Metoda wywiadu narracyjnego: O przebiegu, procedurze badawczej i relacjach między badaczem a narratorem

Amelia Krawczyk-Bocian

doi:10.18778/2450-4491.22.11

Authors

Amelia Krawczyk-Bocian Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy https://orcid.org/0000-0002-3519-2212

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.22.11

Keywords:

researcher, narrator, relationships, narrative interview, andragogy

Abstract

This paper presents Fritz Schütze’s method of narrative interview. It outlines the research procedure, the stages of interpreting empirical material, and the relationships between researcher and narrator. The text also introduces the possibility of involving the narrator in a stage referred to as the analysis of knowledge. This approach emphasises the importance of portraying the narrator’s life story not only from the researcher’s perspective, but above all from that of the narrator. In this way, the narrator becomes a co-researcher, an equal partner in the research process from the moment of initial contact through to the stage of joint reporting of results. The narrative interview method, its analytical procedure, and course of implementation can be applied in andragogy to illuminate the relationships between research participants that foster understanding and discovery of the individual’s everyday world, experiences, and life events.

Author Biography

Amelia Krawczyk-Bocian, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Amelia Krawczyk-Bocian – education scholar and academic lecturer, Assistant Professor (research and teaching) in the Department of General Pedagogy and Theory of Education at Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz. Her research interests focus on biographical-narrative research, biographical learning, and critical events in the individual biographies of young adults. She is the author of six monographs: Doświadczanie zdarzeń krytycznych. Narracje biograficzne dorosłych dzieci alkoholików (2013), Biograficzne doświadczanie (nie)pełnosprawności. W świetle teorii dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego (2016), Narracja w pedagogice. Teoria. Metodologia. Praktyka badawcza (2019), Homo narrator (2021), Biograficzne istnienie w opowieści (2023), Opowieść w praktyce edukacji (2025). She is the author of the poetry volume Cisza. (Po)między słowami (2021), the narrative technique Odkrywanie siebie z powrotem (2019), designed for autonarrative (re)construction of life histories, the therapeutic programme Opowieści w drodze (2022), and a number of scholarly texts on biographical-narrative research. Organizer of the Polish Nationwide Scientific Seminar “Narrative in Pedagogy.”

References

Berger L., Luckmann T. (1983) Społeczne tworzenie rzeczywistości, tłum. J. Niżnik, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy.

Buksiński T. (1988) Zasady i metody interpretacji tekstów, „Studia Filozoficzne”, nr 12, s. 27–34.

Conle C. (2012) Praktyka i teoria badań narracyjnych w edukacji, tłum. E. Kalinowska, w: Habermas, teoria krytyczna i edukacja, M. Murphy, T. Fleming (red.), Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, s. 179–196.

Denzin N., Lincoln Y. (2009) Dziedzina i praktyka badań jakościowych, tłum. K. Podemski w: Metody badań jakościowych, N. Denzin, Y. Lincoln (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 19–62.

Dilthey W. (1987) O istocie filozofii, tłum. E. Paczkowska-Łagowska, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Dubas E. (2015) Andragogiczne badania biografii – zakresy, trudności, etyka badacza (wybrane aspekty) w: Biografie i uczenie się, E. Dubas, J. Stelmaszczyk (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 31–47, https://doi.org/10.18778/7969-451-8.03

Flick U. (2011) Jakość w badaniach jakościowych. Niezbędnik badacza, tłum. P. Tomanek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gadamer H. G. (2004) Prawda i metoda: zarys hermeneutyki filozoficznej, tłum. B. Baran, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Glaser B. G., Strauss A. L. (2009) Odkrywanie teorii ugruntowanej, tłum. M. Gorzko, Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.

Habermas J. (2002) Teoria działania komunikacyjnego. Przyczynek do krytyki rozumu funkcjonalnego, t. 2, tłum. A. M. Kaniowski, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jakob G. (2001) Wywiad narracyjny w badaniach biograficznych w: Jakościowe orientacje w badaniach pedagogicznych, D. Urbaniak-Zając, J. Piekarski (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 111–126.

Kaźmierska K. (2008) Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady, Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.

