Zwroty teoretyczne w perspektywie nowej humanistyki i badań empirycznych
DOI :
https://doi.org/10.18778/2450-4491.20.04Mots-clés :
zwrot teoretyczny, Nycz, sondowanie, nowa humanistyka, metodologiaRésumé
W artykule zaprezentowano refleksję nad charakterem „zwrotów” teoretycznych oraz formowania się w ich świetle perspektywy poznawczej, tłem tych rozważań czyniąc namysł na marginesach praktyki badawczej oraz projekt nowej humanistyki Ryszarda Nycza. Jako metodą badawczą posłużono się analizą źródeł wtórnych. Rozważania skoncentrowano wokół: zarysu definicyjnego, pozycjonowania wobec tradycji teoretycznej, namysłu nad jego cechami konstytutywnymi.
Références
Antonovsky A. (1995) Rozwikłanie tajemnicy zdrowia, jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować, tłum. H. Grzegołowska-Klarkowska, Warszawa, Fundacja IPN.
View in Google Scholar
Arbiszewska P. (2010) Stereotyp zwrotu, inflacja przełomów we współczesnej humanistyce, w: „Zwroty” badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno-instytucjonalne, J. Kowalewski, W. Piasek (red.), Olsztyn, Colloquia Humaniorum, s. 45–60.
View in Google Scholar
Arendt H. (1994) Między czasem minionym a przyszłym. Osiem ćwiczeń z myśli politycznej, tłum. M. Godyń, W. Madej, Warszawa, Wydawnictwo Aletheia.
View in Google Scholar
Armstrong T. (2011) The Power of Neurodiversity. Unleashing the Advantages of Your Differently Wired Brain, Cambridge–Massachusetts, Da Capo Lifelong.
View in Google Scholar
Bachmann-Medick D. (2012) Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa, Oficyna Naukowa ENS.
View in Google Scholar
Bal M. (2012) Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych. Krótki przewodnik, tłum. M. Bucholc, Warszawa, Narodowe Centrum Kultury.
View in Google Scholar
Barnbaum D. (2008) The Ethics of Autism. Among Them, but Not of Them, Bloomington, Indiana University Press.
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.2979/5255.0
Bauman T. (2010) Poznawczy status danych jakościowych, w: Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice. Oblicza akademickiej praktyki, J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając, K. J. Szmidt (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 90–105.
View in Google Scholar
Bielik-Robson A. (2005) Do dekonstrukcji i z powrotem, Przestrzenie Teorii, nr 5, s. 27–38, https://doi.org/10.14746/pt.2005.5.2
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.14746/pt.2005.5.2
Bohuszewicz P. (2010) Po czy w ramach poststrukturalizmu? „Zwroty” badawcze wobec przełomów w najnowszym literaturoznawstwie polskim, w: „Zwroty” badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno-instytucjonalne, J. Kowalewski, W. Piasek (red.), Olsztyn, Colloquia Humaniorum, s. 15–43.
View in Google Scholar
Burzyńska A. (2004) Kariera narracji. O zwrocie narratywistycznym w humanistyce, w: Narracja i tożsamość (II). Antropologiczne problemy literatury, W. Bolecki, R. Nycz (red.), Warszawa, Wydawnictwo IBL PAN, s. 101–121.
View in Google Scholar
Chown N. (2019) Are the ‘Autistic Traits’ and ‘Broader Autism Phenotype’ Concepts Real or Mythical?, Autism Policy and Practice, nr 2(1), s. 46–63.
View in Google Scholar
Chown N. (2020) Language Games Used to Construct Autism as Pathology, w: Neurodiversity Studies. A New Critical Paradigm, H. Rosqvist, A. Stenning, N. Chown (red.), New York, Routledge, s. 27–38, https://doi.org/10.4324/9780429322297-4
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.4324/9780429322297-4
Deleuze G., Guattari F. (2015) Tysiąc Plateau, tłum. B. Banasiak, Warszawa, Fundacja Bęc Zmiana.
View in Google Scholar
Eriksen T. H. (2003) Tyrania chwili. Szybko i wolno płynący czas w erze informacji, tłum. G. Sokół, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy.
View in Google Scholar
Fleck L. (1986) Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu myślowym i kolektywie myślowym, tłum. M. Tuszkiewicz, Lublin, Wydawnictwo Lubelskie.
