The Concept of the Model and its Role in Science. From Polish Methodological Discussions
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.20.08Keywords:
typology of models, functions of models in sciences, Izydora Dąmbska, Zygmunt Hajduk, Ryszard WójcickiAbstract
Models are used in the natural and mathematical sciences as well as in the social and legal sciences. The very notion of a model gives rise to interdisciplinary reflection on the meaning of the term. The article focuses on selected typological solutions that have been carried out in Polish scientific discourse. The text presents the position of Izydora Dąmbska, Zygmunt Hajduk and Ryszard Wójcicki, as well as some more contemporary typologies of models used in scholarship. The reconstruction is intended to bring us closer to the concept of a model, to show its multidimensionality in both structural and functional dimensions.
References
Brzechczyn K. (2019) Modele w nauce w: Metodologia nauk; część 1: Czym jest nauka?, S. Janeczek, M. Walczak, A. Starościc (red), Lublin, Wydawnictwo KUL, s. 205–230, https://doi.org/10.2307/j.ctvxrpx84.9
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctvxrpx84.9
Dąmbska I. (2015) Pojęcie modelu i jego rola w naukach, „Filozofia Nauki”, nr 2(90), s. 141–152.
Google Scholar
Grobler A. (2006) Metodologia nauk, Kraków, Wydawnictwo Znak.
Google Scholar
Hajduk Z. (1972) Pojęcie i funkcja modelu, Roczniki Filozoficzne, z. 3, s. 77–124.
Google Scholar
Kłoskowska A. (1959) Modele społeczne i kultura masowa, Przegląd Socjologiczny, t. XIII, nr 2, s. 46–71.
Google Scholar
Langer T. (1982) O pewnych aspektach stosowania modeli w prawoznawstwie, Zeszyty Naukowe Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. Prace Instytutu Administracji i Zarządzania, nr 5–6, s. 23–32.
Google Scholar
Langer T. (1987) O modelach i modelowaniu w naukach prawnych, Państwo i Prawo, nr 19, s. 39–48.
Google Scholar
Marynowicz-Hetka E. (2007) Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki, t. 1, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Mazurek M. (2015) Modele teoretyczne, Filozofia i Nauka. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne, t. 3, s. 151–156.
Google Scholar
Sztompka P. (1968) O pojęciu modelu w socjologii, Studia Socjologiczne, nr 1, s. 27–58.
Google Scholar
Wolska H. (2023) Modele jako forma poznania naukowego. Próba zdefiniowania, Prawo i Więź, nr 2(45), s. 53–72.
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI45.492
Wójcicki R. (1974) Metodologia formalna nauk empirycznych, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Wójcicki R. (1995) Theories, Theoretical Models, Truth, Foundations of Science, t. 1, nr 3(70), s. 398–404, https://doi.org/10.1007/BF00145402
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.1007/BF00145402
Wójcicki R. (1997) Werystyczne i heurystyczne teorie w nauce, Filozofia Nauki, t. 5, nr 2(18), s. 21–52.
Google Scholar
Zeidler P. (1996) Problem statusu poznawczego modeli teoretycznych, Filozofia Nauki, r. 4, nr 3, s. 73–86.
Google Scholar
Kwaśnicki W. (2000) Określenie zasadności modeli w naukach społecznych, https://kwasnicki.prawo.uni.wroc.pl/todownload/Antalowka2000.pdf (dostęp: 6.12.2024).
Google Scholar
Sagan A. (2014) Wprowadzenie do modelowania zjawisk społecznych i przykłady zastosowania w Statistica, StatSoft Polska, https://www.statsoft.pl/wp-content/uploads/2017/05/wprowadzenie_do_modelowania_zjawisk_spolecznych.pdf (dostęp: 6.12.2024).
Google Scholar
The journal's website, created and edited by the NOWiS Editorial Team on the Index Copernicus platform: 
