The Art of (not) Growing up. Sex and Sexuality Education – on Two Poems by Izabela Filipiak

Authors

  • Bernadetta Żynis Akademia Pomorska w Słupsku

Keywords:

Izabela Filipiak, education, growing up, gender

Abstract

In Izabela Filipiak’s poems, the process of education is always initiated, guided and finished by a parent, therefore it is one-sided and imposed. It “impedes” the maturation of personality that is full, self-owned and independent from the parental one. The viewpoint adopted in the poems is the perspective of a girl who wants to rebel against the imposed identification with parental patterns of personality – also sexual patterns and heteroerotic identification. However, the main character concentrates on her educators’ needs and desires instead of “listening” to herself and her own needs. In this context, education and growing-up change into training and imprisonment in someone else’s perception of the self. If a child feels internal resistance against the imposed models, then this aspect of its biography becomes traumatic. Growing up does not become achieving fullness, but rather resembles molding Golem or Frankenstein, with the “monstrosity” of a person. The child grows up at the price of her (symbolic) death, forgetting about her own (meta-social) desires and needs. The relation with the parents is violation and violence that is named “love” in the described system. The rejection of their pedagogical goals becomes not only the parental failure, but also the failure of social order. Fearing anarchy, the girl resignedly subdues herself to pedagogical violence.

Author Biography

  • Bernadetta Żynis, Akademia Pomorska w Słupsku

    Bernadetta Żynis – doctor habilitatus, professor of the Pomeranian University, works at the Department of the Theory of Literature and Cultural Studies at the Institute of Polish Studies of the Pomeranian Academy in Słupsk. Research interests: poststructuralism-focused research including: the feminist, gender, postreligious, and performative perspective; in the area of the history of literature: postmodern sacrum, angel figure in contemporary literature, theories of identity, corporeality in the literature of romanticism and contemporary literature.

References

Aliti A. (1996) Dzika kobieta. Powrót do źródeł kobiecej energii i władzy, tłum. E. Ptaszyńska-Sadowska, Gdynia, Wydawnictwo Uraerus.

Bator J. (2001) Feminizm, postmodernizm, psychoanaliza. Filozoficzne dylematy feministek „drugiej fali”, Gdańsk, słowo/obraz terytoria.

Beauvoir S. de (1972) Druga płeć. Fakty i mity, t. 1, tłum. G. Mycielska, Kraków, Wydawnictwo Literackie.

Bielik-Robson A. (1997) Na drugim brzegu nihilizmu. Filozofia współczesna w poszukiwaniu nowego podmiotu, Warszawa, Wydawnictwo Instytut Filozofii i Socjologii PAN

Burgess A. (2006) Mechaniczna pomarańcza, tłum. R. Stiller, Warszawa, Wydawnictwo Vis-a-Vis Etiuda.

Culler J. (1998) Teoria literatury, tłum. M. Bassaj, Warszawa, Wydawnictwo Prószyński i S-ka.

Dehnel P. (2006) Dekonstrukcja – rozumienie – interpretacja. Studia z filozofii współczesnej i nie tylko, Kraków, Universitas.

Derrida J. (2012) Ostrogi. Style Nietzschego, tłum. B. Banasiak, Gdańsk, słowo/obraz terytoria.

Dybel P. (2000) Refleksje wokół diagramu różnicy seksualnej Jacquesa Lacana w: Krytyka feministyczna. Siostra teorii i historii literatury, G. Borkowska, L. Sikorska (red.), Warszawa, Wydawnictwo Instytut Badań Literackich PAN.

Dybel P. (2006) Zagadka „drugiej płci”. Spory wokół różnicy seksualnej w psychoanalizie i w feminizmie, Kraków, Universitas.

Eichelberger W. (1997) Kobieta bez winy i wstydu, Warszawa, Wydawnictwo Do.

Foucault M. (2002) Porządek dyskursu. Wykład inauguracyjny wygłoszony w Collège de France 2 grudnia 1970, tłum. M. Kozłowski, Gdańsk, słowo/obraz terytoria.

