Jałowymi ideami intelektualista się nie pożywi… Profesor Ryszard Panasiuk o swojej drodze naukowej, warszawskiej szkole historii idei i marksistowskiej utopii
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6107.42.06Słowa kluczowe:
Warszawska Szkoła Historii Idei, marksizm, historia intelektualna, Bronisław Baczko, utopiaAbstrakt
Profesor Ryszard Panasiuk przez ostatnich kilka dekad należał do grona wiodących polskich filozofów. Jego książki na temat Hegla, ruchu młodoheglowskiego czy Marksa należą do kanonu historiografii idei. Publikowany tutaj obszerny wywiad z Profesorem może stanowić wartościowe i oryginalne źródło do historii inteligencji i humanistyki w tzw. Polsce Ludowej. Profesor Panasiuk opowiada w nim o swojej karierze naukowej, jednocześnie kreśląc obraz przemian akademickiego środowiska filozoficznego w powojennej Polsce. Wiele uwagi poświęca również swojej relacji z Bronisławem Baczką i innymi wybitnym reprezentantami Warszawskiej Szkoły Historii Idei. Ponadto Profesor analizuje proces narastania prądów dysydenckich wśród zwolenników marksizmu po Październiku ’56 i wyjaśnia ostateczny rozkład post-stalinowskiej ortodoksji w polskim życiu intelektualnym tego okresu. Jak również dowodzi, że choć Marks stanowi ważny i wciąż warty badania rozdział w historii filozofii europejskiej, to marksizm, z uwagi na zawarty w nim koncept „radykalnej wspólnoty”, jest ideologią z gruntu utopijną.
Bibliografia
Baczko, B. (1951). O poglądach filozoficznych i społeczno-politycznych Tadeusza Kotarbińskiego. Myśl Filozoficzna, 1–2, s. 247–289.
Baczko, B. (1958), Kryptoproblemy i historyzm. Myśl Filozoficzna, 3, s. 76–102.
Baczko, B. (1964). Rousseau: samotność i wspólnota. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Bińko, B. (1996). Instytut Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR – narzędzie ofensywy ideologicznej w nauce i szkolnictwie wyższym. Kultura i Społeczeństwo, 40 (2), s. 199–214.
Connelly, J. (1996). Internal bolshevization? Elite social science training in stalinist Poland. Minerva, 34 (4), s. 323–346. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00127070
Dyskusja nad książką Adama Schaffa pt. „Marksizm a jednostka ludzka” (1965). Nowe Drogi, 12, s. 57–186.
Fiut, A. (2001). W objęciach „Tygrysa”. Teksty Drugie, 68/69 (3–4), s. 160–170.
Franaszek, A. (2011). Miłosz. Biografia. Kraków: Znak.
Głowiński, M. (1992). „Nie puszczać historii na żywioł”. „Krótki kurs historii WKP (b)” jako opowiadanie mityczne. W: Głowiński, M. Rytuał i demagogia. Trzynaście szkiców o sztuce zdegradowanej. Warszawa: OPEN, s. 22–45.
Hirszowicz, M. (2001). Pułapki zaangażowania. Intelektualiści w służbie komunizmu. Warszawa: Scholar.
Holland H. (1952), Legenda o Kazimierzu Twardowskim, Myśl Filozoficzna, 3, s. 260–312.
Katz, H. (1992). The Emancipation of Labor. A History of the First International. New York: Greenwood Press.
Kita, J. i Stobiecki, R. (2000). Słownik biograficzny historyków łódzkich. Łódź: Ibidem.
Kołakowski, L. (1965). Świadomość religijna i więź kościelna. Studia nad bezwyznaniowym chrześcijaństwem XVII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kołakowski, L. (1974). Irena Krońska, Kultura, 319 (4), s. 106–108.
Kołakowski, L. i Mentzel, Z. (2007). Czas ciekawy, czas niespokojny. Kraków: Znak.
Kroński, T. (1952a). Świat w klamrach ontologii. Myśl Filozoficzna, 1, s. 318–331.
Kroński, T. (1952b). O „Historii filozofii” W. Tatarkiewicza, Myśl Filozoficzna, 4, s. 249–272.
Kula, M. (2010). Mimo wszystko bliżej Paryża niż Moskwy. Książka o Francji, PRL i o nas, historykach. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Marks, K. (1966). Różnica między Demokrytejską a Epikurejską filozofią przyrody. Rozprawa doktorska wraz z aneksem i pracami przygotowawczymi, przełożyła i wstępem poprzedziła I. Krońska. Warszawa: Książka i Wiedza.
Marks, K. (1976). Przyczynek do krytyki heglowskiej filozofii prawa. W: Marks, K. i Engels, F. Dzieła, t. 1: 1839–1844, Warszawa: Książka i Wiedza, s. 243–407.
Marksizm a jednostka ludzka (dyskusja). (1966). Studia Filozoficzne, 1 (44), s. 3–50.
Miłosz, Cz. (1998). Rodzinna Europa. Warszawa: PIW.
Miłosz, Cz. (2007). Zaraz po wojnie. Korespondencja z pisarzami 1945–1950. Kraków: Znak.
Nowinowski, S. (2010). Marzec ’68 w Łodzi. Pod red. Nowinowski, S. Współpraca: Czyżewski, A., Zapolska-Downar, M., Spodenkiewicz, P., Przybysz, M., Nawrot, G. Łódź: IPN.
Panasiuk, R. (1966). Filozofia i państwo. Studium myśli polityczno-społecznej lewicy heglowskiej i młodego Marksa. Warszawa: Książka i Wiedza.
Pełczyński, Z.A. (1980). Ryszard Panasiuk, „Dziedzictwo heglowskie i marksizm” (The Hegelian Inheritance and Marxism). Warszawa, Książka i Wiedza, 1978, pp. 427, Bulletin of the Hegel Society of Great Britain, 1 (2), s. 50. DOI: https://doi.org/10.1017/S0263523200006091
Persak, K. (2006). Sprawa Henryka Hollanda. Warszawa: IPN.
Pleskot, P. (2015). Intelektualni sąsiedzi. Kontakty historyków polskich ze środowiskiem „Annales” 1945–1989. Warszawa: IPN.
Puś, W. (2020). Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2020. Wyd. 2 zmienione i poprawione. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-085-0
Rafalska, D. (2008). Między marzeniami a rzeczywistością. Tygodnik „Po Prostu” wobec głównych problemów społecznych i politycznych w latach 1955-1957. Warszawa: Neriton.
Schaff, A. (1952). Poglądy filozoficzne Kazimierza Ajdukiewicza. Szkic krytyczny. Myśl Filozoficzna, 1, s. 209–256.
Sitek, R. (2000). Warszawska szkoła historii idei. Między historią a teraźniejszością. Warszawa: Scholar.
Skoczyński, J. i Woleński, J. (2010). Historia filozofii polskiej. Kraków: WAM.
Walicki, A. (1996). Marksizm i skok do królestwa wolności. Dzieje komunistycznej utopii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Walicki, A. (2011). Z książki “Stanislaw Brzozowski and the Polish Beginnings of Western Marxism”. W: Walicki, A. Stanisław Brzozowski – drogi myśli. Kraków: Universitas 2011, s. 368–420.
Willaume, M. (1989). Humaniści polscy nad Sekwaną w latach 1919–1939. O polsko-francuskich kontaktach w dziedzinie nauk humanistycznych. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
