Opportunism in Corporate Management

Stanislaw Rudolf

doi:10.18778/0208-6018.345.04

Autor

Stanislaw Rudolf Wyższa Szkoła Bankowa w Gdańsku, Wydział Zarzadzania i Finansów, Katedra Zarządzania https://orcid.org/0000-0002-3292-3243

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6018.345.04

Słowa kluczowe:

nowa ekonomia instytucjonalna, oportunizm, nadzór korporacyjny, zarządzanie, związki zawodowe.

Abstrakt

Rosnące zainteresowanie zjawiskiem oportunizmu w ekonomii zawdzięczamy głównie nowej ekonomii instytucjonalnej. Uczyniła ona z jego ograniczania główny sposób podnoszenia efektywności podmiotów gospodarczych. Postawy czy zachowania oportunistyczne są szczególnie widoczne w przedsiębiorstwie. Skłonność do oportunizmu należy więc uwzględniać zarówno przy zawieraniu kontraktów, jak i przy przygotowywaniu strategii firmy. Artykuł ma na celu przybliżenie istoty oportunizmu, określenie jego miejsca w nowej ekonomii instytucjonalnej oraz identyfikację postaw oportunistycznych w działalności przedsiębiorstwa, a także sposobów jego ograniczania.

Przy badaniu roli oportunizmu w zarządzaniu przedsiębiorstwem skoncentrowano się na tzw. współzależnościach oportunistycznych w nadzorze korporacyjnym. Postawy oportunistyczne przejawia bowiem nie tylko zarząd spółki, ale również inni jej interesariusze. Mogą oni wykorzystywać niekompletność zawieranych kontraktów bądź asymetrię informacji dla zwiększenia swoich korzyści kosztem innych. Bardziej szczegółowo zanalizowano postawy oportunistyczne organizacji pracowniczych – zarówno w krajach wysoko rozwiniętych, jak i w postkomunistycznych. Oportunizm tych ostatnich przejawia się m.in. w ich postawach roszczeniowych czy obronie pozycji monopolistycznych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Bednarski M. (2010), Partycypacja pracownicza. Perspektywa ekonomiczna, [in:] J. Wratny, M. Bednarski (eds.), Związki zawodowe a niezwiązkowe przedstawicielstwa pracownicze w gospodarce posttransformacyjnej, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa.

Bosworth D. L., Dawkins P. J., Stromback T. (1996), The Economics of the Labour Market, Longman, Harlow.

Bowling C. (2014), Interest Based Negotiations Cheat Sheet, “Journal of Collective Bargaining in the Academy”, vol. 0, Article 37.

Brown J. R., Krishen A. S., Chekitan S. D. (2014), The Role of Ownership in Managing Interfirm Opportunism: A Dyadic Study, “Journal of Marketing Channels”, no. 21, pp. 31–42.

Casson M. (2000), The Economics of International Business, Edward Elgar, Cheltenham.

CBOS (2017), Działalność związków zawodowych w Polsce. Komunikat z badań, no. 87.

Czajka Z. (1998), Związki zawodowe wobec polityki płac w okresie transformacji, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, “Ekspertyzy‑Informacje”, no. 1, Warszawa.

Donaldson T., Preston L. E. (1995), The Stakeholders theory of the Corporation: Concepts, Evidence, and Implications, “Academy Management Review”, no. 20(1), pp. 65–91.

Elliott R. F. (1990), Labor Economics: A Comparative Text, McGraw‑Hill Book Company, London.

Gallanger W. E., Einhor H. J. (1997), Motivation Theory and Job Design, “Journal of Business”, no. 49, pp. 367–373.

Gancarczyk M. (2012), Koncepcja sieci z perspektywy teorii kosztów transakcyjnych, “Współczesne Zarządzanie”, no. 3, pp. 61–69.

Gardawski J. (2009), Związki zawodowe w teorii ekonomii i w gospodarce, [in:] J. Gardawski (ed.), Polacy pracujący a kryzys fordyzmu, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, pp. 443– 460.

Grudzewski W. M., Hejduk I. K., Sankowska A., Wańtuchowicz M. (2007), Zarządzanie zaufaniem w organizacjach wirtualnych, Difin, Warszawa.

Hambrick D. C., Werder A., Zajac E. J. (2008), New Directions in corporate governance research, “Organization Science”, no. 19(3), pp. 381–385.