Filipiak I. (1998) Ballada o dojrzewaniu, „Kresy”, nr 35, s. 80–81.

Filipiak I. (1992) Powiększenie. Miłość pod patriarchatem, „Brulion. Pismo nosem”, nr 19B, s. 257–259.

Golding W. (1967) Władca much, tłum. W. Niepokólczycki, Warszawa, Czytelnik.

Hessen S. (1997) O sprzeczności i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej. Wybór i opracowanie Wincenty Okoń, Warszawa, Wydawnictwo Żak.

Huxley A. (2010) Nowy wspaniały świat, tłum. B. Baran, Warszawa, Muza.

Hyży E. (2003) Kobieta, ciało, tożsamość. Teorie podmiotu w filozofii feministycznej końca XX wieku, Kraków, Universitas.

Iwasiów I. (2004) Gender dla średnio zaawansowanych, Warszawa, Wydawnictwo W.A.B.

Janion M., Chwin S. (red.) (1988) Dzieci, t. 1–2, Gdańsk, Wydawnictwo Morskie.

Kuźma E., Skrendo A., Madejski J. (red.) (2006) Konstruktywizm w badaniach literackich. Antologia, Kraków, Universitas.

Łapiński Z. (2009) Widziane, wyobrażone, pomyślane, „Teksty Drugie”, nr 1–2, s. 55.

Łebkowska A. (2006) Gender, w: Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i terminy, M. P. Markowski, R. Nycz (red.), Kraków, Universitas.

Majchrowski Z. (1982) „Białe małżeństwo” i "Eros tragiczny" w: "Odmieńcy", M. Janion, Z. Majchrowski (red.), Gdańsk, Wydawnictwo Morskie.

Nasiłowska A. (2004) Tożsamość kobieca w poezji polskiej XX wieku: między androgynicznością a esencjonalizmem, „Teksty Drugie”, nr 1–2, s. 103–104.

Okoń W. (1999) Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Żak.

Ridley M. (1995) Czerwona Królowa. Płeć a ewolucja natury ludzkiej, tłum. J. J. Bujarski, A. Milos, Poznań, Wydawnictwo Rebis, s. 113.

Schönebeck H. von (1994) Antypedagogika. Być i wspierać zamiast wychowywać, tłum. N. Szymańska, Warszawa, Wydawnictwo Jacek Santorski & CO Agencja Wydawnicza.

Szkudlarek T. (1995) Dialektyka Innego i postkolonialna tożsamość w: Edukacja a tożsamość etniczna. Materiały z konferencji naukowej w Rabce, M. M. Urlińska (red.), Toruń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Witkowski L. (1995) Ambiwalencje tożsamości z pogranicza kulturowego w: Edukacja a tożsamość etniczna. Materiały z konferencji naukowej w Rabce, M. M. Urlińska (red.), Toruń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, s. 12.

Witkowski L. (2007) Edukacja i humanistyka. Nowe (kon)teksty dla nowoczesnych nauczycieli, Warszawa, Instytut Badań Edukacyjnych.

Wołoszyn S. (1995) Pedagogika przymusu czy pedagogika wolności w: Pomiędzy wolnością a przymusem. W poszukiwaniu złotego środka, J. Grochulska i in. (red.), Kraków, Wydawca: Wojewódzki Ośrodek Metodyczny.

Žižek S. (2009) Miłość dworska, czyli kobieta jako Rzecz, tłum. T. Zarębski w: Žižek, Przewodnik Krytyki Politycznej, Warszawa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 255– 290.

Downloads

Published

2016-04-04

How to Cite

Żynis, Bernadetta. 2016. “The Art of (not) Growing Up. Sex and Sexuality Education – on Two Poems by Izabela Filipiak”. Nauki O Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne 2 (1): 113-32. https://www.czasopisma.uni.lodz.pl/wychow/article/view/11404.