Przygotowanie materiałów do nauczania szyku w dydaktyce języka polskiego jako obcego: o problemach metodologicznych i praktycznych raz jeszcze

Małgorzata Gębka-Wolak; Aleksandra Walkiewicz

doi:10.18778/0860-6587.26.25

Autor

Małgorzata Gębka-Wolak Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Humanistyczny, Instytut Językoznawstwa, Katedra Języka Polskiego, ul. Fosa Staromiejska 3, 87-100 Toruń https://orcid.org/0000-0003-4587-496X
Aleksandra Walkiewicz Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Humanistyczny, Instytut Językoznawstwa, Katedra Języków Romańskich, ul. Bojarskiego 1, 87-100 Toruń https://orcid.org/0000-0002-6849-6132

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.25

Słowa kluczowe:

język polski jako obcy, szyk wyrazów, nauczanie szyku w języku polskim, materiały dydaktyczne

Abstrakt

Artykuł stanowi głos w dyskusji nad rolą i kształtem procesu nauczania szyku w glottodydaktyce polonistycznej. Zawarte w nim uwagi inspirowane są pracą nad przygotowywanym podręcznikiem do nauczania szyku polszczyzny skierowanym do obcokrajowców. Część pierwsza przedstawia wybrane problemy metodologiczne i praktyczne dotyczące m.in. powiązania porządku linearnego z mówioną i pisaną odmianą języka, metajęzyka używanego w nauczaniu szyku, a także trudności z interpretowaniem poszczególnych układów linearnych jako poprawnych lub nieakceptowalnych, neutralnych lub stylistycznie nacechowanych. Podkreślono też rolę interferencji w procesie powstawania i interpretacji błędów szyku popełnianych przez obcokrajowców. Część druga odnosi się w sposób systematyczny do kwestii wymienionych wcześniej i przedstawia proponowane przez nas praktyczne rozwiązania poszczególnych problemów, możliwe do zastosowania w procesie dydaktycznym.

Bibliografia

Buttler D., 1986, Układ wyrazów w zdaniu, w: D. Buttler, H. Kurkowska, H. Satkiewicz, Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności gramatycznej, Warszawa, s. 385–407.

Dąbrowska A., Pasieka M., 2004a, Odesyci, badawcy i lekkoatletyści. O błędach językowych studentów zaawansowanych, w: J. Mazur (red.), Polonistyka w świecie: nauczanie języka i kultury polskiej studentów zaawansowanych, Lublin, s. 97–109.

Dąbrowska A., Pasieka M., 2004b, Szyk wyrazów i jego zaburzenia spowodowane błędami cudzoziemców. Wybrane zagadnienia, w: A. Dąbrowska (red.), Wrocławska dyskusja o języku polskim jako obcym, Wrocław, s. 228–241.

Derwojedowa M., 2000, Porządek linearny składników zdania elementarnego w języku polskim, Warszawa.

Duszak A., 1986, Niektóre uwarunkowania semantyczne szyku wyrazów w języku polskim, „Polonica”, t. 12.

Gębka-Wolak M., 2000, Związki linearne między składnikami grupy nominalnej we współczesnym języku polskim, Toruń.

Gębka-Wolak M., 2010, Problematyka szyku wyrazów w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: K. Birecka, K. Taczyńska (red.), Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Toruń, s. 69–78.

Gębka-Wolak M., 2015, Czy to naprawdę nie w porządku? Błędy w szyku w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: E. Kubicka, A. Walkiewicz (red.), Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego III, Toruń, s. 111–130.

Gębka-Wolak M., Walkiewicz A., 2013, Teaching word order to foreigners: from theoretical assumptions to practical solutions, „Kwartalnik Neofilologiczny”, nr 4.

Gębka-Wolak M., Walkiewicz A., 2014a, L’ordre des pronoms personnels dans l’enseignement du PLE, w: L. Kolankiewicz, A. Zieniewicz (red.), Enseigner et apprendre le polonais langue étrangère, Paryż–Warszawa, s. 175–190.

Gębka-Wolak M., Walkiewicz A., 2014b, O trudnej sztuce uproszczeń (na przykładzie opisu szyku w nauczaniu języka polskiego jako obcego), w: E. Awramiuk (red.), Z problematyki kształcenia językowego, t. V, Białystok, s. 105–122.

Grochowski M., 2007, O szyku neutralnym i nacechowanym w języku polskim. Trudności z ustalaniem opozycji, „Prace Filologiczne”, t. LIII.

Karolczuk A., 2005, Szyk wyrazów w języku polskim: jak go opisywać i jak go uczyć, w: P. Garncarek (red.), Nauczanie języka polskiego jako obcego i polskiej kultury w nowej rzeczywistości europejskiej, Warszawa, s. 142–148.

Madelska L., 2012, Prakticzeskaja grammatika polskogo jazyka, Kraków.

Markowski A., 2018, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa.

NKJP: http://nkjp.pl/, [2.09.2019].

Stasieczek-Górna M., 2011, Błędy szyku zdania popełniane przez cudzoziemców uczących się języka polskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 18, B. Grochala, M. Wojenka-Karasek (red.), s. 295–302.

Stasieczek-Górna M., 2016, Problemy szyku wyrazów w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Implikacje glottodydaktyczne (streszczenie niepublikowanej pracy doktorskiej) [online], https://depotuw.ceon.pl/bitstream/handle/item/1387/streszczenie.pdf?sequence=5, [2.09.2019].

Stasieczek-Górna M., 2018, Jak integrować nauczanie zagadnień szyku wyrazów z programami nauczania języka polskiego jako obcego, w: P. Potasińska, M. Stasieczek-Górna (red.), Wyzwania glottodydaktyki polonistycznej, Warszawa, s. 49–57.

Śliwiński W., 1984, Szyk wyrazów w zdaniu pojedynczym dzisiejszej polszczyzny pisanej, cz. I i II, Kraków.

Walkiewicz A., 2014, O hierarchizacji reguł w nauczaniu jpjo (na przykładzie szyku wyrazów), w: E. Kubicka, A. Walkiewicz (red.), Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego III, Toruń, s. 131–145.

Wojtczak E., 2015, Kompetencja składniowa i jej niedostatki w polszczyźnie mówionej cudzoziemców uczących się języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 22, G. Zarzycka (red.), s. 283–294.