Kryterium celu poniesienia wydatku a koszty uzyskania przychodów – treść normatywna i implikacje antyabuzywne (artykuł dyskusyjny)

Hanna  Filipczyk

doi:10.18778/1509-877X.2019.02.01

Autor

Hanna Filipczyk Doktor habilitowana nauk prawnych, Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku

DOI:

https://doi.org/10.18778/1509-877X.2019.02.01

Słowa kluczowe:

koszt podatkowy, koszt uzyskania przychodów, unikanie opodatkowania, art. 15 ust. 1 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Abstrakt

W świetle art. 15 ust. 1 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych kosztem uzyskania przychodów może być tylko wydatek (koszt) spełniający przesłankę celu w ujęciu subiektywnym: taki, że osiągnięcie przychodów podatkowych lub zachowanie albo zabezpieczenie jego źródła było samoistnym (nieinstrumentalnym) celem podatnika, który wydatek (koszt) ten poniósł. Warunek ten nie jest spełniony w przypadku wydatków (kosztów) dokonanych w celu poniesienia straty podatkowej. W konsekwencji zastosowanie przepisu polegające na odmowie uznania wydatku (kosztu) za koszt uzyskania przychodów w niektórych przypadkach może udaremnić podjętą przez podatnika próbę unikania opodatkowania.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Arystoteles, Etyka nikomachejska, tłum. D. Gromska, Warszawa 2007.

Bołd J., Komentarz do art. 15, [w:] Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, red. K. Gil, A. Obońska, A. Wacławczyk, A. Walter, wyd. 3, Warszawa 2020.

Borszowski P., Normatywne określenie „kosztów podatkowych z działalności gospodarczej” – zagadnienie elastyczności, [w:] Finanse publiczne i prawo finansowe – realia i perspektywy zmian, red. L. Etel, M. Tyniewicki, Białystok 2012.

Brzeziński B., Perypetie podatku dochodowego z sądownictwem administracyjnym, [w:] Wykładnia i stosowanie prawa podatkowego. Węzłowe problemy, red. B. Brzeziński, Warszawa 2013.

Brzeziński B., Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013.

Brzeziński B., Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 stycznia 2019 r. (I SA/Lu 48/19) – glosa, „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” 2019, nr 4.

Brzeziński B., Filipczyk H., Dyrektywa wykładni gospodarczej jako postulat wykładni operatywnej prawa podatkowego (cz. I), „Prawo i Podatki” 2010, nr 7.

Choduń A., Rozdział I.1.3, [w:] A. Choduń, A. Gomułowicz, A. Skoczylas, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie podatkowym i administracyjnym. Wybrane zagadnienia teoretyczne i orzecznicze, Warszawa 2013.

Dmoch W., Komentarz do art. 15, [w:] W. Dmoch, Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, Warszawa 2020.

Filipczyk H., Jeszcze raz o kosztach uzyskania przychodów – cztery mity, „Prawo i Podatki” 2009, nr 12.

Filipczyk H., Refleksje o przedmiocie podatku dochodowego, „Kwartalnik Prawa Podatkowego” 2015, nr 2.

Filipczyk H., Tax Avoidance and Rationality of Law, Warszawa 2017.

Gil K., Zasada ponoszenia kosztów w celu uzyskania przychodów w świetle reguł wykładni przepisów prawa podatkowego, „Monitor Podatkowy” 2010, nr 7.

Gil K., Zawiejska-Rataj J., Próba wskrzeszenia klauzuli obejścia prawa podatkowego – czyli czy art. 15 ust. 1 PDOPrU pozwala na wyłączenie z kosztów podatkowych wydatków wynikających z czynności dokonanych w celu uzyskania korzyści podatkowej. Glosa do wyroków WSA w Opolu I SA/OP 86/19 oraz WSA w Lublinie I SA/Lu 48/19, „Monitor Podatkowy” 2020, nr 3.

Gomułowicz A., Prawna formuła kosztu podatkowego, Warszawa 2016.

Gruszczyński B., Cel osiągnięcia przychodów, „Glosa” 2003, nr 2.

Holmes K., The Concept of Income: A Multidisciplinary Analysis, Amsterdam 2001.

Karwat P., Klauzula ogólna a przepisy szczególne przeciwdziałające unikaniu opodatkowania, „Przegląd Podatkowy” 2016, nr 12.

Kleczkowski L., Pojęcie dochodu w polskim prawie podatkowym, „Kwartalnik Prawa Podatkowego” 2009, nr 3–4.

Kondej M., Jeszcze o koszcie jako wydatku związanym z przychodami. Racjonalność działania podatnika jako przesłanka rozpoznania kosztu podatkowego, „Kwartalnik Prawa Podatkowego” 2018, nr 4. DOI: https://doi.org/10.18778/1509-877X.2018.04.06

Kondej M., Ustawowa definicja kosztu uzyskania przychodu jako quasi-klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania, „Monitor Podatkowy” 2019, nr 8.

Litwińczuk H., Pojęcie kosztów uzyskania przychodów, [w:] Prawo podatkowe przedsiębiorców, red. H. Litwińczuk, wyd. 9, Warszawa 2017.

Litwińczuk H., Regulacje o cenach transferowych a ogólna norma przeciwko unikaniu opodatkowania, „Przegląd Podatkowy” 2018, nr 10.

Małecki P., Mazurkiewicz M., Komentarz do art. 15, [w:] P. Małecki, M. Mazurkiewicz, CIT. Komentarz. Podatki i rachunkowość, wyd. 10, Warszawa 2019.

Mariański A., Brak podstaw do stosowania cywilnoprawnego pojęcia związku przyczynowo-skutkowego jako przesłanki uznania kosztu podatkowego, „Przegląd Podatkowy” 2006, nr 6.

Mariański A., Nowa koncepcja normatywna kosztów uzyskania przychodów, [w:] Systemowa reforma podatków dochodowych, red. W. Nykiel, B. Brzeziński, I. Kordjak, Warszawa 2009.

Morawski W., Ulgi i zwolnienia w prawie podatkowym, Gdańsk 2003.

Nykiel W., Wilk M., Niedopuszczalność wykorzystania art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. jako klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Glosa do wyroku WSA z dnia 19 sierpnia 2019 r., I SA/Op 86/19, „Przegląd Podatkowy” 2020, nr 2.

Ślifirczyk M., Komentarz do art. 15, [w:] G. Dźwigała i in., Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2009.

Wilk M., Komentarz do art. 15, [w:] A. Krajewska i in., Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2016.

Zieliński R., Pojęcie dochodu podatkowego, „Państwo i Prawo” 2009, nr 10.