Czy badać? Co badać? Jak badać? Strategie badawcze w naukach społecznych i humanistycznych w pierwszej fali pandemii COVID-19

Katarzyna Kalinowska; Beata Bielska; Sylwia Męcfal; Adrianna Surmiak

doi:10.18778/1733-8069.18.4.02

Autor

Katarzyna Kalinowska Collegium Civitas https://orcid.org/0000-0003-2657-6107
Beata Bielska Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu https://orcid.org/0000-0002-5458-2435
Sylwia Męcfal Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-2063-7207
Adrianna Surmiak Uniwersytet Warszawski https://orcid.org/0000-0001-5971-8533

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.18.4.02

Słowa kluczowe:

strategie badawcze, badania z badaczami i badaczkami, badania w pandemii, pandemia COVID-19, disaster research, slow disaster research

Abstrakt

Celem opracowania jest opis strategii badawczych podejmowanych przez badaczki i badaczy z obszaru nauk społecznych i humanistycznych w czasie pierwszej fali pandemii COVID-19. Badania empiryczne będące podstawą artykułu realizowane były w kwietniu i maju 2020 roku przy użyciu techniki ankiety jakościowej online. W wyniku jakościowej analizy treści wypowiedzi uczestników i uczestniczek naszych badań scharakteryzowałyśmy cztery strategie badawcze: rezygnację, zawieszenie, kontynuację i (re)konstrukcję badań. Wyniki analiz opisujemy w odniesieniu do cech charakterystycznych nurtu disaster research. Pokazujemy, że badania w pandemii są bliższe perspektywie slow disaster research niż disaster research.

Biogramy autorów

Katarzyna Kalinowska - Collegium Civitas

Dr, socjolożka, pracuje jako adiunktka w Collegium Civitas oraz w Instytucie Badań Edukacyjnych. Zajmuje się socjologią emocji i miłości, metodologią badań jakościowych, etyką badawczą oraz antropologią szkoły i młodzieży.
Beata Bielska - Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Dr, socjolożka, pracuje jako adiunktka w Katedrze Badań Kultury Instytutu Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zajmuje się socjologią seksualności, metodologią i etyką badań społecznych oraz socjologią szkolnictwa wyższego i nauki.
Sylwia Męcfal - Uniwersytet Łódzki

Dr, socjolożka, pracuje jako adiunktka w Katedrze Socjologii Polityki i Moralności Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania koncentrują się wokół metod badań społecznych (zwłaszcza jakościowych), etyki badawczej oraz badań mediów.
Adrianna Surmiak - Uniwersytet Warszawski

Dr, socjolożka i antropolożka, pracuje jako adiunktka w Katedrze Socjologii Moralności i Aksjologii Ogólnej Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się etyką i metodologią badań jakościowych, socjologią moralności oraz socjologią emocji.

Bibliografia

Babbie Earl (2004) Badania społeczne w praktyce. Tłum. Witold Betkiewicz, Marta Bucholc, Przemysław Gadomski, Jacek Haman, Agnieszka Jasiewicz-Betkiewicz, Agnieszka Kloskowska-Dudzińska, Michał Kowalski, Maja Mozga. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Braun Virginia, Clarke Victoria, Boulton Elicia, Davey Louise, McEvoy Charolotte (2020) The Online Survey as a Qualitative Research Tool. „International Journal of Social Research Methodology”, vol. 24(6), s. 641–654 https://doi.org/10.1080/13645579.2020.1805550 DOI: https://doi.org/10.1080/13645579.2020.1805550

Hall Johanna, Gaved Mark, Sargent Julia (2021) Participatory Research Approaches in Times of Covid-19: A Narrative Literature Review. „International Journal of Qualitative Methods”, no. 20, s. 1–15 https://doi.org/10.1177/16094069211010087 DOI: https://doi.org/10.1177/16094069211010087

Hans Luis-Charles M., Howard Rosalyn, Remy Lionel, Nibbs Farah, Turner Grace (2020) Ethical Considerations for Postdisaster Fieldwork and Data Collection in the Caribbean. „American Behavioral Scientist”, vol. 64(8), s. 1162–1178 https://doi.org/10.1177/0002764220938113 DOI: https://doi.org/10.1177/0002764220938113

Knowles Scott G. (2014) Learning from Disaster? The History of Technology and the Future of Disaster Research. „Technology and Culture”, vol. 55(4), s. 773–784 https://doi.org/10.1353/tech.2014.0110 DOI: https://doi.org/10.1353/tech.2014.0110

Knowles Scott G. (2020) Slow Disaster in the Anthropocene: A Historian Witnesses Climate Change on the Korean Peninsula. „Daedalus”, vol. 149(4), s. 192–206 https://doi.org/10.1162/daed_a_01827 DOI: https://doi.org/10.1162/daed_a_01827

Knowles Scott G., Neal David M. (2021) Disaster Research in COVID Times. „COVIDCalls” podcast, odcinek z 1.10.2021 https://www.podbean.com/ew/pb-brbhs-10f40a0 [dostęp: 26.01.2022].

