„Gamebook” wzbogacony literacką przeszłością – analiza gry paragrafowej „Dziady część V. Dziady, które nie spieprzają” autorstwa Mikołaja Kołyszki

Julia Sowa

doi:10.18778/2391-8551.09.03

Autor

Julia Sowa Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/2391-8551.09.03

Słowa kluczowe:

gra paragrafowa, 'Dziady', pastisz, parodia, Adam Mickiewicz, immersja

Abstrakt

Artykuł porusza zagadnienia ukazujące powiązania postmodernistycznych kategorii pastiszu i parodii w odniesieniu do gier paragrafowych. Pierwsza część tekstu stanowi przekrój najważniejszych kwestii teoretycznych dla późniejszej analizy paragrafówki, zaczynając od przedstawienia jej definicji, najpopularniejszych gatunków, a także podstawowego podziału gier. W związku z problematyką gamebooków zwracam również uwagę na zwiększającą się intermedialność współczesnych utworów, a także znaczenie drugoosobowej narracji. Wspominam również o gatunku gier artystycznych (art games) oraz krótko przytaczam twórczość jednej z ich przedstawicielek – Anny Anthropy. Następnie omawiam postmodernistyczne kategorie pastiszu i parodii wraz z ich znaczeniem w zestawieniu z relacją przeszłość-teraźniejszość. W kontekście parodii wspominam również o podziale Gérarda Genette’a na transtekstualne odniesienia między utworami. Wszystkie wymienione zagadnienia znajdą odniesienie podczas analizy gry paragrafowej stanowiącej „półoficjalną” kontynuację Mickiewiczowskich Dziadów łączących parodystycznie ujętą kulturę ludową ze współczesnymi elementami nowych mediów.

Biogram autora

Julia Sowa - Uniwersytet Łódzki

(ur. 1999) – absolwentka Filmoznawstwa, studentka studiów magisterskich kierunku Media audiowizualne i kultura cyfrowa na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania badawcze związane są z kategorią adaptacji filmowych oraz zagadnieniem skupiającym się wokół filmowych biografii kobiet i przedstawicieli grup niedoreprezentowanych.

Bibliografia

Bernacki, P. (2017). Gry paragrafowe – relikt przeszłości czy nadzieja na przyszłość?, Folia Bibliologica, 49.

Bourdieu, P. (2005). Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, tłum. P. Biłos, Warszawa.

Brenskott, K. (2019). Od adaptacji, przez remake i sequel do crossoveru, czyli historia pewnej przeklętej kasety wideo. W Perspektywy Ponowoczesności, t. 9, red. K. Olkusz. Wrocław: Ośrodek badawczy Pacta Ficta.

Costikyan, G. (2007). Games, Storytelling, and Breaking the String. W In Second Person: Role-Playing and Story in Games and Playable Media, red. P. Harrigan, N. Wardrip-Fruin. Cambridge: MIT Press.

Dziamski, G. (2017). Sztuka wysoka i niska. Dyskurs: Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu, 23.

Eco, U. (1987). Dopiski na marginesie Imienia róży. W Imię róży, tłum. A. Szymanowski, Warszawa.

Genette, G. (1982). Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, tłum. A. Milecki. Gdańsk: Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.

Godwin, A. (2019). The Culture of Pastiche, A Defense of Jamesonian Postmodern Depthlessness.

Hutcheon, L. (1991). Historiograficzna metapowieść: parodia i intertekstualność historii, tłum. J. Margański, Pamiętnik Literacki, 82.

Hutcheon, L. (2007). Teoria parodii. Lekcja sztuki XX wieku, tłum. A. Wojtanowska, W. Wojtowicz. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.

Jameson, F. (1998). The Cultural Turn. Selected Writings on the Postmodern 1983–1998. New York: Verso.

Jaworski, K. (2015). Wybór należy do Ciebie… Gry paragrafowe – druga młodość zapomnianej formy rozrywki. Studia Filologiczne Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, 28.

De Kloet, J., van Zoonen, L. (2007). Fan Culture – Performing Difference. W Media studies: Key issues and debates. London: Rotledge.

Kołyszko, M. (2021). Dziady część V. Dziady, które nie spieprzają. Wydawnictwo Otwarte.

Perzyńska, A. (2013). Opowiadać dalej – fanfiki, mashupy, uniwersa – alternatywa i konwergencja. W Problemy konwergencji mediów, red. M. Kaczmarczyk, D. Rott. Sosnowiec–Praga: Oficyna Wydawnicza „Humanitas”.

Strużyna, A. (2014). Artystyczne gry Anny Anthropy, Homo Ludens, 6.

Wake, P. (2016). Life and Death in the Second Person: Identification, Empathy, and Antipathy in the Adventure Gamebook, Narrative, 24(2). DOI: https://doi.org/10.1353/nar.2016.0009

Anthropy, A. (2011). Defend the Land.

Anthropy, A. (2012). Dys4ia.

Felluga, D. Modules on Jameson: On Postmodernity. Introductory Guide to Critical Theory. http://www.purdue.edu/guidetotheory/postmodernism/modules/jamesonpostmodernity.html (data dostępu: 20 stycznia 2023).

https://wspieram.to/dziady?pokaz_projekt=1&active_tab=aktualizacje#a10072 (data dostępu: 20 stycznia 2023).