Wybrane problemy etyczne w naukowych badaniach na zlecenie. Refleksje etnografki
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.12.3.08Słowa kluczowe:
problemy etyczne, badania jakościowe, naukowe badania na zlecenie, kodeks etyki socjologa, kodeks etyki antropologaAbstrakt
W artykule omawiam problemy etyczne, które dotyczą uczciwości, wykorzystywania badanych oraz ochrony poufności, prywatności i anonimowości w kontekście naukowych badań na zlecenie. Ich analiza wydaje mi się istotna zarówno ze względu na rosnące znaczenie badań kontraktowych, jak i niewielkie zainteresowanie tym zagadnieniem w literaturze przedmiotu z nauk społecznych i humanistycznych. Odwołuję się do własnych doświadczeń prowadzenia badań jakościowych na zlecenie (głównie wywiadów częściowo ustrukturyzowanych i obserwacji) w pięciu naukowych projektach badawczych zrealizowanych w latach 2012–2015. Ze względu na charakter wymienionych badań oraz zastosowane w nich metody badawcze w analizie problemów etycznych sięgam do wybranych kodeksów etyki socjologa oraz antropologa.
Bibliografia
American Anthropological Association (2012) Statement on Ethics: Principles of Professional Responsibility [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://ethics.aaanet.org
Association of Social Anthropologist of the UK and the Commonwealth (2011) Ethical Guidelines for Good Research Practice [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.theasa.org
American Sociological Association (1997) Code of Ethics and Policies [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.asanet.org
Ellis Carolyn (1995) Emotional and ethical quagmires in returning to the field. „Journal of Contemporary Ethnography”, vol. 24, no. 1, s. 68–98. DOI: https://doi.org/10.1177/089124195024001003
Clark Tom (2010) On ‘being researched’: why do people engage with qualitative research? „ Qualitative R esearch”, v ol. 1 0, no. 4, s. 399–419. DOI: https://doi.org/10.1177/1468794110366796
Collinson Jacquelyn A. (2003) Working at a Marginal ‘Career’: the Case of UK Social Science Contract Researchers. „Sociological Review”, vol. 51, no. 3, s. 405–422. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-954X.00427
Collinson Jacquelyn A. (2004) Occupational Identity on the Edge: Social Science Contract Researchers in Higher Education. „Sociology”, vol. 38, no. 2, s. 313–329. DOI: https://doi.org/10.1177/0038038504040866
Damianakis Thecla, Woodford Michael R. (2012) Qualitative Research With Small Connected Communities: Generating New Knowledge While Upholding Research Ethics. „Qualitative Health Research”, vol. 22, no. 5, s. 708–718. DOI: https://doi.org/10.1177/1049732311431444
Denise Dear V. (2010) How much difference can current policy make to professional contract researchers? „International Journal for Researcher Development”, vol. 1, no. 4, s. 257–268. DOI: https://doi.org/10.1108/1759751X201100022
Fine Gary A. (2010) Dziesięć kłamstw etnografii – dylematy etyczne w terenie. Przełożyli Justyna Banaszczyk i in. [w:] Katarzyna Kaniowska, Noemi Modnicka, red., Etyczne problemy badań antropologicznych. Wrocław, Łódź: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, s. 87–112.
Frankfurt Harry G. (2008) O wciskaniu kitu. Przełożyła Hanna Pustuła. Warszawa: Czuły Barbarzyńca.
Główny Urząd Statystyczny (2014) Szkoły wyższe i ich finanse w 2013. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych.
Goode Erich (1996) The Ethics of Deception in Social Research: A Case Study. „Qualitative Sociology”, vol. 19, no. 1, s. 11–33. DOI: https://doi.org/10.1007/BF02393246
Goode Jackie (2006) Research Identities: Reflections of a Contract Researcher. „Sociological Research Online”, vol. 11, no. 2 [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.socresonline.org DOI: https://doi.org/10.5153/sro.1389
Hammersley Martyn, Atkinson Paul (2000) Metody badań terenowych. Przełożył Sławomir Dymczyk. Poznań: Zysk i S-ka.
Harney Briani in. (2014) University research scientists as knowledge workers: contract status and employment opportunities. „The International Journal of Human Resource Management”, vol. 25, no. 16, s. 2219–2233. DOI: https://doi.org/10.1080/09585192.2011.561241
Head Emma (2009) The ethics and implications of paying participants in qualitative research. „The International Journal of Social Research Methodology”, vol. 12, no. 4, s. 335–344. DOI: https://doi.org/10.1080/13645570802246724
Hockey John (2004) Working to Return to Employment: the Case of UK Social Science Contract Researchers. „Studies in Higher Education”, vol. 29, no. 5, s. 559–574. DOI: https://doi.org/10.1080/0307507042000261544
International Sociological Association (2001) Code of Ethics [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.isa-sociology.org
Kaiser Karen (2009) Protecting Respondent Confidentiality in Qualitative Research. „Qualitative Health Research”, vol. 19, no. 11, s. 1632–1641. DOI: https://doi.org/10.1177/1049732309350879
Kwiek Marek (2014) Przyszłość uniwersytetów w Europie: motywy dyskusji i ich polskie konteksty. „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”, nr 1–2, s. 71–90.