Kvale Steinar (2012) Prowadzenie wywiadów. Tłum. Agata Dziuban. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lawrence Leigh (2020) Conducting cross-cultural qualitative interviews with mainland Chinese participants during COVID: Lessons from the field. „Qualitative Research”, vol. 22(1), s. 1–12 https://doi.org/10.1177/1468794120974157 DOI: https://doi.org/10.1177/1468794120974157

Melis Gulia, Sala Emanuela, Zaccaria Daniele (2022) Remote Recruiting and Video-Interviewing Older People: A Research Note on A Qualitative Case Study Carried Out in The First Covid-19 Red Zone in Europe. „International Journal of Social Research Methodology”, vol. 25(4), s. 477–482 https://doi.org/10.1080/13645579.2021.1913921 DOI: https://doi.org/10.1080/13645579.2021.1913921

Meskell Pauline, Houghton Catherine, Biesty Linda (2021) Opening Windows Behind Closed Doors: Reflections on Working Qualitatively During a Pandemic. „International Journal of Qualitative Methods”, vol. 20, s. 1–4 https://doi.org/10.1177/16094069211008313 DOI: https://doi.org/10.1177/16094069211008313

Męcfal Sylwia, Surmiak Adrianna, Ślęzak Izabela, Bielska Beata, Dębska Katarzyna, Golczyńska-Grondas Agnieszka, Kalinowska Katarzyna, Kuźma Inga, Palęcka Alicja, Wójtewicz Anna (2020) Badania społeczne i humanistyczne w czasach pandemii – aspekty etyczno-metodologiczne. Dyskusja podczas „Spotkań Badaczek”. „Przegląd Socjologiczny”, t. LXIX, nr 3, s. 203–214 https://doi.org/10.26485/PS/2020/69.3/10 DOI: https://doi.org/10.26485/PS/2020/69.3/10

Ministerstwo Edukacji i Nauki (2020) Funkcjonowanie uczelni po 28 grudnia 2020 r. – zmiany w obostrzeniach https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/funkcjonowanie-uczelni-po-28-grudnia-2020-r--zmiany-w-obostrzeniach [dostęp: 12.01.2022].

Mwambari David, Purdeková Andrea, Bisoka Aymar Nyenyezi (2021) Covid-19 and research in conflict-affected contexts: distanced methods and the digitalisation of suffering. „Qualitative Research”, s. 1–10 https://doi.org/10.1177/1468794121999014 DOI: https://doi.org/10.1177/1468794121999014

Neal David M. (1997) Reconsidering the Phases of Disaster. „International Journal of Mass Emergencies and Disasters”, vol. 15(2), s. 239–264.

Neuert Cornelia E., Meitinger Katharina, Behr Dorothée, Schonlau Matthias (2021) Editorial: The Use of Open-ended Questions in Surveys. „Methods, Data, Analyses”, vol. 15(1), s. 3–6.

Nobrega Suzanne, El Ghaziri Mazen, Giacobbe Lauren, Rice Serena, Punnett Laura, Edwards Kasper (2021) Feasibility of Virtual Focus Groups in Program Impact Evaluation. „International Journal of Qualitative Methods”, vol. 20, s. 1–10 https://doi.org/10.1177/16094069211019896 DOI: https://doi.org/10.1177/16094069211019896

O’Cathain Alicia, Thomas Kate J. (2004) “Any other comments?” Open questions on questionnaires – a bane or a bonus to research? „BMC Medical Research Methodology”, vol. 4 https://doi.org/10.1186/1471-2288-4-25 DOI: https://doi.org/10.1186/1471-2288-4-25

Pandemia Covid-19 a metodyka badań społecznych (b.d.) https://metodyspol.covid.uj.edu.pl/ [dostęp: 12.01.2022].

Pandley Kritika, Parreñas Rhacel Salazar, Sabio Gianne Sheena (2021) Essential and Expendable: Migrant Domestic Workers and the COVID-19 Pandemic. „American Behavioral Scientist”, vol. 65(10), s. 1287–1301 https://doi.org/10.1177/00027642211000396 DOI: https://doi.org/10.1177/00027642211000396

Patton Michael Q. (2014) Qualitative Research & Evaluation Methods. Los Angeles, CA: Sage.