Hart O. D. (1998), Incomplete contracts, and the theory of the firm, “Journal of Law, Economics and Organization”, no. 4(1), pp. 119–139.

Hodson G. M. (2004), Opportunism is not the only reason why firms exist: why an explanatory emphasis on opportunism may mislead management strategy, “Industrial and Corporate Change”, vol. 13, no. 2, pp. 401–418.

Jensen M. C., Meckling W. H. (1994), The Nature of Man, “Journal of Applied Corporate Finance”, vol. 7, no. 2, pp. 4–19.

Lissowska M. (2008), Instytucje gospodarki rynkowej w Polsce. Institutions for Market Economy. The Case of Poland, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa.

Love J. H. (2005), On the opportunism‑independent theory of the firm, “Cambridge Journal of Economics”, no. 29, pp. 381–397.

Love J. H. (2010), Opportunism, Hold‑Up and the (Contractual) Theory of the Firm, “Journal of Institutional and Theoretical Economics”, vol. 166, no. 3, pp. 479–501.

Łupnicka A. (2016), Paradygmaty w naukach o zarządzaniu. Potrzeba uściślenia versus bogactwo ujęć paradygmatycznych jako wartość, “Studia Oeconomica Posnaniensia”, vol. 4, no. 1, pp. 18–33.

Madhok A. (2006), Opportunism, Trust and Knowledge: The Management of Firm Value and the Value of Firm Management, [in:] R. Bachmann, A. Zacheer (eds.), Handbook on Trust Research, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, pp. 107–123.

Mitchell R. K., Agle B. R., Wood D. J. (1997), Toward a theory of stakeholder identification and salience: Defining the principle of who and what really counts, “Academy Management Review”, vol. 22, no. 4, pp. 853–886.

Mysen T., Svensson G., Payan J. P. (2013), The key role of opportunism in business relationship, “Marketing Intelligence & Planning”, vol. 29, no. 4, pp. 436–449.

Noorderhaven N. G. (1996), Opportunism and Trust in Transaction Cost Economics, [in:] J. Groenewefen (ed.), Transaction Cost Economics and Beyond, Kluwer Academic Publisher, Dordrecht, pp. 105–128.

Pfeffer J., Salancik G. R. (2003), The External Control of Organizations: A Resource Dependence Perspective, Stanford University Press, Stanford.

Piórkowska K. (2013), Strategie behawioralne wyznacznikiem sukcesu organizacji, “Zarządzanie i Finanse”, vol. 4(2), pp. 333–341.

Rudolf S. (2007), Pośrednie formy partycypacji pracowniczej w nowych krajach UE, [in:] S. Rudolf (ed.), Perspektywy rozwoju partycypacji pracowniczej w Polsce w warunkach Unii Europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 161–178.

Rudolf S. (2008), Udział przedstawicieli załogi w radach nadzorczych spółek w nowych krajach Unii Europejskiej, [in:] S. Rudolf (ed.), Rola nadzoru korporacyjnego w kreowaniu wartości przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 393–408.

Staniek Z. (2017), Ekonomia instytucjonalna. Dlaczego instytucje są ważne, Difin, Warszawa.

Sullivan T. (1986), Trade Unions, Labour Markets, Productivity and New Technology: Theory and Policy, University of Manchaster, Working Paper no. 128.

Verbeke A., Greidanus N. (2009), The End of Opportunism vs Trust Debate: Bounded Reliability as a New Envelope Concept in Research on MNE Governance, “Journal of International Business Studies”, vol. 40, no. 9, pp. 1471–1495.

Werder A. (2011), Corporate Governance and Stakeholders Opportunism, “Organization Science”, vol. 22, no. 5, pp. 1345–1358.

Williamson O. E. (1998), Ekonomiczne instytucje kapitalizm. Firmy, rynki, relacje kontraktowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Williamson O. E. (2005), Transaction Cost Economics, [in:] C. Menard, M. M. Shirley (eds.), Handbook of New Institutional Economics, Springer, New York, pp. 41–65.

Wratny J. (2010), Przedstawiciele pracowników w radach nadzorczych spółek, [in:] P. Urbanek (ed.), Nadzór korporacyjny w warunkach kryzysu gospodarczego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 371–385.