Stanisław Grochowski’s Modlitwa Kazimierza ś[więtego], królewica polskiego, łacińskim rytmem przez tegoż świętego napisana i takimże na polskie przetłumaczona [Prayer of Casimir the Saint, the Polish prince, written in Latin rhythm by the same saint and also translated into Polish] – history and characteristics of the work; critical edition
DOI:
https://doi.org/10.18778/0860-7435.31.06Keywords:
Stanisław Grochowski, Bernard of Morlas, religious poetry of the 16th century, hymn Omni die dic Mariae – polish translationAbstract
Father Stanisław Grochowski was an outstanding translator of religious poetry. He translated all the church hymns from Latin (Krakow, 1598). Then, in 1606, he published a translation of a fragment of the work Mariale by Bernard of Morlas (12th century); the hymn Omni die dic Mariae, in the 16th century in Poland considered to be the work of St. Kazimierz. It was a bilingual edition: a Latin text critically compiled by Grochowski on the basis of handwritten sources available to him, and a Polish poetic translation of the same author along with notes by the eminent composer Diomedes Caton. The edition was conceived as a popular songbook intended for use by the faithful of the Catholic Church, engaged in the struggle for souls with reformation denominations. It was a proof of the priest's commitment to the fight against the Counter-Reformation and an important step in the popularization of medieval prayer in the Renaissance religious culture.
References
Bernard z Morlas (2007). Mariale, przeł. Józef Bohdan Zaleski. W: M. Starowieyski (oprac.), Muza łacińska. Antologia poezji wczesnochrześcijańskiej i średniowiecznej (III–XIV/XV wiek). Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. BN II 255.
Derey, Błażej (1645). Nabożne pieśni, które przy gromadnym odprawowaniu różańców tak błogosławionej Panny Maryjej, jak też Najświetszegi Imienia Jezus śpiewane być mogą, Wydane przez br [ata] Błażeja Dereya, kapłana zakonu kaznodziejskiego, z dozwoleniem starszych, Kraków 1645, druk Stanisława Bertutowica. [Wyd. fototypiczne 1977]. Warszawa: Pax.
Grochowski, Stanisław (1598). Rytmy o zacności, dobrodziejstwach i pobożnym wzywaniu Rodzicielki Boskiej Dziewice Maryjej dawnym i sztucznym wierszem łacińskim spisane a teraz nowo takowymi polskim wyrażone, wydane za staraniem ks. H[ieronoma] Powodowskiego, w Krakowie u Jakuba Sebeneichera 1598. [Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, sygn. 2126 i Cim].
Grochowski, Stanisław (1606). Rytmy łacińskie dziwnie sztuczne i nabożeństwem swym a starodawnością dosyć wdzięczne, Kraków 1606, druk Bazyli Skalski. [Wyd. fototypiczne 1976]. Warszawa: Pax.
Mazurkiewicz, Roman (oprac.) (2008). Przedziwna Matka Stworzyciela swego. Antologia dawnej polskiej poezji maryjnej. Warszawa: Wydawnictwo Księży Marianów.
Bełcikowski, Adam (1893). Księdza Stanisława Grochowskiego żywot i pisma. Lwów: z drukarni Władysława Łozińskiego.
Bohner, Philoteus & Gilson, Etienne (1962). Historia filozofii chrześcijańskiej. Od Justyna do
Mikołaja Kuzańczyka. Warszawa: Pax.
Domański, Juliusz (1984). Kilka uwag o teorii i praktyce przekładania w łacińskim obszarze językowym. Przegląd Tomistyczny, 1, 123–161.
Glinka, Aleksander (1961). Hieronim Powodowski: teolog polemista XVI wieku. Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce, 13, 65–96.
Grochowski, Stanisław (1859). Poezye. Kraków: Nakładem Wydawnictwa Biblioteki Polskiej.
Jaroszewicz, Florian (1767). Matka świętych Polska albo żywoty świętych, błogosławionych, wielebnych, świątobliwych, pobożnych Polaków i Polek wszelkiego stanu i kondycyji, każdego wieku od zakrzewionej w Polsce chrześcijańskiej wiary osobliwą życia doskonałością słynących. Kraków: Drukarnia Stanisława Stachowicza. Dostępny również w wersji elektronicznej: https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/226838/edition/215354/content
Łukarska, Beata (2018). Religijność sarmacka w przekazie piśmiennictwa polskiego XVII i XVIII wieku. Zarys monograficzny i antologia tekstów źródłowych. Częstochowa: Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza.
Mazurkiewicz, Roman (2001). Zapomniane polonicum w zbiorach Biblioteki Watykańskiej. Terminus, 1–2, 169–176.
Ong, Walter J. (2011). Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
Prejs, Marek (2009). Oralność i mnemonika. Późny barok w kulturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323515111
Przezdziecki, Aleksander (1867). Modlitwa świętego Kazimierza Jagiellończyka do Najświętszej Panny. z rękopisów XII, XIV i XVI wieku i ze źródeł archiwalnych krytycznie wyjaśniona. Kraków: [s.n.], (Druk. c. k. Uniwersytetu Jagiellońskiego).
Sawicki, Stefan (1959). Matka Boska w poezji średniowiecza i renesansu. W: M. Jasińska [i in.] (oprac.), Matka Boska w poezji polskiej. T. i Szkice z dziejów motywu (s. 9–36). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Szlagowska, Danuta, Seventeenth-century Gdańsk instrumental music source. Interdisciplinary Studies in Musicology [online], 11, 123–139. Pobrane 24 stycznia 2021, z: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ism/article/view/15044/14791
Szweykowski, Zygmunt (red.) (1958). Z dziejów polskiej kultury muzycznej. I. Kultura staropolska. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Węgrzynowicz, Antoni (1704). Melodia św. Kazimierza, królewicza polskiego albo pieśń Omnidie etc. o Najświętszej Pannie Maryi kazaniami chwalę Najświętszej Panny i oraz potrzebne nauki chrześcijańskie zamykającemi, przyozdobione. Przydane są troje kazania św. Kazimierza [...]. Kraków: Drukarnia Mikołaja Aleksandra Schedla. Dostępny również w wersji elektronicznej: https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/101740/edition/94777/content
Wichowa, Maria (2003). Stanisław Grochowski jako tłumacz hymnów kościelnych: na podstawie tomiku „Rytmy łacińskie, dziwnie sztuczne...”. Collectanea Philologica, 6, s. 237–250.
Windakiewicz, Stanisław (1891). X[Ksiądz] Stanisław Grochowski: studyum biograficzno-literackie. Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 18(1), 31–85. Dostępny również w wersji elektronicznej: https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/106844/edition/118011/content
Witkowska, Aleksandra & Nastalska, Joanna (2007). Staropolskie piśmiennictwo hagiograficzne. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