Kwiek Marek (2013) Knowledge Production in European Universities. States, Markets, and Academic Entrepreneurialism. Frankfurt, New York: Peter Lang.
de Laine Marlene (2000) Fieldwork, participation and practice: ethics and dilemmas in qualitative research. London: Sage Publications.
Lee Tracey i in. (2006) Reconfiguring Contract Research? Career, Work and Learning in a changing Employment Landscape. Paper presented at SRHE Annual Conference. Beyond Boundaries: New Horizons for Research into Higher Education, Brighton, United Kingdom [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://vmdev1.eprints.org/19922/1/YeadonLeeSRes_inHE_Conf_paper_Brighton_Dec_06.pdf
Leszczyński Adam (2015) Biegnij doktorku, biegnij. Niepiękny świat młodych naukowców. „Gazeta Wyborcza”, 10 stycznia [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://wyborcza.pl/magazyn/1,143014,17229870,Biegnij__doktorku__biegnij__Niepiekny_swiat_mlodych.html
Lignou Sapfo, Edwards Sarah J. L. (2012) Manipulation in medical research: can it be morally justified? „Research Ethics”, vol. 8, no. 1, s. 9–23. DOI: https://doi.org/10.1177/1747016112437319
Lugosi Peter (2006) Between Overt and Covert Research: Concealment and Disclosure in an Ethnographic Study of Commercial Hospitality. „Qualitative Inquiry”, vol. 12, no. 3, s. 541–561. DOI: https://doi.org/10.1177/1077800405282801
Marzano Marco (2007) Informed Consent, Deception, and Research Freedom in Qualitative Research. A Cross – Cultural Comparison. „Qualitative Inquiry”, vol. 13, no. 3, s. 417–436. DOI: https://doi.org/10.1177/1077800406297665
Motrenko Justyna (2012) Prekariusz w akademii. Nietypowe zatrudnienie pracowników nauki w kontekście reformy nauki i szkolnictwa wyższego. „Polityka Społeczna”, nr 9, s. 23–27.
Murphy Elizabeth, Dingwall Robert (2001) The Ethics of Ethnography [w:] Paul Atkinson i in., eds., Handbook of Ethnography. Los Angeles, Londyn, New Delhi, Singapore: Sage, s. 339–351. DOI: https://doi.org/10.4135/9781848608337.n23
Państwowa Akademia Nauk (2001) Dobre obyczaje w nauce. Zbiór zasad i wytycznych [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.paleo.pan.pl
Plankey-Videla Nancy (2012) Informed Consent as Process: Problematizing Informed Consent in Organizational Ethnographies. „Qualitative Sociology”, vol. 35, no. 1, s. 1–21. DOI: https://doi.org/10.1007/s11133-011-9212-2
Polskie Towarzystwo Socjologiczne (2012) Kodeks etyki socjologa [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.pts.org.pl
Ripley Elizabeth B. D. (2006) A Review of Paying Research Participants: It’s time to move beyond the ethical debate. „Journal of Empirical Research on Human Research Ethics”, vol. 1, no. 4, s. 9–20. DOI: https://doi.org/10.1525/jer.2006.1.4.9
Russell Margaret L., Moralejko Donna G., Burgess Ellen D. (2000) Paying research subjects: participants’ perspectives. „Journal of Medical Ethics”, vol. 26, s. 126–130. DOI: https://doi.org/10.1136/jme.26.2.126
Rykiel Zbigniew (2014) Szaleństwo czy metoda? Modernizacja przez biurokratyzację i prekaryzację. „Przestrzeń Społeczna”, nr 2 (8), s. 7–60.
Scheper-Hughes Nancy (1982) Saints, scholars, and schizophrenics. Mental Illness in Rural Ireland. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
Schrag Brian (2009) Piercing the Veil: Ethical Issues in Ethnographic Research. „ Science and Engineering Ethics”, vol. 15, no. 2, s. 135–160. DOI: https://doi.org/10.1007/s11948-008-9105-2
Singer Eleanor, Couper Mick P. (2008) Do Incentives Exert Undue influence on Survey Participation? Experimental Evidence. „Journal of Empirical Research on Human Research Ethics”, vol. 3, no. 3, s. 49–56. DOI: https://doi.org/10.1525/jer.2008.3.3.49
Szadkowski Krystian (2014) The Long Shadow of Doctoral Candidate Status. Case Study – Poland. „Social Work & Society”, vol. 12, no. 2, s. 1–17.
Tilbury Farida (2007)„Piggy in the Middle”: the Liminality of the Contract Researcher in Funded “Collaborative” Research. „Sociological Research Online”, vol. 12, no. 6 [dostęp 23 września 2015 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.socresonline.org DOI: https://doi.org/10.5153/sro.1644
Tyldum Guri (2012) Ethics or access? Balancing informed consent against the application of institutional, economic or emotional pressures in recruiting respondents for research. „International Journal of Social Research Methodology”, vol. 15, no. 3, s. 199–210. DOI: https://doi.org/10.1080/13645579.2011.572675
Zavisca Jane R. (2007) Ethics in Ethnographic Fieldwork. „Forum for Anthropology and Culture”, no. 4, s. 127–146.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
