10.18778/2450-4491.20.04

Metaanaliza dla wsparcia teorii empirycznych w naukach o edukacji
type: item
description: Artykuł analizuje rolę metaanalizy i systematycznego przeglądu literatury w rozwijaniu i doskonaleniu teorii empirycznych w naukach o edukacji. Podkreśla wartość tych metod w syntezowaniu wyników badań, identyfikowaniu wzorców oraz zwiększaniu spójności i mocy eksplanacyjnej teorii. Zwraca też uwagę na środowiskowy sceptycyzm, zwłaszcza wobec metaanalizy. Choć metaanaliza jest szeroko stosowana w podejściach opartych na dowodach, jej wykorzystanie w badaniach edukacyjnych bywa lokalnie ograniczone – głównie z powodu obaw dotyczących jakości danych, heterogeniczności metod, stronniczości publikacyjnej oraz spostrzeganej niekompatybilności epistemicznej z podejściami konstruktywistycznymi lub interpretatywnymi. Autor przekonuje, że wyzwania te można przezwyciężyć dzięki rygorowi metodologicznemu, transparentności danych, właściwemu kontekstualizowaniu oraz interdyscyplinarnemu przygotowaniu z zakresu statystyki, epistemologii i logiki. Metaanaliza przedstawiana jest nie jako narzędzie wyłącznie statystyczne, lecz jako wsparcie dla intelektualnych dociekań i współpracy teoretycznej. Artykuł apeluje o silniejsze włączenie metaanalizy w badania edukacyjne, podkreślając jej potencjał dla poprawy jakości, porównywalności i przejrzystości wiedzy naukowej.
subject: Articles
  topic: section
subject: podejście oparte na dowodach
  topic: keywords
subject: metaanaliza
  topic: keywords
subject: teoria
  topic: keywords
subject: systematyczny przegląd literatury
  topic: keywords
creator: Sławomir Pasikowski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 45
ending page: 55
doi: 10.18778/2450-4491.20.05

Swoistość i oryginalność metodologii badań pedagogicznych
type: item
description: Autorzy przedstawiają argumenty przemawiające za istnieniem swoistości metodologicznej badań pedagogicznych, podając przykłady z praktyki badawczej polskiej i zagranicznej. Rozważają to zagadnienie w odniesieniu do trzech podstawowych etapów badań: odkrywania i stawiania pytań badawczych; doboru strategii i metod badań i ich realizacji; analizy, interpretacji i ewaluacji oraz komunikowania wyników. Istotą badań pedagogicznych jest ich aspekt praktyczny oraz uwzględnianie kontekstu sytuacyjnego badanych zjawisk. Stawiane pytania (etap 1) muszą mieć szeroki zakres, uwzględniający genezę zjawiska. Na etapie analizy i interpretacji (3) kluczowe jest wypracowanie wskazówek dla praktyki, a nawet programów i projektów realizacyjnych, co definiuje pedagogikę jako naukę praktyczną. W związku z tym, że obecnie najmniejszą swoistość wykazują metody badań (2), autorzy zwracają uwagę na badania prowadzone metodą ABR (arts-based research), analizując jej cechy cenne z punktu widzenia pedagogiki, takie jak: odkrywczość i kreatywność metodologiczna, wyrazista perspektywa etyczna, możliwość badania nieporuszanych dotąd zagadnień, upełnomocnienie uczestników badań, odporność na ingerencję sztucznej inteligencji, atrakcyjna forma komunikowania wyników w środowisku społecznym i in. Metoda ABR może też sprzyjać realizowanej dotąd w niewielkim stopniu interdyscyplinarności badań pedagogicznych.
subject: Articles
  topic: section
subject: swoistość badań pedagogicznych
  topic: keywords
subject: metodologia
  topic: keywords
subject: odkrywczość metodologiczna
  topic: keywords
subject: arts-based research
  topic: keywords
subject: interdyscyplinarność
  topic: keywords
creator: Krzysztof J. Szmidt
creator: Magdalena Sasin
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 56
ending page: 71
doi: 10.18778/2450-4491.20.06