View in Google Scholar
Fung K. L., Doyle N. (2021) Neurodiversity: The New Diversity, w: Neurodiversity: From Phenomenology to Neurobiology and Enhancing Technologies, L. K. Fung (red.), Washington DC, American Psychiatric Association Publishing, s. 1–18, https://doi.org/10.1176/appi.books.9781615379514.lg01
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.1176/appi.books.9781615379514.lg01
Hastrup K. (2005) Social Anthropology: Towards a Pragmatic Enlightenment?, Social Anthropology, nr 13, s. 133–149, https://doi.org/10.1111/j.1469-8676.2005.tb00003.x
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.1017/S0964028205001199
Hejnicka-Bezwińska T. (1997) Tożsamość pedagogiki. Od ortodoksji ku heterogeniczności, Warszawa, Wydawnictwo 69.
View in Google Scholar
Hejnicka-Bezwińska T. (2010) Tworzenie – przekazywanie – wykorzystywanie wiedzy pedagogicznej (w perspektywie poznawczej rozwoju nauk humanistycznych), w: Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice. Oblicza akademickiej praktyki, J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając, K. J. Szmidt (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 41–53.
View in Google Scholar
Hejnicka-Bezwińska T. (2020) Pamięć i tradycja w kulturze zaufania (vs. nieufności), w: Pedagogika i edukacja wobec kryzysu zaufania, wspólnotowości i autonomii, J. Madalińska-Michalak, A. Wiłkomirska (red.), Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 116–133, https://doi.org/10.31338/uw.9788323542957.pp.116-133
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323542957.pp.116-133
Janion M. (1980) Odnawianie znaczeń, Kraków, Wydawnictwo Literackie.
View in Google Scholar
Jaworska-Witkowska M., Witkowski L. (2010) Przeżycie – przebudzenie – przemiana. Inicjacyjne dynamizmy egzystencjalne w prozie Hermanna Hessego (tropy i kategorie pedagogiczne), Łódź, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Edukacji Zdrowotnej i Nauk Społecznych.
View in Google Scholar
Jendza J., Rzeplińska A. (2012) Od pedagogiki krytycznej ku postkrytycznej pedagogii (z metodą Montessori w tle), Ars Educandi, nr 9, s. 272–283, https://doi.org/10.26881/ae.2012.09.17
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.26881/ae.2012.09.17
Kamińska-Jatczak I. (2024) Praktyka tworzenia opowieści na przykładzie fotogłosu rodziców w sytuacjach wieloproblemowych, Przegląd Socjologiczny, nr 73(3), s. 121–148, https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.3/6
Kapp S. K., Gillespie-Lynch K., Sherman L. E., Hutman T. (2013) Deficit, Difference, or Both? Autism and Neurodiversity, Developmental Psychology, nr 49(1), s. 59–71, https://doi.org/10.1037/a0028353
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.1037/a0028353
Kojs W. (2004) Edukacja, pedagogika i prakseologia – wybrane płaszczyzny współdziałania, w: Pogranicza pedagogiki i nauk pomocniczych, S. Palka (red.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 97–109.
View in Google Scholar
Lagemann E. C. (2000) An Elusive Science: The Troubling History of Education Research, Chicago, University of Chicago Press, s. XIV.
View in Google Scholar
Lefebvre H. (1991) The Production of Space, Oxford, Blackwell Publishing.
View in Google Scholar
Leppert R. (2001) Heterogeniczność współczesnej pedagogiki, w: Rozwój pedagogiki ogólnej. Inspiracje i ograniczenia kulturowe oraz poznawcze, A. Bogaj (red.), Warszawa, Wydawnictwo Instytut Badań Edukacyjnych, s. 191–196.
View in Google Scholar
Massey D. (1994) Space, Place and Gender, Minneapolis, University of Minnesota Press.
View in Google Scholar
Massey D. (2005) For Space, London, Sage Publications.
View in Google Scholar
McGuire A. (2016) War on Autism. On the Cultural Logic of Normative Violence, Michigan, University of Michigan Press, https://doi.org/10.3998/mpub.7784427
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.3998/mpub.7784427
Melosik Z. (1995) Postmodernistyczne kontrowersje wokół edukacji, Toruń–Poznań, Wydawnictwo „Edytor”.
View in Google Scholar
Melosik Z. (2024) Dyscyplina naukowa i tożsamość naukowca, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.
