Między polityką a prawem, czyli o sprawiedliwości okresu przejściowego
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6107.27.02Słowa kluczowe:
sprawiedliwość transformacyjna, pamięć zbiorowa, normy moralne, legalizm, podstawy prawaAbstrakt
Artykuł jest teoretyczną analizą strategii prawnych wprowadzonych w krajach przechodzących transformację polityczną (w państwach postkomunistycznych w Europie, w Australii, w Południowej Afryce), używanych przy radzeniu sobie ze skutkami dawnych reżimów politycznych. Zdaniem autora rozpoczęcie dyskusji na temat zła dawnych reżimów jest ważne dla zwiększenia zaangażowania społeczeństwa w budowaniu nowego ładu prawnego. Prawna «odpłata» jest wyrazem publicznego potępienia popełnionych zbrodni i potwierdza istnienie norm publicznych. Jednak idąc tropem argumentów Judith Shklar i Niklasa Luhmanna, autor ostrzega przed wewnętrznymi ograniczeniami instrumentów prawnych w definiowaniu przestrzeni stosunków społecznych i relacji o charakterze moralnym. Antidotum na ewentualną instrumentalizację prawa dla celów politycznych i dominację regulacji prawnych w sferze publicznej należy w związku z tym szukać w niezależnych badaniach historycznych i debacie kulturowej, która zmierza do głębszego zrozumienia przeszłości.
Bibliografia
Bass, Gary J., Stay the Hand of Vengeance: The Politics of War Crimes Trials, Princeton University Press, Princeton 2000.
Blustein, Jeffrey, The Moral Demands of Memory, Cambridge University Press, Cambridge 2008.
Braithwaite, John, Restorative Justice and Responsive Regulation, Oxford University Press, Oxford 2002.
Convention and Innovation in Literature, edited by Theo D’haen, Rainer Grüberl and Helmut Lethen, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam and Philadelphia 1989.
Czarnota, Adam, Radykalne zło a prawo. Jak zmierzyć się z trudna przeszłością. Przewodnik po literaturze, „Ius et Lex” vol. II, 1/2003.
Dworkin, Ronald, Law’s Empire, London 1986 [przekład polski: Imperium prawa, tłum. Jan Winczorek, Wolters Kluwer SA, Warszawa 2006].
Dyzenhaus, David, Judging the Judges, Judging Ourselves. Truth, Reconciliation and the Apartheid Legal Order, Hart Publishing, Oxford 1998.
Elster, Jon, Closing the books. Transitional justice in historical perspective, Cambridge University Press, Cambridge 2004.
Furet, François, Revolutionary France 1770–1880, Oxford University Press, Oxford 1995.
Garland, David, Punishment and Modern Society. A Study in Social Theory, University of Chicago Press, Chicago 1993.
Hayner, Priscilla B., Unspeakable Truths: Confronting State Terror and Atrocity, Routledge, New York and London 2001.
Margalit, Avishai, The Ethics of Memory, Harvard University Press, Cambridge 2004.
McEvoy, Kieran, Beyond Legalism: Towards a Thicker Understanding of Transitional Justice, „Journal of Law and Society”, vol. 34, nr 4, 2007.
Niňo, Carlos S., Radical Evil on Trial, Yale University Press, New Haven 1996.
Nora, Pierre, Realms of Memory: Rethinking the French Past, Columbia University Press, New York 1996–1998.
Osiel, Mark, Law and Collective Memories, Transaction Publishers, New Brunswick and London, 1997.
Raeff, Mark, The Well-ordered police-state: social and institutional change trough law in Germanies and Russia, 1600–1800, Yale University Press, New Haven 1983.
Rev, Istvan, Retroactive Justice. A Prehistory of Post-Communism, Stanford University Press, Stanford 2006.
Sadurski, Wojciech, Rights Before Courts. A Study of Constitutional Courts in Postcommunist States of Central and Eastern Europe, Springer, Dordrecht 2005.
Schaap, Andrew, Political Reconciliation, Routledge, London and New York 2005.
Schapiro, Martin; Alec Stone Sweet, On Law, Politics and Judicialization, Oxford University Press, Oxford 2002.
Schwan, Gesine, Politics and Guilt. The Destructive Power of Silence, trans. T. Dunlap, University of Nebraska Press, Lincoln 2001.
The 'Healing' Value of Truth-telling: Chances and Social Conditions in Secularized World, “Social Research”, vol. 65, nr 4, 1998.
Shklar, Judith N., Legalism: Law, Morals and Political Trials, Harvard University Press, Cambridge 1986.
Sriram, Chandra Lekha, Transitional justice comes of ages. Enduring lessons and challenges, “Berkeley Journal of International Law”, vol. 23, nr 2, 2005.
Stone Sweet, Alec, Governing with Judges: Constitutional Politics in Europe, Oxford University Press, Oxford 2000.
The Judicial Construction of Europe, Oxford University Press, Oxford 2004.
Tamanaha, Brian Z., Law as a Means to an End. Threat to the Rule of Law, Cambridge University Press, Cambridge 2006.
Teitel, Ruti, Transitional Justice, Oxford University Press, New York 2000.
Traditional Justice and Reconciliation after Violent Conflict. Learning from African Experiences, edited by Luc Huyse and Mark Salter, International IDEA, Stockholm 2008.
Veitch, Scott, Law and Irresponsibility. On the legitimation of human suffering, Routledge-Cavendish, London 2007.
Moral Conflict and Legal Reasoning, Hart Publishing, Oxford 1999.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
