Legitimate Jewish trade unions in the Polish Kingdom (1906–1914)
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.96.09Keywords:
Jews, trade unions, Polish Kingdom, second half of the 19th centuryAbstract
No legal basis for trade unions meant that Jewish workers hired in Polish Kingdom assumed since the mid-nineteenth century mutual aid associations. The outbreak of the revolution in 1905, led to the liberalization policy of the government. In 1906 it issued temporary regulations on associations and unions which provided a possibility to form trade unions. In the years 1906–1908 26 trade unions were established. They were created by Jewish workers employed in craft workshop and small factories and employees of trade and services. Jewish trade unions were partly under the influence of the „Bund” and „Poalej Syjon”. State authorities closed down six trade unions. The crisis caused self destroying or cease operating for at least 13 unions. The economic recovery in the years 1910–1914 resulted in the creation of the eight unions. A total of 34 of the Jewish trade unions, until 21 were established in Lodz and nine in Warsaw. Most unions were founded by the workers and employees of the textile industry (8), trade and services (7), manufacturing clothing (5) and leather industry (4). After 1910 years salaried employees returned to form mutual aid associations.
Downloads
References
Archiwum Główne Akt Dawnych, Kancelaria Generał-Gubernatora Warszawskiego, sygn. 2803, 2713, 2719, 2803, 3718, 7193, 7194, 7200, 7318, 7330, 7445, 8231.
Archiwum Państwowe w Kielcach, Rząd Gubernialny Kielecki, sygn. 6129, 6131, 6184.
Archiwum Państwowe w Lublinie, Rząd Gubernialny Lubelski-Wydział Administracyjny-Referat I inspektorsko-nadzorczy, sygn. 1876:188, 1894:31, 1899:164, 1902:244. Siedlecki Gubernialny Urząd do spraw Stowarzyszeń, sygn. 96.
Archiwum Państwowe w Łodzi, Kancelaria Gubernatora Kaliskiego, sygn. 760, 2661. Rząd Gubernialny Piotrkowski-Wydział Administracyjny, sygn. 5143, 5997, 6215, 6595, 7066, 7397, 8206. Rząd Gubernialny Piotrkowski-Kancelaria Prezydialna, sygn. 294, 340, 342, 346, 358, 389, 400, 422, 425, 448, 467, 493, 494, 495, 514, 520, 523, 555, 897, 1009, 1022, 1036, 1056, 1133, 1164.
Archiwum Państwowe w Radomiu, Urząd Gubernialny Radomski do spraw Stowarzyszeń i Związków, sygn. 2, 10, 26.
Archiwum Państwowe w Warszawie, Warszawski Gubernialny Urząd do Spraw Stowarzyszeń, sygn. 288, 296, 305, 358, 360, 399, 403, 405, 425, 434, 451, 459, 543, 756, 813, 868, 917, 964, 1073, 1090, 1118, 1131.
Reakcja stołypinowska w Królestwie Polskim 1907–1910, wyd. H. Rappaport, Warszawa 1974.
Tymczasowe przepisy o towarzystwach zawodowych w imperium rosyjskim z dnia 17 (4) marca 1906 r., wyd. J. Kancewicz, „Kwartalnik Historii Ruch Zawodowego” 1983, nr 1–2, s. 84–97.
Zbiór praw obowiązujących w guberniach Królestwa Polskiego, seria II, wyd. S. Godlewski, t. II, Warszawa 1886.
Źródła do dziejów klasy robotniczej na ziemiach polskich, t. III (Królestwo Polskie i Białostocczyzna), red. S. Kalabiński, cz. 3 (1906–1907), Warszawa 1972; cz. 4 (1907–1914), Warszawa 1969.
Badziak K., Walicki J., Żydowskie organizacje społeczne w Łodzi do 1939 roku, Łódź 2002.
Broda J., Dzieje ruch związkowego robotników drzewnych i pracowników leśnictwa w Polsce do 1939 roku, Warszawa 1977.
Guesnet F., Żydowskie i niemieckie organizacje w Łodzi w XIX wieku; typy i stosunki, [w:] Polacy – Niemcy – Żydzi w Łodzi w XIX–XX w. Sąsiedzi dalecy i bliscy, red. P. Samuś, Łódź 1997, s. 162–191.
Kancewicz J., Królestwo Polskie i Białostocczyzna, [w:] Ruch zawodowy w Polsce. Zarys dziejów, t. I (1869–1918), Warszawa 1974, s. 15–170.
Karwacki W.L., Związki zawodowe i stowarzyszenia pracodawców w Łodzi (do roku 1914), Łódź 1972.
Marek L., Początki ruchu zawodowego wśród pracowników handlowych w Warszawie (1856–1881), „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce” 1966, nr 2 (58), s. 81–105.
Marek L., Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Pracowników Handlowych Wyznania Mojżeszowego (1882–1903), „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce” 1969, nr 2 (70), s. 21–49.
Orzechowski I., Kochański A., Zarys dziejów ruchu zawodowego w Królestwie Polskim (1905–1918), Warszawa 1964.
Pellowski A., Kultura muzyczna w Łodzi do roku 1918, Łódź 1994.
Puś W., Żydzi w Łodzi w latach zaborów 1793–1914, Łódź 2001.
Wrzosek S., Organizacje pracowników handlu gastronomii i spółdzielczości w Polsce, t. I (do 1918 roku), Warszawa 1972.
Wrzosek S., Pracownicy handlu Królestwa Polskiego w okresie rewolucji 1905–1907 roku, „Kwartalnik Historii Ruch Zawodowego” 1972, nr 2 (42), s. 3–27.