View in Google Scholar
Mendel M. (2017) Pedagogika miejsca wspólnego. Miasto i szkoła, Gdańsk, Wydawnictwo Naukowe Katedra.
View in Google Scholar
Mouffe Ch. (2015) Agonistyka, tłum. B. Szelewa, Warszawa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
View in Google Scholar
Nycz R. (2017) Kultura jako czasownik. Sondowanie nowej humanistyki, Warszawa, Instytut Badań Literackich PAN, https://doi.org/10.4000/books.iblpan.1656
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.4000/books.iblpan.1656
Orsini M., Davidson J. (2013) Critical Autism Studies. Notes on an Emerging Field, w: Worlds of Autism: Across the Spectrum of Neurological Difference, M. Orsini, J. Davidson (red.), Minneapolis, MN, University of Minnesota Press, s. 1–28, https://doi.org/10.5749/minnesota/9780816688883.003.0001
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.5749/minnesota/9780816688883.003.0001
Ostrowicka H. (2022) Problematyzacje. Studia nad dyskursem w badaniach edukacyjnych, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
View in Google Scholar
Piekarski J. (2004) Trzy uwagi na temat pogranicza pedagogiki społecznej, w: Pogranicza pedagogiki i nauk pomocniczych, S. Palka (red.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 183–197.
View in Google Scholar
Pufund D. (2023) Doświadczanie szkolnych i pozaszkolnych przestrzeni edukacyjnych przez osoby w spektrum autyzmu [niepublikowana praca doktorska], Bydgoszcz, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.
View in Google Scholar
Russell G. (2021) The Rise of Autism. Risk and Resistance in the Age of Diagnosis, New York, NY, Routledge, https://doi.org/10.4324/9780429285912
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.4324/9780429285912
Silberman S. (2017) Neuroplemiona. Dziedzictwo autyzmu i przyszłość neuroróżnorodności, tłum. B. Kotarski, Białystok, Wydawnictwo Vivante.
View in Google Scholar
Silberman S. (2021) Autyzm. Historia geniuszu natury i różnorodności neurologicznej, tłum. B. Kotarski, Białystok, Wydawnictwo Kobiece.
View in Google Scholar
Soja E. (1996) Thirdspace. Journeys to Los Angeles and Other Real-and-Imagined Places, Malden–Oxford, Blackwell Publishers.
View in Google Scholar
Śliwerski B. (2009) Współczesna myśl pedagogiczna. Znaczenia, klasyfikacje, badania, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 43.
View in Google Scholar
Tuchańska B. (2010) Nieuniwersalność praw nauki, historyczność wszystkiego i specyfika humanistyki, Prace Kulturoznawcze, nr 11, s. 15–26.
View in Google Scholar
Ulicka D. (2007) Czy jest możliwa inna historia teorii (literatury)?, Przestrzenie Teorii, nr 7, s. 9–29, https://doi.org/10.14746/pt.2007.7.1
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.14746/pt.2007.7.1
Urbaniak-Zając D., Piekarski J. (2022) Metodologiczna rekonstrukcja warunków tworzenia wiedzy, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.18778/8220-912-9
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.18778/8220-912-9
Witkowski L. (2013) Przełom dwoistości w pedagogice polskiej. Historia, teoria, krytyka, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
View in Google Scholar
Wróbel A. (2022) Badania metateoretyczne jako źródło świadomości metodologicznej pedagogów, Pedagogia Christiana, nr 2(50), s. 68–81, https://doi.org/10.12775/PCh.2022.015
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.12775/PCh.2022.015
Yergeau M. (2018) Authoring Autism. On Rhetoric and Neurological Queerness, Durham, NC, Duke University Press, https://doi.org/10.1215/9780822372189
View in Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.1215/9780822372189
Zamojski P. (2010) Pytanie o cel kształcenia – zaproszenie do debaty, Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
View in Google Scholar
Zamojski P. (2011) Pomyśleć szkołę inaczej… Edukacja matematyczno-przyrodnicza w toku debat publicznych, Gdańsk, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego.
View in Google Scholar
Wielki Słownik Języka Polskiego PAN, https://wsjp.pl/ (dostęp: 16.09.2024).
View in Google Scholar
Le site web de la revue, hébergé par l'équipe éditoriale de NOWIS se trouve sur la plate-forme Index Copernicus: 