W poszukiwaniu elastycznych epistemologii: niejawne koncepcje w badaniach naukowych
type: item
description: Niniejszy artykuł teoretyczny bada rolę niejawnych koncepcji w badaniach naukowych, koncentrując się na tym, jak te ukryte ramy wpływają na projektowanie, realizację i interpretację badań. Opierając się na pojęciu wiedzy ukrytej (Polanyi 1966; Malik 2023), analizuje, w jaki sposób intuicyjne i niewerbalizowalne rozumienia badaczy kształtują ich praktyki teoretyczne, metodologiczne i współpracy. Dyskusja obejmuje cztery wymiary: wiedza ukryta jako podstawa epistemologiczna, tożsamość badacza, wpływy kontekstowe, w tym napięcia paradygmatyczne i epistemologiczne, oraz ocena i monitorowanie niejawnych koncepcji. Artykuł podkreśla potrzebę elastyczności epistemologicznej, zachęcając badaczy do poruszania się między paradygmatami pozytywistycznymi, interpretatywnymi i krytycznymi w zależności od badanego zjawiska. Krytykuje logikę „publikuj lub zgiń”, proponując priorytetowe traktowanie jakości i rozwoju wiedzy ponad presją rynku wydawnictw akademickich. Przyjęcie podejść interdyscyplinarnych i transwersalnych umożliwia szersze i bardziej kompleksowe zrozumienie złożonych zjawisk. Na koniec artykuł podkreśla znaczenie ustawicznego, interdyscyplinarnego szkolenia, aby wyposażyć badaczy w umiejętności niezbędne do sprostania współczesnym wyzwaniom naukowym, promując innowacje i adaptacyjność.
subject: Articles
  topic: section
subject: niejawne koncepcje
  topic: keywords
subject: wiedza ukryta
  topic: keywords
subject: tożsamość badacza
  topic: keywords
subject: elastyczność epistemologiczna
  topic: keywords
subject: badania interdyscyplinarne
  topic: keywords
creator: Luana Bruno
creator: Alejandro Iborra Cuéllar
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 72
ending page: 87
doi: 10.18778/2450-4491.20.07

Pojęcie modelu i jego rola w nauce. Z polskich dyskusji metodologicznych
type: item
description: Modele używane są w naukach przyrodniczych i matematycznych, jak również w społecznych i prawnych. Samo pojęcie modelu zaś daje asumpt do interdyscyplinarnego namysłu nad znaczeniem tego właśnie terminu. Artykuł skoncentrowany jest na pewnych rozstrzygnięciach typologicznych, prowadzonych w ramach polskiego dyskursu naukowego. Tekst przedstawia stanowisko Izydory Dąmbskiej, Zygmunta Hajduka oraz Ryszarda Wójcickiego, a także kilka bardziej współczesnych typologii modeli stosowanych w naukach. Prezentacja ta ma za zadanie przybliżenie pojęcia modelu i pokazanie jego wielowymiarowości, zarówno w wymiarze strukturalnym, jak i funkcjonalnym.
subject: Articles
  topic: section
subject: typologia modeli
  topic: keywords
subject: funkcje modeli w naukach
  topic: keywords
subject: Izydora Dąmbska
  topic: keywords
subject: Zygmunt Hajduk
  topic: keywords
subject: Ryszard Wójcicki
  topic: keywords
creator: Magdalena Matusiak-Rojek
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 88
ending page: 99
doi: 10.18778/2450-4491.20.08

Nauczyciele wobec teorii w pedagogice: bariery aplikacji teorii do praktyki
type: item
description: Artykuł podejmuje problem wdrażania teorii pedagogicznych do praktyki edukacyjnej. Praca ukazuje napięcie między sferą akademicką a codziennymi realiami pracy nauczycieli. Opisano w niej funkcje teorii pedagogicznych, a także zidentyfikowano bariery w implementacji teorii, w tym: szok startu zawodowego nauczycieli, tradycję obowiązującą w danej placówce, podejmowanie czynności w sposób rutynowy, lęk przed niepowodzeniem czy też przeciążenie obowiązkami. W podsumowaniu zaproponowano badania w działaniu jako sposób na integrację teorii i praktyki. Podkreślono ich potencjał w generowaniu wiedzy trafnej i użytecznej w edukacyjnych realiach. Badania te sprzyjają refleksji nad działaniem, wzmacniając kompetencje nauczycieli oraz motywację do wprowadzania zmian, co może przyczynić się do podniesienia jakości edukacji w obliczu współczesnych wyzwań.
subject: Articles
  topic: section
subject: dualizm teoria–praktyka
  topic: keywords
subject: rzeczywistość edukacyjna
  topic: keywords
subject: edukacyjne realia
  topic: keywords
subject: wdrażanie teorii do praktyki
  topic: keywords
subject: badania w działaniu (AR)
  topic: keywords
creator: Martyna Jarota
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 100
ending page: 113
doi: 10.18778/2450-4491.20.09