Kaźmierska K. (2024) Anonimizacja w badaniach biograficznych – dylematy metodologiczne i etyczne, „Przegląd Socjologiczny”, nr 73(4), s. 87–108, https://doi.org/10.26485/PS/2024/73.4/4

Kaźmierska K., Waniek K. (2020) Autobiograficzny wywiad narracyjny. Metoda-technika-analiza. Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, https://doi.org/10.18778/8142-868-2

Kos E. (2013) Wywiad narracyjny jako metoda badań empirycznych w: Badania jakościowe w pedagogice, D. Urbaniak-Zając, E. Kos, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 91–116.

Krawczyk-Bocian A. (2019a) Narracja w pedagogice. Teoria. Metodologia. Praktyka badawcza, Bydgoszcz, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Krawczyk-Bocian A. (2019b) Autonarracyjna (re)konstrukcja historii życia poprzez „odkrywanie siebie z powrotem”, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, nr 3, 27–44.

Krawczyk-Bocian A. (2023) Narrator i badacz. O relacji opartej na zaufaniu i (z)rozumieniu, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 1, 71–81.

Krawczyk-Bocian A. (2025) Opowieść w praktyce edukacji, Bydgoszcz, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Malewski M. (2017) Badania jakościowe w naukach społecznych. O potrzebie metodologicznej wyobraźni, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, t. 20, nr 4(80), s. 105–120.

Markowski M. P. (2013) Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki, Kraków, Universitas.

Marzec J. (2000) „Narratologia” ponowoczesna: uniwersalizm metafory narracji w kulturze współczesnej, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, nr 2(10), s. 91–103.

Nowak-Dziemianowicz M. (2008) Podmiot w narracjach. Narracja, autobiografia, tożsamość, „Forum Oświatowe”, nr 20, s. 181–194.

Nowak-Dziemianowicz M. (2012) Edukacja i wychowanie w dyskursie nauki i codzienności, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Pietrasiński Z. (1993) Syntezy wiedzy autobiograficznej podporządkowane „roli”autokreacyjnej jednostki w: O biografii i metodzie biograficznej, T. Rzepa, J. Leoński (red.), Poznań, Wydawnictwo Nakom, s. 53–71.

Pilch T., Bauman T. (2001) Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Prawda M. (1989) Biograficzne odtwarzanie rzeczywistości. O koncepcji badań biograficznych Fritza Schütze, „Studia Socjologiczne”, nr 4, s. 81–98.

Ricœur P. (1989) Język, tekst, interpretacja, tłum. P. Graff, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy.

Ricœur P. (1992) Filozofia osoby, tłum. M. Frankiewicz, Kraków, Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej.

Ricœur P. (2003) O sobie samym jako innym, tłum. B. Chełstowski, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Schütz A. (1984) Potoczna i naukowa interpretacja ludzkiego działania, tłum. D. Lachowska w: Kryzys i schizma. Antyscjentystyczne tendencje w socjologii współczesnej, E. Mokrzycki (red.), Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 137–192.

Schütze F. (1992) Trajektoria jako podstawowa koncepcja teoretyczna w analizach cierpienia i bezładnych procesów społecznych, tłum. Z. Bokszański, A. Piotrowski „Kultura i Społeczeństwo”, nr 2, s. 89–109.

Schütze F. (1997) Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, tłum. M. Czyżewski, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 11–34.

Szkudlarek T. (1997) Poststrukturalizm a metodologia pedagogiki, „Socjologia Wychowania”, nr 8, s. 167–199.

Tischner J. (1990) Filozofia dramatu, Paris, Editions du Dialogue.

Tischner J. (1996) Uprawiam filozofię dobra w: Rozmowy o filozofii, A. Zieliński, M. Bagiński, J. Wojtysiak (red.), Lublin, Wydawnictwo KUL, s. 249–267.

Tokarczuk O. (2015) Dom dzienny, dom nocny, Kraków, Wydawnictwo Literackie.

Tokarczuk O. (2020) Czuły narrator, Kraków, Wydawnictwo Literackie.

Urbaniak-Zając D. (1999) Wywiad narracyjny na tle innych technik wywiadu, „Edukacja”, nr 4, s. 29–39.

Urbaniak-Zając D. (2022) Rola wywiadu w procesie badawczym-metodologiczny kontekst różnicowania, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, t. 24, nr 1(91), s. 113–131.

Urbaniak-Zając D., Kos E. (2013) Badania jakościowe w pedagogice, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wyka A. (1985) Model badań przez wspólne doświadczenie, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 2, s. 95–115.

Zimnica E. (1996) Hermeneutyka H. G. Gadamera jako teoria rozumienia interpretacji dzieła sztuki, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 26, s. 21–44.