Studium porównawcze inwestycji bezpośrednich z Francji i Wielkiej Brytanii na Łotwie

Abstrakt

Aktualność tematyki badań porównawczych w dziedzinie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) wynika z potrzeby pogłębienia analizy wyzwań i szans związanych z działalnością gospodarczą w sferze inwestycji transgranicznych. Badania trendów w zakresie BIZ według krajów pochodzenia stają się coraz bardziej powszechne na poziomie globalnym i regionalnym. Rok 2024 przyniósł spadek globalnych BIZ. Na Łotwie, gdzie skumulowane BIZ wzrosły piąty rok z rzędu w 2024 r., liczba przedsiębiorstw spadła. Szczegółowe zrozumienie napływu BIZ z głównych gospodarek europejskich, takich jak Francja i Wielka Brytania, ma ogromne znaczenie dla dokonania postępu w pozyskiwaniu BIZ.

Celem analizy było zbadanie inwestycji bezpośrednich (BI) z Francji i Wielkiej Brytanii na Łotwie w badaniu porównawczym oraz sformułowanie wniosków dotyczących pojawiających się trendów, ze szczególnym uwzględnieniem ich struktur przemysłowych. Hipoteza brzmi: „struktura przemysłowa inwestycji bezpośrednich z Francji i Wielkiej Brytanii na Łotwie odzwierciedla odmienne kierunki strategiczne, przy czym inwestycje w Wielkiej Brytanii historycznie były bardziej zdywersyfikowane, obejmując większą liczbę sektorów, podczas gdy inwestycje francuskie były bardziej skoncentrowane w pewnych sektorach. Te różnice strukturalne wpływają na ich odporność i trajektorie wzrostu”.

Metody badawcze objęły zarówno metody jakościowe, jak i ilościowe. Przegląd literatury, studia przypadków, analiza treści stron internetowych i wywiady – wszystkie te metody jakościowe były stosowane łącznie z metodami statystycznymi, czyli analizą ilościową. Dane roczne okazały się niewystarczające i zostały poparte danymi miesięcznymi. Szczegółowa analiza strukturalna wykorzystuje kody Nomenklatury Działalności Gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej. Program MS Excel umożliwia weryfikację i aktualizację obliczeń, a także wizualizację wyników analizy.

Brytyjskie BI na Łotwie rozpoczęły się w 1991 r. i osiągnęły rekordowy poziom w przededniu referendum w sprawie brexitu, do 2025 r. jednakże zmniejszyły się trzykrotnie. Francuskie BI powoli rosły i prześcignęły brytyjskie w 2024 r. Od lutego 2022 r. do lutego 2025 r. francuskie BI rosły, podczas gdy brytyjskie nadal spadały. Struktura BI z Francji, obejmująca 107 branż, jest bardziej skoncentrowana na usługach finansowych i hurtowych, podczas gdy BI z Wielkiej Brytanii obecne są 155 branżach, a dominują w nich fundusze powiernicze, fundusze inwestycyjne i podobne podmioty oraz usługi finansowe. Inwestycje w nieruchomości mają również znaczenie w obu strukturach inwestycyjnych. Francuskie inwestycje w zarządzanie infrastrukturą komputerową łączą się z brytyjską sprzedażą hurtową komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania, a także z działalnością programistyczną, przetwarzaniem danych, hostingiem i powiązanymi działaniami, z BI przekraczającymi 1 mln EUR. Trzy z francuskich i brytyjskich branż BI na Łotwie (komunikacja, nieruchomości i oprogramowanie) pokrywają się z 10 globalnymi branżami TOP 10 według FDI Intelligence. Hipoteza została udowodniona.

Oryginalność badań podkreśla pionierska, metodologicznie rzetelna analiza trendów w zakresie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) na Łotwie, pochodzących z Francji i Wielkiej Brytanii w całym okresie odbudowy państwowości Łotwy, od 1991 r. do chwili obecnej, ze szczególnym uwzględnieniem strukturalnych wzorców dywersyfikacji. Po raz pierwszy przeprowadzono analizę BIZ w trzyletnim okresie wojny w Ukrainie. Informacje o dynamice i strukturze kodów Nomenklatury Działalności Gospodarczej BIZ pochodzących z Francji i Wielkiej Brytanii na Łotwie stanowią nową wiedzę naukową. Przeprowadzone badanie wskazuje na metodologię badań porównawczych BIZ, mogącą mieć zastosowanie w innych państwach UE. Wnioski są skierowane do interesariuszy zaangażowanych w przyciąganie BIZ na Łotwę oraz do środowiska akademickiego. Ważne jest wykorzystanie zweryfikowanych danych w przyszłych badaniach porównawczych. Uzasadniono też dalsze kierunki badań.