Holistyczny model analizy funkcjonowania bibliotek szkół wyższych: ocena funkcjonalności, pomiar satysfakcji użytkowników, ocena wpływu i wartości

Edyta Strzelczyk

doi:10.18778/0860-7435.29.01

Authors

Edyta Strzelczyk The Main Library of Warsaw University of Technology

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-7435.29.01

Keywords:

Performance Analysis for Polish Research Libraries, academic libraries, performance measurement, “User satisfaction” indicator, library user research, assessing the impact and value of libraries

Abstract

Traditional models of library quality and functionality assessment are mainly based on the use of statistical data and indicators. The need to expand these patterns started to be noticed, taking into account both the recipients of the services, as well as the environment in which the libraries function. The comprehensive analysis of libraries should cover all areas and components of their functioning. The aim of the article is to present a model that is constructed within the framework of the project Performance Analysis for Polish Research Libraries. The model includes: the assessment of functionality by the means of using statistical data and indicators, opinions and evaluations obtained in user satisfaction surveys, as well as the impact and value assessment. Libraries at higher education facilities have been using functionality indicators since 2001, since 2011 work has been carried out concerned with the addition of an indicator (introduced to the forms in 2017), the study of the impact and value of libraries is a new issue. Knowledge on this subject can be derived from international recommendations (ISO 16439) and projects implemented in other countries.

References

Balon, Urszula & Maziarczyk, Aleksandra (2010). Satysfakcja klienta w systemie zarządzania jakością. W: T. Sikora (red.), Zarządzanie jakością. Doskonalenie organizacji (s. 11–27). Kraków: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie.

Creaser, Claire (2018). Assessing the impact of libraries – the role of ISO 16439. Information and Learning Science, 119 (1/2), 87–93. Pobrane 20 lipca 2019, z: https://doi.org/10.1108/ILS-05-2017-0037 DOI: https://doi.org/10.1108/ILS-05-2017-0037

Cunningham, J. Burton (1977). Approaches to the Evaluation of Organizational Effectiveness. Academy of Management Review, 2, 463–474. DOI: https://doi.org/10.5465/amr.1977.4281841

Derfert-Wolf, Lidia (2012). Wskaźniki funkcjonalności i statystyka biblioteczna – normy międzynarodowe, krajowe i sprawozdawczość GUS. W: V Konferencja Biblioteki Politechniki Łódzkiej „Znaczenie i badania jakości w bibliotekach”, Łódź/Rogów, 13–15 czerwca 2012 (s. 23–39). Łódź: Biblioteka Politechniki Łódzkiej.

Derfert-Wolf, Lidia (oprac.) (2018a). Badanie społecznego i ekonomicznego wpływu bibliotek publicznych. Przegląd metod i praktyk stosowanych w świecie. Pobrane 20 lipca 2019, z: http://pliki.sbp.pl/afb/BADANI_1.pdf

Derfert-Wolf, Lidia (2018b). Badania wpływu i wartości bibliotek akademickich – narzędzia, pomiary, dobre praktyki. W: M. W. Sidor (red.), Biblioteka przyszłości – wyzwania – trendy – zagrożenia. Wybrane zagadnienia z zakresu zarządzania bibliotekami uczelni wyższych (s. 289–305). Nowy Sącz: Wyższa Szkoła Biznesu – National Louis University.

Derfert-Wolf, Lidia i in. (2018c). Ogólnopolskie badania satysfakcji użytkowników bibliotek szkół wyższych w 2017 r. – raport. Analiza Funkcjonowania Bibliotek. Pobrane 20 lipca 2019, z: http://pliki.sbp.pl/afb/afbn/new/Sprawozdanie_akademickie_2018.pdf

Dubisz, Stanisław (red.) (2003). Uniwersalny słownik języka polskiego. T. 4. T–Z. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Głowacka, Ewa (2000). Studium zastosowania kompleksowego zarządzania jakością (TQM) w bibliotekoznawstwie i informacji naukowej. Toruń: Wydawnictwo UMK.

Głowacka, Ewa (2011). Badania wartości ekonomicznej usług biblioteczno-informacyjnych i ich wpływu na otoczenie. Biblioteka, 15 (24), 217–230. DOI: https://doi.org/10.14746/b.2011.15.8

Głowacka, Ewa (2012). Cele i kierunki oceny jakości bibliotek. W: V Konferencja Biblioteki Politechniki Łódzkiej „Znaczenie i badania jakości w bibliotekach”, Łódź/Rogów, 13–15 czerwca 2012 (s. 7–20). Łódź: Biblioteka Politechniki Łódzkiej.