Peek Lori, Champeau Heather, Austin Jessica, Mathews Mason, Wu Haorui (2020) What Methods Do Social Scientists Use to Study Disasters? An Analysis of the Social Science Extreme Events Research Network. „American Behavioral Scientist”, vol. 64(8), s. 1066–1094 https://doi.org/10.1177/0002764220938105 DOI: https://doi.org/10.1177/0002764220938105

Quarantelli Enrico L., Dynes Russel R. (1977) Response to Social Crisis and Disaster. „Annual Review of Sociology”, vol. 3, s. 23–49 https://doi.org/10.1146/annurev.so.03.080177.000323 DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.so.03.080177.000323

Rahman Syahirah Abdul, Tuckerman Lauren, Vorley Tim, Gherhes Cristian (2021) Resilient Research in the Field: Insights and Lessons from Adapting Qualitative Research Projects During the COVID-19 Pandemic. „International Journal of Qualitative Methods”, vol. 20, s. 1–16 https://doi.org/10.1177/16094069211016106 DOI: https://doi.org/10.1177/16094069211016106

Singer Eleonor, Couper Mick P. (2017) Some Methodological Uses of Responses to Open Questions and Other Verbatim Comments in Quantitative Surveys. „Methods, Data, Analyses: A Journal for Quantitative Methods and Survey Methodology (mda)”, vol. 11(2), s. 115–134 https://doi.org/10.12758/mda.2017.01

Sitek Wojciech (1997) Wspólnota i zagrożenie. Wrocławianie wobec wielkiej powodzi. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Steherenberger Cécile S. (2020) Disaster Studies as Politics with Other Means: Covid-19 and the Legacies of Cold War Disaster Research https://items.ssrc.org/covid-19-and-the-social-sciences/disaster-studies/disaster-studies-as-politics-with-other-means-covid-19-and-the-legacies-of-cold-war-disaster-research/ [dostęp: 4.12.2021].

Surmiak Adrianna, Bielska Beata, Kalinowska Katarzyna (2022) Social Researchers’ Approaches to Research Ethics During the COVID-19 Pandemic: An Exploratory Study. „Journal of Empirical Research on Human Research Ethics”, vol. 17(1.2), s. 213–222 https://doi.org/10.1177/15562646211055056 DOI: https://doi.org/10.1177/15562646211055056

Teti Michelle, Schatz Enid, Liebenberg Linda (2020) Methods in the Time of COVID-19: The Vital Role of Qualitative Inquiries. „International Journal of Qualitative Methods”, vol. 19(51), s. 1–5 https://doi.org/10.1177/1609406920920962 DOI: https://doi.org/10.1177/1609406920920962

Tremblay Stephanie, Castiglione Sonia, Audet Li-Anne, Desmarais Michèle, Horace Minnie, Peláez Sandra (2021) Conducting Qualitative Research to Respond to COVID-19 Challenges: Reflections for the Present and Beyond. „International Journal of Qualitative Methods”, vol. 20, s. 1–8 https://doi.org/10.1177/16094069211009679 DOI: https://doi.org/10.1177/16094069211009679

UNICOV: Akademia w trakcie pandemii. Doświadczenia i organizacja pracy na polskich uczelniach (b.d.) https://www.krasp.org.pl/resources/upload/Inne_dokumenty_KRASP/prezentacje/prezentacje_ZP_160604/A_Cislak_Wojcik.pdf [dostęp: 12.01.2022].

Van Brown Bethany L. (2020) Disaster Research “Methics”: Ethical and Methodological Considerations of Researching Disaster-Affected Populations. „American Behavioral Scientist”, vol. 64(8), s. 1050–1065 https://doi.org/10.1177/0002764220938115 DOI: https://doi.org/10.1177/0002764220938115

Walker Crystal M., Williams Loretta A., Bowdre Trimika (2021) Lessons Learned in Abruptly Switching from In-Person to Remote Data Collection in Light of the COVID-19 Pandemic. „The Qualitative Report”, vol. 26(8), s. 2382–2389 https://doi.org/10.46743/2160-3715/2021.4745 DOI: https://doi.org/10.46743/2160-3715/2021.4745

Weil Frederick D. (2020) Researching Crime After a Disaster: What We Can Learn from a Large Survey in New Orleans After Hurricane Katrina. „American Behavioral Scientist”, vol. 64(8), s. 1111–1128 https://doi.org/10.1177/0002764220938107 DOI: https://doi.org/10.1177/0002764220938107

Żuchowska-Skiba Dorota (2021) Społeczny wymiar Internetu z perspektywy osób z niepełnosprawnościami w czasie pandemii Covid-19. „Przegląd Socjologiczny”, t. LXX, nr 3, s. 31–47 https://doi.org/10.26485/PS/2021/70.3/2 DOI: https://doi.org/10.26485/PS/2021/70.3/2