Jaką rolę powinna odgrywać edukacja emocjonalna w wychowaniu moralnym?
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6107.43.06Schlagwörter:
wychowanie moralne, edukacja społeczno-emocjonalna, kształtowanie charakteru, inteligencja emocjonalnaAbstract
Artykuł dostarcza argumentów na rzecz uwzględnienia w wychowaniu moralnym edukacji społeczno-emocjonalnej. W pierwszej części artykułu przedstawia się analizę pojęcia „inteligencja emocjonalna” uwzględniając przy tym historię jego powstania i trudności metodologiczne, jakimi pojęcie to jest obciążone. W drugiej części artykułu sformułowane zostały oczekiwania, jakie można wysuwać pod adresem zajęć z edukacji emocjonalnej. Punktem wyjścia są przy tym badania empiryczne, które dotyczyły skuteczności podejmowanych w przeszłości prób prowadzenia edukacji emocjonalnej u młodzieży i osób dorosłych. W ostatniej części artykułu omawia się założenia powstałego w latach 90. ruchu pedagogicznego, który postuluje prowadzenie zajęć z zakresu tak zwanego „kształtowania charakteru” (Character Education). Omawiane są doświadczenia z zajęć z edukacji emocjonalno-społecznej (Social-Emotional Learning, SEL) opracowane przez Uniwersytet Illinois. W tekście uwzględnione zostały także krótko pierwsze doświadczenia Hiszpanii w zakresie edukacji emocjonalnej.
Literaturhinweise
Aguado, R. (2005). Manual práctico de terapia de interacción recíproca. Hipnosis clínica en psicoterapia. Madrid: Editorial Síntesis.
Arystoteles. (1996). Etyka nikomachejska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Baciero Ruiz, F. T. (2017). The role of Social and Emotional Learning in Moral Education. Europa Forum Philosophie, 66, s. 48–54.
Bar-On, R. (1997). The Emotional Quotient Inventory (EQ-i). A Test of Emotional Intelligence. Toronto: Multi-Health Systems Inc.
Baumeister, R. F., Schmeichel, B. J. i Vohs, K. D. (2007). Self-Regulation and the Executive Function. The Self as Controlling Agent. W: Kruglanski, A. W., Higgins, E. T. (red.), Social Psychology. Handbook of basic Principles. New York–London: The Guilford Press, s. 516–539.
Bernal Martínez de Soria, A. (2013). La relación educativa, identidad y emociones. W: Flamarique, L. i D’Oliveira-Martins, M., (red.), Emociones y estilos de vida. Madrid: Biblioteca Nueva, s. 75–99.
Bergman, R. (2004). Identity as motivation: Toward a theory of the moral self. Moral development, self, and identity, 2, s. 21–46.
Cabezas, M. (2009). The emotional basis of morality. Is autonomy still possible? Universitas Philosophica, 53, s. 195–217.
Cabezas, M. (2011). Moral Judgments, Emotions, and some Expectations from Moral Motivation. Public Reason, 3 (1), s. 50–59.
Carr, D. (2002). Feelings in moral conflict and the hazards of moral intelligence. Ethical Theory and Moral Practice, 5, s. 3–21. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1014434021266
Ciarrochi, J. i Mayer, J. D. (red.) (2007). Applying Emotional Intelligence. A Practical Guide. Philadelphia: Psychology Press.
Cortina, A. (2000). Ética mínima. Madrid: Tecnos.
Damasio, A. (1994). Descartes’ Error: Emotion, Reason and the Human Brain. New York: Putnam Publishing.
De la Caba, M. Á. (1999). Intervención educativa para la prevención y el desarrollo socioafectivo en la escuela. W: Sánchez, F. L., Etxebarría, I., Fuentes, M. J. F. i Ortiz, M. J., (red.), Desarrollo afectivo y social. Madrid: Pirámide, s. 361–382.
Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. B. i Schellinge, K. B. (2011). The Impact of Enhancing Students’ Social and Emotional Learning: A Meta-Analysis of School-Based Universal Interventions. Child development, 82, s. 405–432. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
Ecclestone, K. (2009). The dangerous rise of therapeutic education. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203870563
Eisenberg, N., Fabes, R. A. i Murphy, B. (1996). Parents’ reactions to children’s negative emotions: Relations to children’s social competence and comforting behavior. Child development, 67, s. 2227–2247. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1996.tb01854.x
Eisenberg, N., Valiente, C. i Champion, C. (2004). Empathy-related responding: moral, social, and socialization correlates. W: Miller, A. G. (red.), The Social Psychology of Good and Evil. New York: Guilford, s. 386–415.
Elias, M. J., Zins, J. E., Weissberg, R. P., Frey, K. S., Greenberg, M. T. i Haynes, N. M. (1997). Promoting social and emotional learning: Guidelines for Educators. Alexandria: Association for Supervision and Curriculum Development.
Extremera Pacheco, N. i Fernández Berrocal, P. (2015). Inteligencia emocional y educación, Madrid: Grupo 5.
Furedi, F. (2004). Therapy culture. Cultivating vulnerability in an uncertain age. London–New York: Routledg.
Gardner, H. (1983). Frames of Mind: The theory of multiple intelligences. New York: Basic Books.
Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why it can matter more than IQ. New York: Bantam Books.
Goleman, D. (1998). Working with Emotional Intelligence. New York: Bantam Books. DOI: https://doi.org/10.1002/ltl.40619981008
Goleman, D. (2011). The brain and emotional intelligence. New insights. Florence: More than Sound.
Gracián y Morales, B. (1993). Obras completas de Baltasar Gracián. Vol. II: El héroe; El político; El discreto; Oráculo manual y arte de prudencia; Agudeza y arte de ingenio; El comulgatorio; Escritos menores. Madryt: Biblioteca Castro Turner.
Haidt, J. (2001). The Emotional Dog and Its Rational Tie. Psychological Review, 108 (4), s. 814–834. DOI: https://doi.org/10.1037//0033-295X.108.4.814
Hawkins, J. D., Kosterman, R., Catalano, R. F., Hill, K. G. i Abott, R. D. (2008). Effects of social development intervention in childhood 15 years later. Archives of Pediatric Adolescent Medicine, 162 (12), s. 1133–1141. DOI: https://doi.org/10.1001/archpedi.162.12.1133
Ibarrola, B. (2011). Cuentos para sentir. Educar las emociones. Madrid: SM.
Kohlberg, L. (1984). Essays on moral development. T. 2. San Francisco: Harper and Row.
Kohlberg, L. i Mayer, R. (1972). Development as the aim of education. Harvard Education Review, 42 (4), s. 449–496. DOI: https://doi.org/10.17763/haer.42.4.kj6q8743r3j00j60
Kristjánsson, K. (2010). Emotion Education without ontological commitment?, Studies in Philosophy and Education, 29, s. 259–274. https://doi.org/10.1007/s11217-009-9165-z DOI: https://doi.org/10.1007/s11217-009-9165-z
LeDoux, J. E. (1996). The emotional Brain: The mysterious understanding of emotional life. New York: Simon and Schuster.
Leuner, B. (1966). Emotionale Intelligenz und Emanzipation. Praxis der Kinderpsychologie und Kinderpsychiatrie, 15, s. 196–203.
Mayer, J. D. i Salovey, P. (1990). Emotional Intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9, s. 185–211. DOI: https://doi.org/10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG
Mayer, J. D. i Salovey, P. (1997). What is Emotional Intelligence? W: Salovey, P. i Sluyter D. (red.), Emotional Development and Emotional Intelligence. Implications for Educators. New York: Basic Books.
Paulhus, D. i Williams, K. M. (2022). The Dark Triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36 (6), s. 556–563. DOI: https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00505-6
Petrides, K. V. i Furnham, A. (2003). Trait emotional intelligence: behavioural validation in two studies of emotion recognition and reactivity to mood induction. European Journal of Personality, 17 (1), s. 39–57. DOI: https://doi.org/10.1002/per.466
Prinz, J. J. (2010). The moral emotions. W: Goldie, P. (red.), The Oxford Handbook of Philosophy of emotion. Oxford: Oxford University Press, s. 510–538.