Głowacka, Ewa (2013). Społeczne korzyści z funkcjonowania bibliotek. Obszary, metody analizy i oceny. Przegląd Biblioteczny, 4, 431–439.

Głowacka, Ewa (2015). Kultura oceny w bibliotekach. Obszary, modele i metody badań jakości zasobów oraz usług biblioteczno-informacyjnych. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Głowacka, Ewa (2017). Badanie społecznego i ekonomicznego oddziaływania bibliotek akademickich. W: M. Wojciechowska (red.), Zarządzanie jakością w bibliotece (s. 23–35). Warszawa: Wydawnictwo SBP.

Grygrowski, Dariusz (2014). Zwrot nakładu z inwestowania w bibliotekę. Przegląd Biblioteczny, 2, 165–188.

ISO 16439:2014 Information and documentation – Methods and procedures for assessing the impact of libraries.

Kędzierska, Edyta (2015). Badania użytkowników bibliotek – od teorii do praktyki. W: H. Brzezińska-Stec & J. Żochowska (red.), Biblioteki bez użytkowników...? Diagnoza problemu, V Ogólnopolska Konferencja Naukowa, Supraśl, 14–16 września 2015 (s. 183–200). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Oakleaf, Megan (ed.) (2010). Value of Academic Libraries: A Comprehensive Research Review and Report. Pobrane 20 lipca 2019, z: http://www.ala.org/acrl/sites/ala.org.acrl/files/content/issues/value/val_report.pdf

Poll, Roswitha (2009). Benchmarking in the form of performance indicators and Balanced Scorecard. In: M. Heaney (ed.), Library Statistics for the Twentyfirst Century World: proceedings of the conference held in Montréal on 18–19 August 2008 reporting on the Global Library Statistics Project (p. 61–71). München: K. G. Saur.

PN-ISO 2789:2016. Informacja i dokumentacja – Międzynarodowa statystyka biblioteczna.

PN-ISO 11620:2017 Informacja i dokumentacja – Wskaźniki funkcjonalności bibliotek.

Salisbury, Fiona & Peasley, Jennifer (2018). Measuring the academic library: Translating today’s inputs and outputs into future impact and value. Information and Learning Science, 119 (1/2), 109–120. Pobrane 20 lipca 2019, z: https://doi.org/10.1108/ILS-07-2017-0068 DOI: https://doi.org/10.1108/ILS-07-2017-0068

Sidor, Maria W. (2005). Jakość usług bibliotecznych: badanie metodą SERVQUAL. Warszawa: Wydawnictwo SBP.

Sobielga, Jolanta & Strzelczyk, Edyta (2017). Badania satysfakcji użytkowników w bibliotekach publicznych województwa dolnośląskiego. Toruńskie Studia Bibliologiczne, 10 (1), 87–101. DOI: https://doi.org/10.12775/TSB.2017.005

Standards for Libraries in Higher Education (2018). Association of College and Research Libraries. Pobrane 20 lipca 2019, z: http://www.ala.org/acrl/standards/standardslibraries

Stoma, Monika (2012). Modele i metody pomiaru jakości usług. Lublin: Q&R Polska.

Strzelczyk, Edyta (2017). Jakość postrzegana jako satysfakcja użytkowników. Zagadnienia metodologiczne. W: M. Wojciechowska (red.), Zarządzanie jakością w bibliotece (s. 141–158). Warszawa: Wydawnictwo SBP.

Szmigielska, Teresa U. (2011). Standardy oceny bibliotek akademickich. Warszawa: Wydawnictwo SBP.

Szmigielska, Teresa U. (red.) (2007). Standardy w bibliotekach naukowych. Stan obecny i przyszłość. Warszawa: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. (Dz.U. 2018, poz. 1668).

Wainwright, Susan (2003). Measuring impact: a guide to resources. London: National Council for Voluntary Organisations. Pobrane 20 lipca 2019, z: https://lemosandcrane.co.uk/resources/NCVO%20-%20Measuring%20impact.pdf

Wojciechowska, Maja (2006). Ocena skuteczności działania biblioteki. Przegląd Biblioteczny, 3, 319–335.

Zawałkiewicz, Aldona (2017). Podsumowanie wyników ogólnopolskiego badania satysfakcji użytkowników bibliotek pedagogicznych. Biuletyn Nauczycieli Bibliotekarzy, 6, 38–48. Pobrane 20 lipca 2019, z: https://bnb.oeiizk.waw.pl/6-2017/9_zawalkiewicz.pdf