Odkrywcy, projektanci, badacze: interdyscyplinarna analiza postaw dorosłych wobec seksualności dziecięcej
type: item
description: Artykuł podejmuje analizę postaw dorosłych wobec seksualności dziecięcej, przyjmując jako punkt wyjścia andragogiczną typologię podejść do wiedzy autorstwa Mieczysława Malewskiego – odkrywcy, projektanta i badacza. To właśnie te trzy postawy służą jako główna rama interpretacyjna pozwalająca uchwycić zróżnicowane style myślenia dorosłych o seksualności dziecka – od eksploracyjnych, przez normatywno-praktyczne, po refleksyjno-krytyczne. Uzupełnieniem tej typologii są konteksty kulturowe i strukturalne zaczerpnięte z koncepcji Pierre’a Bourdieu (habitus, kapitał kulturowy) oraz Bronisława Malinowskiego (normy społeczne jako element funkcjonalny kultury), które ukazują, w jaki sposób uwarunkowania społeczno-kulturowe wpływają na moralne i edukacyjne granice wyznaczane dziecięcej seksualności. Artykuł proponuje spojrzenie na edukację seksualną dorosłych jako proces nie tylko poznawczy, lecz również etyczny i transformujący – prowadzący ku większej świadomości, inkluzyjności i odpowiedzialności wychowawczej.
subject: Articles
  topic: section
subject: seksualność dziecięca
  topic: keywords
subject: postawy dorosłych
  topic: keywords
subject: kapitał kulturowy
  topic: keywords
subject: andragogika
  topic: keywords
subject: edukacja seksualna
  topic: keywords
creator: Justyna Ratkowska-Pasikowska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 114
ending page: 127
doi: 10.18778/2450-4491.20.10

Dlaczego nauczyciele nie lubią teorii pedagogicznej?
type: item
description: Teoria naukowa ma w edukacji podwójną doniosłość: treściową, gdyż wytwarza materiał uczenia się, i instrumentalną, gdyż objaśnia przebieg jego opanowywania. W tej drugiej roli jest obiektem nieustannych wątpliwości i sporów, prób i zauroczeń. Teoretycy edukacji nie szczędzą wysiłku, by dorównać metodologicznie naukom ścisłym, ale ich osiągnięcia w tym zakresie są mocno kwestionowane przez praktyków. Autor artykułu analizuje te kontrowersje w szczególnej sytuacji Polski, kraju Europy Środkowowschodniej wciąż doświadczanego autorytaryzmem. Jego zdaniem, w coraz bardziej zglobalizowanym świecie nabierają wyrazu różnice kulturowe pomiędzy funkcjami społecznymi i pomiędzy ich wykonawcami.
subject: Articles
  topic: section
subject: teorie pedagogiczne
  topic: keywords
subject: nauczyciel
  topic: keywords
subject: dydaktyka
  topic: keywords
creator: Bolesław Niemierko
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 128
ending page: 135
doi: 10.18778/2450-4491.20.11

O ewolucji i problemach definiowania pedagogiki ogólnej w leksykografii pedagogicznej
type: item
description: Artykuł celuje w zagadnienie ewolucji statusu pedagogiki w kontekście polskim. Historycznie granice między pedagogiką ogólną a subdyscyplinami, takimi jak teoria wychowania, uległy zatarciu, co odzwierciedla zmiany w dynamice badań oraz transformacje społeczno-polityczne. Po 1989 roku dyskusje na temat tożsamości i metodologii pedagogiki ogólnej ustąpiły miejsca szerszym debatom o tożsamości pedagogiki jako dyscypliny. W artykule podkreślono trudności w analizie współczesnej i historycznej literatury poświęconej zagadnieniu pedagogiki ogólnej, zwłaszcza w kontekście ukrytych wpływów ideologicznych lub nieujawnionych światopoglądów autorów. Pedagogika ogólna, jako podstawa badań empirycznych i teoretycznych, ukierunkowana jest na poznanie wychowania. Wiedza ta przyczynia się do identyfikacji relacji między naukowym a potocznym pojmowaniem wychowania, szczególnie w kontekście transformacji systemowej i zmian kulturowych. Wnosi tym samym postulat rewizji i doskonalenia ram pedagogiki ogólnej, aby sprostać współczesnym wyzwaniom i barierom rozwojowym.
subject: Articles
  topic: section
subject: pedagogika ogólna
  topic: keywords
subject: teoria wychowania
  topic: keywords
subject: tożsamość dyscypliny
  topic: keywords
creator: Bogusław Śliwerski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 136
ending page: 152
doi: 10.18778/2450-4491.20.12

