Ekwiwalencja pozycyjna konstrukcji składniowych w teorii i praktyce glottodydaktycznej

Małgorzata Gębka-Wolak

doi:10.18778/0860-6587.25.09

Autor

Małgorzata Gębka-Wolak Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Filologiczny, Instytut Języka Polskiego, Zakład Współczesnego Języka Polskiego, ul. Fosa Staromiejska 3, 87-100 Toruń, ORCID: 0000-0003-4587-496X

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.25.09

Słowa kluczowe:

składnia, nauczanie języka polskiego jako obcego, walencja, alternatywne konstrukcje składniowe, ekwiwalencja pozycyjna

Abstrakt

Przedmiotem opisu w artykule jest zagadnienie alternatywnej łączliwości jednostek leksykalnych. Zjawisko to, nazywane w tekście ekwiwalencją pozycyjną, widziane jest z perspektywy nauczania języka polskiego jako obcego. Artykuł składa się z dwóch części. Najpierw zapoznano czytelnika z przyjętym rozumieniem ekwiwalencji pozycyjnej. Następnie przedstawiono uwagi dotyczące zakresu i jakości prezentacji zagadnienia ekwiwalencji pozycyjnej w praktyce glottodydaktycznej. Analiza materiałów do nauczanie jpjo prowadzi do wniosku, że w ramach glottodydaktyki polonistycznej istnieje potrzeba usystematyzowania i uwspółcześnienia opisów dyspozycji składniowych jednostek leksykalnych w powiązaniu z ich funkcją w ramach komunikacji i przynależnością do stylistycznej odmiany polszczyzny. Równocześnie należałoby zadbać o wzbogacenie typów ćwiczeń kształcących aktywną znajomość alternatywnej łączliwości składniowej, przede wszystkim przez dodanie zadań kształcących umiejętność dobierania wariantu składniowego do sytuacji komunikacyjnej.

Bibliografia

Bogusławski A., Danielewiczowa M., 2005, Verba polona abscondita. Sonda słownikowa III, Warszawa.

Bogusławski A., Wawrzyńczyk J., 1993, Polszczyzna, jaką znamy. Nowa sonda słownikowa, Warszawa.

Buttler D., 1976, Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny, Warszawa.

Bühler K., 2004, Teoria języka, Kraków.

Gębka-Wolak M., 2011, Pozycje składniowe frazy bezokolicznikowej we współczesnym zdaniu polskim, Toruń.

Gębka-Wolak, A. Moroz. (w druku), Jednostka tekstu prawnego w ujęciu teoretycznym i praktycznym, Toruń.

Inny słownik języka polskiego, 2000, pod red. M. Bańki, Warszawa.

Kaleta Z., 1995, Gramatyka języka polskiego dla cudzoziemców, Kraków.

Karolak S., 2002, Podstawowe struktury składniowe języka polskiego, Warszawa.

Kawka M., 1980, Słownik syntaktyczno-semantyczny czasowników polskich, Kraków.

Kita M., 1998, Wybieram gramatykę, t. 2, Katowice.

Madelska L., Warchoł-Schlottmann M., 2008, Odkrywamy język polski. Gramatyka dla uczących (się) języka polskiego jako obcego, Kraków.

Lipińska E., Dąmbska E.G., 2007 Kiedyś wrócisz tu… cz. II: By szukać swoich dróg i gwiazd, Kraków.

Mazur B. W., 2011, Colloquial Polish: the complete course for beginners, New York.

Mędak S., 2002, Co z czym. Ćwiczenia składniowe dla grup zaawansowanych, Kraków.

Mędak S., 2011, Praktyczny słownik łączliwości składniowej czasowników polskich, Kraków.

Mędak S., 2014, Polski C2. Megatest, Warszawa.

Mielczuk (1974): Mel’čuk I.A., 1974, Opyt teorii lingvističeskih modelej Smysl ↔ Tekst, Moskwa.

Mielczuk (2015): Mel’čuk I.A., 2015, A General Inventory of Surface-Syntactic Relations in World Languages. Part One, „RSUH/RGGU BULLETIN. Moscow Journal of Linguistics”, nr 8, s. 75–103.

Mielczuk (2016): Mel’čuk I.A., 2016, A General Inventory of Surface-Syntactic Relations in World Languages. Part Two, „RSUH/RGGU BULLETIN. Moscow Journal of Linguistics”, nr 9, s. 94–120.

NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego [online], http://nkjp.pl/ [27.04.2018].

Polski słownik walencyjny „Walenty” [online], http://walenty.clarin-pl.eu [27.04.2018].

Porayski-Pomsta J. (red.), 2010, Nauka o języku polskim dla cudzoziemców, Warszawa.

Stempek A. i in., 2010, Polski krok po kroku 1, Kraków.

Tesnière L., 1959, Eléménts de syntaxe structurale, Paris.

Wielki słownik języka polskiego, pod red. P. Żmigrodzkiego [online], http://www.wsjp.pl/ [27.04.2018].

Zaron Z., 1980, Ze studiów nad składnią i semantyką czasownika. Polskie czasowniki z uzupełnieniem werbalnym oznaczające relację osobową z argumentem zdarzeniowym, Wrocław.

Zaron Z., 2009, Problemy składni funkcjonalnej, Warszawa.

Zaron, Z., 2012, Konotacja nie jedno ma imię. Wymagania składniowe nazw osobowych, w: J. Apresjan, I. Boguslavsky i in. (red.), Meaning, Texts and other Exciting Things. A Festschrift to Commemorate the 80th Anniversary of Professor Igor Alexandrovič Mel’čuk, Moskva, s. 672–681.