Hermes-Mercury an Ancient Allegory of Modern Łódź and an Undiscovered Patron of the City’s Sustainable Development

Authors

  • Przemysław Owczarek Independent Researcher

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6107.42.05

Keywords:

Hermes, architectural detail, caduceus, ancient icon of modernity, capitalism, sustainable development

Abstract

From the mid-nineteenth century, in industrial cities of the West, numerous architectural details appeared, exposing the figure and attributes of Hermes-Mercury, the Greek god of trade, merchants and thieves, traveller of travelers, messenger of gods and psychopompos, ruler of writing and communication, money and all measures. In Alexandrian syncretism, Hermes appears as the prophet Trismegistus, guardian of secret knowledge. As a philosophical Mercury, Hermes patronizes alchemical changes and, together with other secrets of royal art and esoteric knowledge, contributes to the masonic traditions. In modern times, Hermes has become the patron of industry, an ancient icon of modernity and capitalism, and so he became the hero of the graphics decorating the diplomas of world exhibitions, bookkeeping certificates, and labels of goods. The alchemical mercury, an intriguing personification of modernity perceived as fluid and ephemeral, brings with it the collapse of great narratives based on transcendence, which is expressed in the replacement of the symbol in the universe of Western culture by allegory. Meanwhile, the departure from allegory towards the posthuman vision of the city and the world allows us to see in Hermes’ semantic heritage the potential of sustainable development, free from metaphysics, the simplest emblem of which is the caduceus.

References

Benjamin, W. (2005). Pasaże. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Berman, M. (2006). „Wszystko, co stałe, rozpływa się w powietrzu”. Rzecz o doświadczeniu nowoczesności, Kraków: Universitas.

Białostocki, J. (1967). Ikonografia romantyczna. Przegląd problemów badawczych. W: Romantyzm. Studia nad sztuką drugiej połowy weku XVIII i wieku XIX, Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Biedermann, H. (2005). Leksykon symboli. Warszawa: Muza SA.

Bugaj, R. (1998). Hermetyzm. T. I i II. Warszawa: Wydawnictwo Orion.

Cegielski, T. (1992). Sekrety masonów. Warszawa: Agencja Omnipres.

Cirlot, J.E. (2001). Słownik symboli. tłum. I. Kania. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Cortesi, P. (2005). W poszukiwaniu kamienia filozoficznego. Historia i sekrety alchemii. Kraków: Wydawnictwo Platan.

Detienne, M. i Vernant, J-P. (1978). Cunning Intelligence in Greek Culture and Society. Sussex and New Jersey.

Eliade, M. (2007). Kowale i alchemicy. Warszawa: Wydawnictwo Alatheia.

Gała-Walczowska, M. (2017). Wątki znaczeniowe i symbolika architektury XIX wieku, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 62 (4), s. 56.

Goethe, J.W. (1999). Faust. Tragedia. tłum i posłowie A. Pomorski. Warszawa: Świat Książki.

Hass, L. (1980). Sekta farmazonii warszawskiej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Hymny homeryckie. (2007). tłum. W. Appel. Toruń: Algo.

Kerényi, K. (1993). Hermes przewodnik dusz. Warszawa: Wydawnictwo Sen.

Kerényi, K. (2002). Mitologia Greków. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Kotula, A. i Krakowski, P. (1980). Rzeźba XIX wieku, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Krakowski, P. (1973). Wątki znaczeniowe w architekturze wieku XIX. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Prace z Historii Sztuki, 11, s. 63–81.

Kubiak, Z. (1997). Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki.

Lipszyc, A. (2006). Piekielne Pasaże. Literatura na Świecie, 5–6, s. 429–444.

Nawrot, L. (1999). Źródła hermetyzmu i alchemii, Nowa Krytyka, 10, s. 179–199.

Rewers, E. (2005). Post – Polis. Wstęp do filozofii ponowoczesnego miasta. Kraków: Universitas.

Ryszkiewicz, M. (1994). Matka Ziemia w przyjaznym kosmosie. Gaja zasada antropiczna w dziejach myśli przyrodniczej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stefański, K. (2005). Architektura XIX wieku na ziemiach polskich. Warszawa: Wydawnictwo DIG.

Smolarkiewicz, E. (2012). Rewitalizacja jako forma przywoływania przeszłości. W: Deklinacja odnowy miast. Z dyskusji nad rewitalizacją w Polsce. Poznań: Wydawnictwo UAM, s. 69–78.

Sznajderman, M. (2014). Błazen: maski i metafory. Warszawa: Wydawnictwo Iskry.

Szram, A. (1974) Zabytki i współczesność w mieście. Głos Robotniczy, 47, s. 340.

Szram, A. (1998). Inicjatywy budowlane I.K. Poznańskiego jako wyraz mecenatu artystycznego łódzkiego przemysłowca, Łódź: Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Łodzi.

Sztumski, W. (2006). Idea zrównoważonego rozwoju a możliwość jej urzeczywistnienia, Problemy Ekorozwoju, 1 (2), s. 73–76.

Trias, E. (1999). Myślenie o religii. W: Religia. Jasques Derrida, Gianni Vattimo i inni. Tłum. M. Kowalska et al. Warszawa, Wydawnictwo Alatheia.

Trzcińska, I. (2001). Logos, mit i ratio. Wybrane koncepcje racjonalności od XV do XVII wieku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Vernant, J.-P. (1974). Mythes et pensée chez les Grecs. Paris: Maspero.

Wójtowicz, N. (2006). Masoneria. Mały słownik. Warszawa: Verbinum.

Zaidman, L.B. (2008). Grecy i ich bogowie. Warszawa: Mówią Wieki Wymiary.

Downloads

Published

2023-12-01

How to Cite

Owczarek, Przemysław. 2023. “Hermes-Mercury an Ancient Allegory of Modern Łódź and an Undiscovered Patron of the City’s Sustainable Development”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica, no. 42 (December): 115-34. https://doi.org/10.18778/0208-6107.42.05.