The Tax Law Quarterly is a scientific journal concerning national, international and European Union tax law. In the Tax Law Quarterly there are published mainly scientific articles regarding tax law and tax science. Besides, there are published reviews, reports on conferences and materials regarding tax law such as the Centre of Tax Documentation and Studies Reports about the state of polish tax law. Studies are prepared by famous and highly-regarded authors – both Polish and foreign – mainly from academic circles.
Test substancji ekonomicznej w przypadku spółek pośredniczących – klauzula rzeczywistego właściciela a recharakteryzacja transakcji
Artykuł podejmuje problematykę testu substancji ekonomicznej w odniesieniu do spółek pośredniczących, analizując wzajemne relacje pomiędzy klauzulą rzeczywistego właściciela (beneficial owner) a recharakteryzacją transakcji (non-recognition) w prawie podatkowym. Autorzy dokonują przeglądu ewolucji koncepcji rzeczywistego właściciela w świetle Komentarza do Modelowej Konwencji OECD, zestawiając ją z metodyką badania substancji ekonomicznej stosowaną na gruncie przepisów o cenach transferowych. Na podstawie analizy orzecznictwa TSUE oraz sądów krajowych i zagranicznych autorzy stwierdzają, że współczesne podejście do oceny substancji ekonomicznej wykracza poza formalnoprawne kryteria własności i obejmuje bardziej złożoną ocenę prowadzonej działalności. Wskazują także na przenikanie się mechanizmów charakterystycznych dla reżimów WHT oraz TP, co prowadzi do konieczności zrównoważenia skuteczności przeciwdziałania nadużyciom z ochroną praw podatników. Zasadniczą tezą artykułu jest stwierdzenie, że test substancji ekonomicznej – choć w obu reżimach pełni w istocie funkcję antyabuzywną – różni się co do zakresu, celu i intensywności oceny: w klauzuli BO ma charakter binarny (kwalifikacyjny), a w ramach TP stanowi narzędzie kalibracji rozkładu funkcji i dochodów w grupach powiązanych.
Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 września 2024 r. w sprawie C-465/20 P, Komisja Europejska v Irlandia i in.
Glosa zawiera krytyczne uwagi do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 września 2024 r. w sprawie C-465/20 P, Komisja Europejska v Irlandia i in., kończącego długotrwałe postępowanie związane z pomocą publiczną przyznaną grupie Apple przez Irlandię. Komentowany wyrok zajmuje istotne miejsce w orzecznictwie Trybunału nie tylko z punktu widzenie długości (404 punkty) czy ogromnej kwoty będącej przedmiotem sporu (ponad 13 mld euro), ale przede wszystkim przez wzgląd na jego wpływ na ocenę „normalnego” opodatkowania na podstawie mającego zastosowanie prawa krajowego w kontekście pomocy publicznej. Wyrok odchodzi od dotychczasowej linii orzeczniczej w zakresie dopuszczalności zastosowania standardów zewnętrznych w stosunku do systemu prawnego państwa członkowskiego i może sygnalizować dalsze rozszerzenie frontu w walce z agresywnym planowaniem podatkowym.
Dysponowanie placówką jako przesłanka powstania zakładu podatkowego w dobie upowszechnienia się pracy zdalnej
Wzrost popularności pracy zdalnej, zwłaszcza w formie home office, prowadzi do podważenia dotychczasowego założenia, zgodnie z którym powstanie zakładu podatkowego w państwie zatrudnienia wymaga fizycznego dysponowania placówką (np. mieszkaniem pracownika) przez pracodawcę. Konsekwencją tego jest odmienne rozumienie potrzeby dysponowania placówką przez Krajową Informację Skarbową w jej interpretacjach podatkowych oraz przez sądy administracyjne w ich orzecznictwie. Rozbieżność taka jest widoczna od 2015 r. Analiza tych interpretacji oraz orzecznictwa prowadzi jednak do wniosku, że obecnie wyłącznie treść Komentarza do Konwencji Modelowej OECD przemawia za koniecznością dysponowania placówką jako przesłanką powstania zakładu podatkowego. Tymczasem wykładnie literalna, systemowa i funkcjonalna samej definicji zakładu podatkowego, zawartej w art. 5 ust. 1 Modelowej Konwencji OECD z pominięciem treści tego Komentarza, prowadzą do wniosku, że dysponowanie placówką nie jest już przesłanką warunkującą powstanie zakładu podatkowego.