Puig Rovira, J. M., Garcia, X. M., Tejeira, S. E. i Novella Cámara, A. M. (2000). Cómo fomentar la participación en la escuela: propuestas de actividades. Barcelona: Graó.
Raths, L., Harmin, M. i Simon, S. B. (1966). Values and teaching. Working with values in the classroom. Ohio: C. E. Merrill Books.
Roew, R. i Kriesel, P. (2017). Einführung in die Fachdidaktik des Ethiksunterrichts. Bad Heilbrunn: Verlag Julius Klinkhardt. DOI: https://doi.org/10.36198/9783838547589
Seligman, M. i Peterson, C. (2004). Character, strenghts and virtues. Washington: American Psychological Association.
Simon, S. B., Howe, L. W. i Kirschenbaum, H. (1972). Values clarification. New York: Hart Pub. Co.
Solé Blanch, J. i Moyano Mangas, S. (2017). La colonización Psi del discurso educativo. Foro de Educación, 15 (23), s. 101–120. DOI: https://doi.org/10.14516/fde.551
Tangney, J. P., Stuewig, J. i Mashek, D. (2007). Moral Emotions and Moral Behavior. Annual Review of Psychology, 58, s. 345–372. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070145
Thorndike, E. L. (1920). Intelligence and its uses. Harper’s Magazine, 140, s. 227–235.
Torrente, C., Alimchandani, A. i Aber, J. L. (2015). International Perspectives on SEL. W: Durlak, J. A., Domitrovich, C. E., Weissberg, R. P. i Gullotta, T. P. (red.), Handbook of social and emotional Learning. Research and Practice. New York–London: The Guilford Press, s. 566–587.
Vallés Arándiga, A. i Vallés Tortosa, C. (1999). Desarrollando la Inteligencia emocional. Madrid: Eos, 5 tomów.
Vallés Arándiga, A. i Vallés Tortosa, C. (2003). Psicopedagogía de la inteligencia emocional. Valencia: Promolibro, s. 27–45.
Weissberg, R, P., Durlak, J. A., Domitrovich, C. E. i Gullotta, T. P. (2015). Social and Emotional Learning. Past, Present and Future. W: Durlak, J. A., Domitrovich, C. E., Weissberg, R. P. i Gullotta, T. P. (red.), Handbook of social and emotional Learning. Research and Practice. New York-London: The Guilford Press, s. 3–19.
Zeidner, M., Roberts, R. D. i Matthews, G. (2002). Can Emotional Intelligence Be Schooled? A Critical Review. Educational Psychologist, 37 (4), s. 215–231. DOI: https://doi.org/10.1207/S15326985EP3704_2
Ley Orgánica de Educación (LOE) [Ustawa organiczna o edukacji z 3.05.2006 r.].
Ley Orgánica para la mejora de la calidad educativa (LOMCE) [Ustawa organiczna o poprawie jakości edukacji z 9.12.2013 r.].
Council of Europe (2010a). Charter on Education for Democratic Citizenship and Human Rights Education. Online: http://www.coe.int/en/web/edc/charter-on-education-for-democratic-citizenship-and-human-rights-education [dostęp: 16.09.2023].
Council of Europe (2010b). What is EDC/HRE. Online: https://www.coe.int/en/web/edc/what-is-edc/hre [dostęp: 16.09.2023].
Departament ds. Edukacji Rady Europy (2010). Karta Edukacji Obywatelskiej i Edukacji o Prawach Człowieka Rady Europy. Online: https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=09000016804884ce [dostęp: 18.09.2023].
Education Commission of the States (1994). National Center for Learning and Civic Engagement (NCLC). Online: https://www.ecs.org/initiatives/national-center-for-learning-civic-engagement/ [dostęp: 16.09.2023].
Character Counts! (1996). The Aspen Declaration of Character Educacion z 1992 roku. Online: https://charactercounts.org/overview/aspen.html [dostęp: 16.09.2023]
Downloads
Veröffentlicht
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Zitationsvorschlag