Whitehead. Naddania i (w)zrosty Lecha Witkowskiego: glosa dla nauk o wychowaniu w kontekście dyskursu frankofońskiego
type: item
description: Przedmiotem artykułu jest analiza najnowszej rozprawy Lecha Witkowskiego pt. Whitehead. Naddania i (w)zrosty dla humanistyki i edukacji (2024), przeprowadzona w kontekście recepcji twórczości Whiteheada w dyskursie frankofońskim oraz z punktu widzenia znaczenia myśli Whiteheada dla poszerzenia horyzontu nauk o wychowaniu. Szeroki zakres tematyczny rozprawy Lecha Witkowskiego, jak również twórczości Whiteheada i jej recepcji w dyskursie frankofońskim, wymagał zastosowania ograniczeń. W analizie skupiono się na kilku konceptach, wzbogacających dyskurs nauk o wychowaniu. Są to głównie: koncept kultury możliwości, obejmujący potencjały wzrostu i wrastania społeczno-kulturowego oraz koncept procesualności rozwijanej w spiralnie harmonicznej rytmiczności, obejmujący też kwestię współistnienia porządku i chaosu, a także koncept stawania się, zawierający proces tworzenie siebie i autokreacji. Zasygnalizowano także momenty krytyczne i uwagi translacyjne w recepcji Whiteheada.
subject: Articles
  topic: section
subject: Lech Witkowski
  topic: keywords
subject: Alfred North Whitehead
  topic: keywords
subject: kultura możliwości
  topic: keywords
subject: procesualność aktywności
  topic: keywords
subject: porządek-nieporządek
  topic: keywords
subject: stawanie się
  topic: keywords
subject: autokreacja
  topic: keywords
creator: Ewa Marynowicz-Hetka
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 153
ending page: 166
doi: 10.18778/2450-4491.20.13

Ścieżkami debat i dyskusji o badaniach edukacyjnych i społecznych oraz zagadnieniach diagnozy i pomiaru. Przegląd wydarzeń naukowych z przełomu lat 2024 i 2025
type: item
description: W latach 2024–2025 w Polsce odbyły się ważne środowiskowo wydarzenia naukowe dotyczące metodologii badań edukacyjnych i społecznych. IX i X Seminarium Metodologii Pedagogiki PTP, XI Transdyscyplinarne Sympozjum Badań Jakościowych oraz Międzynarodowe Sympozjum ISAN 2025 poświęcone autoetnografii, ukazały zwrot zainteresowań ku partycypacyjności, afektywności i przekraczania granic wyznaczanych przez tradycję i obowiązujące standardy. Szczególną rolę odegrały także refleksje nad rolą badacza, etyką badań, oraz ucieleśnionym i dialogicznym podejściem do poznania. Znaczącym wydarzeniem była również XXX. Konferencja PTDE, poświęcona diagnozie potrzeb edukacyjnych, metodom pomiaru i analizie wyników egzaminacyjnych, której kolejna edycja odbędzie się w 2025 roku w Krakowie.
subject: Articles
  topic: section
subject: aktualne wydarzenia naukowe
  topic: keywords
subject: konferencje
  topic: keywords
subject: sympozja
  topic: keywords
subject: metody badań
  topic: keywords
creator: Sławomir Pasikowski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-03
publication date: 2025-07-03
starting page: 167
ending page: 172
doi: 10.18778/2450-4491.20.14

Wprowadzenie. Rodzina w perspektywie badań biograficznych
type: item
description: Badania biograficzne w naukach społecznych zyskały w ostatnich dekadach istotne znaczenie w analizie przemian struktury i funkcjonowania współczesnej rodziny. Badania te pozwalają na głębsze zrozumienie, jak indywidualne historie życia członków rodziny splatają się, tworząc wspólną narrację, która kształtuje tożsamość wspólnoty rodzinnej oraz jakość doświadczania współobecności jej członków. W Polsce takie podejście badawcze jest intensywnie rozwijane przez różne ośrodki naukowe. W tekście poddaliśmy analizie zakres tematyczny tomu, który ogniskuje się wokół problematyki rodziny jako dynamicznego systemu społeczno-kulturowego, gdzie codzienne doświadczenia członków tworzą unikalną wspólnotę. Zwróciliśmy uwagę na wielokontekstowość ujęć przedmiotowej problematyki w zaprezentowanych artykułach, takich jak przekaz międzypokoleniowy, doświadczenia rodzicielstwa oraz rola komunikacji w rodzinie. Odnoszą się one do różnych doświadczeń wpływających na kształtowanie tożsamości członków rodziny.
subject: Articles
  topic: section
subject: badania biograficzne
  topic: keywords
subject: biografia
  topic: keywords
subject: rodzina
  topic: keywords
creator: Arkadiusz Wąsiński
creator: Justyna Sztobryn-Bochomulska
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-10
publication date: 2024-10-10
starting page: 8
ending page: 18
doi: 10.18778/2450-4491.19.01