Glosa krytyczna do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. I SA/Wr 104/24
Niniejsza glosa krytyczna dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r. (sygn. I SA/Wr 104/24), w którym sąd oddalił skargę spółki M Sp. z o.o. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie powstania przychodu podatkowego w wyniku połączenia spółek siostrzanych mających tego samego jedynego udziałowca. Komentowane orzeczenie ma precedensowy charakter dla praktyki restrukturyzacji przedsiębiorstw w Polsce, gdyż sankcjonuje rygorystyczną wykładnię literalną przepisów, która prowadzi do ekonomicznie nieuzasadnionego opodatkowania operacji reorganizacyjnych. Nieprawidłowe stanowisko sądu kreuje istotną barierę podatkową dla konsolidacji spółek w ramach grup kapitałowych, hamując efektywność gospodarczą i konkurencyjność polskich przedsiębiorstw na rynku europejskim. Autorka prezentuje krytyczną analizę przyjętej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 8d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wskazując na jej sprzeczność z ekonomiczną istotą transakcji, zasadą neutralności podatkowej reorganizacji przedsiębiorstw oraz konstytucyjną zasadą równości opodatkowania. Szczególne znaczenie ma nieuwzględnienie przez sąd braku rzeczywistego przysporzenia majątkowego w przypadku połączenia spółek należących do tej samej grupy kapitałowej, co pozostaje w opozycji do fundamentalnych zasad sprawiedliwego opodatkowania, w tym zasady opodatkowania wyłącznie realnych przyrostów majątkowych. W glosie przedstawiono argumentację za stosowaniem wykładni systemowej i teleologicznej, która respektowałaby ekonomiczną neutralność transakcji, a także postulaty de lege ferenda zmierzające do jednoznacznego uregulowania neutralności podatkowej takich operacji, zgodnie z aksjologią prawa unijnego wyrażoną w dyrektywie Rady 2009/133/WE.
Zasada zdolności do świadczenia podatkowego w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 21/14
Autorka poddaje w artykule analizie konstytucyjne granice władztwa daninowego w świetle zasad zdolności płatniczej oraz ochrony godności człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r., sygn. K 21/14, który nakreślił obowiązek zapewnienia nieopodatkowania minimum egzystencji oraz mechanizmów jego urealniania. Autorka prezentuje konstrukcyjne elementy podatku dochodowego od osób fizycznych (skala, kwota zmniejszająca podatek/kwota wolna od opodatkowania, koszty uzyskania przychodów, łączenie bądź separacja źródeł, kompensata strat) i wskazuje, że realna ochrona minimum egzystencji wymaga oceny całkowitego obciążenia, a nie tylko parametrów „segmentu” skali podatkowej. Zróżnicowanie reżimów (opodatkowanie na zasadach ogólnych według skali, podatek liniowy, ryczałt) prowadzi do niespójności w zakresie zastosowania instrumentów ochronnych i może niweczyć funkcję gwarancyjną minimum egzystencji. Na tej podstawie formułuje wnioski de lege ferenda dotyczące wprowadzenia uniwersalnego kredytu podatkowego pełniącego funkcję „kwoty wolnej” we wszystkich źródłach dochodów, ograniczonej agregacji lub jednolitego, niezależnego od źródła przychodów progu dochodu objętego ochroną, częściowej kompensaty strat między segmentami co najmniej do wysokości minimum egzystencji oraz automatycznej waloryzacji parametrów. Proponowane kierunki mają przywrócić spójność systemową i zgodność z aksjologią art. 2, 30 i 84 Konstytucji, do której nawiązuje TK w wyroku K 21/14.
Składka solidarnościowa jako podatek sprzeczny z zasadami konstytucyjnymi
W artykule rozważono zgodność przepisów o składce solidarnościowej z Konstytucją RP, traktując tę składkę jako podatek pomimo nadanej nazwy. Badanie wykazało rażącą niezgodność tych regulacji z kluczowymi zasadami konstytucyjnymi: po pierwsze – z zasadą niedziałania prawa wstecz, gdyż składka solidarnościowa obciąża dochody uzyskane przed wejściem ustawy w życie. Po drugie – naruszono zasadę powszechności i równości opodatkowania, gdyż pomimo generalnych kryteriów intencją było faktyczne obciążenie tylko jednego podmiotu. Po trzecie – indywidualny wymiar składki i opodatkowanie już osiągniętego dochodu naruszają zasadę ochrony prawa własności, sprawiając, że składka ta wykazuje cechy wywłaszczeniowe. W artykule uznano także, że organ administracji publicznej, urzeczywistniając zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji, powinien odmówić zastosowania rażąco niekonstytucyjnych przepisów, co prowadziłoby do uznania zapłaconej składki za nienależny podatek i nadpłatę podlegającą zwrotowi.
Niekonstytucyjność daniny solidarnościowej – rażące naruszenie zasady sprawiedliwości podatkowej
Danina solidarnościowa to nazwa dodatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych, który jest pobierany od łączonych dochodów z wybranych źródeł przychodów. Podatnik po przekroczeniu progu dochodów w wysokości 1 000 000 zł uiszcza daninę w wysokości 4%. Celem badawczym niniejszego artykułu jest sprawdzenie, czy danina ta nie narusza zasad równości i sprawiedliwości podatkowej. W tym celu konieczne jest wskazanie na źródła zasad prawa podatkowego i ich znaczenia dla oceny poszczególnych instytucji tej gałęzi, ze szczególnym uwzględnieniem zasady sprawiedliwości podatkowej. Niezbędne jest także omówienie konstrukcji podatku dochodowego od osób fizycznych, zwłaszcza podziału na źródła przychodów. W dalszej kolejności regulacje dotyczące daniny solidarnościowej zostaną poddane ocenie ich zgodności z zasadą sprawiedliwości podatkowej, zarówno w układzie poziomym, jak i pionowym. Pozwoli to ustalić ich zgodność z zasadami konstytucyjnymi.
Znaczenie koncepcji look through approach w podatku u źródła
W artykule omówiono problemy, jakie może wywołać stosowanie koncepcji LTA na gruncie podatku u źródła. Analizie poddano istotę tej koncepcji oraz poszczególne przesłanki jej stosowania. Podjęto również próbę wskazania najczęstszych błędów, które prowadzą do niewłaściwego rozumienia tej instytucji.
umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
Towary handlowe i materiały w podatkowej księdze przychodów i rozchodów – rozporządzenie wykonawcze a regulacja ustawowa
Artykuł podejmuje tematykę ewidencjonowania przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą zdarzeń w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, ze szczególnym uwzględnieniem zakupu towarów handlowych i materiałów, a także ustalenia – na podstawie zapisów w księdze wyniku podatkowego – dochodu albo straty. Autor próbuje wykazać, że rozporządzenie w sprawie prowadzenia księgi wykracza jednakże poza zakres regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, reguluje ono bowiem różne sposoby ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych w sposób odmienny od tych, które zostały określone w przedmiotowej ustawie dla ogólnie rozumianych kosztów uzyskania przychodu.
Stanowisko wnioskodawcy w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego
Artykuł podejmuje tematykę uregulowania prawnego z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, w myśl którego składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Autorka dokonuje wykładni przepisu 14b § 3 o.p. oraz formułuje swoje stanowisko wobec przedmiotowej regulacji prawnej.
Warunki uznania home office za stałą placówkę konstytuującą zakład podatkowy pracodawcy
Artykuł omawia tematykę ukonstytuowania się zakładu podatkowego przedsiębiorcy poprzez stałą placówkę w postaci zagranicznego home office pracownika. W tekście przedstawiono szczegółową analizę zapisów Konwencji Modelowej OECD oraz Komentarza do niej, poglądy doktryny, orzecznictwo sądów administracyjnych oraz praktykę interpretacyjną organów podatkowych. Szczególną uwagę poświęcono pojęciom „prawo do dysponowania” i „skuteczna władza do użytkowania placówki” oraz kontrowersjom przy ich interpretacji. W dalszej kolejności omówione zostały wyłączenie z definicji zakładu działalności o charakterze pomocniczym w odniesieniu do placówki home office oraz wątpliwości, które zagadnienie to w praktyce budzi. Zdaniem autorki przedstawiana tematyka stawia pod znakiem zapytania przesłankę posiadania stałej placówki do dyspozycji w dobie nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy. Z drugiej strony w warunkach upowszechniającej się pracy mobilnej konieczne jest uregulowanie podziału dochodu pomiędzy państwami, z uwzględnieniem postulatu unikania nakładania nadmiernych obciążeń administracyjnych na podatników.
Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Koncepcja „obecności ekonomicznej” dla opodatkowania transgranicznych dochodów przedsiębiorstw w działaniach OECD
OECD od kilkunastu lat prowadzi prace analityczne mające na celu dostosowanie modelu opodatkowania transgranicznych dochodów przedsiębiorstw w warunkach zmieniających się strategii wejścia na rynki zagraniczne, które – zwłaszcza w przypadku tzw. przedsiębiorstw gospodarki cyfrowej – nie wymagają w wielu przypadkach „fizycznej” obecności na terytorium państwa ekspansji rynkowej. W artykule poddano analizie założenia nowego łącznika (nexus) opartego na koncepcji „obecności ekonomicznej” w świetle erozji koncepcji stałego zakładu w warunkach gospodarki cyfrowej. Zasadniczym celem artykułu jest ocena możliwych konsekwencji wprowadzenia do modelu opodatkowania międzynarodowego mechanizmu umożliwiającego państwu źródła opodatkowanie dochodów zagranicznej spółki, w przypadku braku tradycyjnych, „fizycznych” przejawów obecności takiej spółki w danym państwie.
Niezastosowanie krajowych przepisów klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania w świetle unijnych przepisów o pomocy publicznej – rozważania na kanwie wyroku TSUE w sprawie Engie
W wyroku z dnia 5.12.2023 r. w sprawach połączonych C-451/21 i C-454/21 dotyczących transakcji dokonanych pomiędzy spółkami z grupy Engie TSUE ograniczył prawa Komisji do wykładni przepisów prawa krajowego państw członkowskich UE w ramach kontroli dokonywanej na podstawie przepisów o pomocy publicznej, wskazując, że wykładnia taka nie może nie brać pod uwagę uprzednio dokonanej wykładni przepisów prawa krajowego, dokonywanej przez organy administracji publicznej państwa członkowskiego oraz sądy krajowe tego państwa. Sprawa dotyczyła: (1) próby odstąpienia od wyników wykładni literalnej przepisów prawa krajowego oraz zastosowania wyników wykładni celowościowej przy ustalaniu „ram odniesienia” (reference framework), których nie można było wyprowadzić z literalnej treści przepisów prawa krajowego, a także z innych aktów administracyjnych, niemających mocy wiążącej, do celów zastosowania unijnych przepisów dotyczących pomocy publicznej; (2) próby wykładni przepisów prawa krajowego stanowiących klauzulę ogólną przeciwko unikaniu opodatkowania w oderwaniu od ich wykładni, dokonywanej przez organy podatkowe oraz sądy krajowe państwa członkowskiego. Pomimo ustalenia pewnego rodzaju granic działania Komisji w obszarze kontroli dokonywanej na podstawie przepisów o pomocy publicznej wyrokiem w sprawie Engie TSUE nie wykluczył możliwości badania przez Komisję, czy niezastosowanie w danym przypadku przepisów stanowiących klauzulę ogólną przeciwko unikaniu opodatkowania w istocie nie stanowi niedozwolonej pomocy publicznej.
klauzula ogólna przeciwko unikaniu opodatkowania
Fundacja rodzinna a unikanie opodatkowania
Ustawa o fundacji rodzinnej wprowadziła do polskiego porządku prawnego nowy rodzaj osoby prawnej. Co do zasady fundacja rodzinna jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, który jednak jest zwolniony podmiotowo. Zwolnienie to nie dotyczy dochodów z tytułu niedozwolonej działalności gospodarczej, a także od niektórych dochodów (przychodów) z najmu. Dodatkowo fundacja jest podatnikiem, a nie płatnikiem z tytułu wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów. Celem artykułu jest analiza obowiązujących rozwiązań prawnych, a tym samym możliwości unikania opodatkowania z wykorzystaniem fundacji rodzinnej, zwłaszcza w kontekście celu ustawy o fundacjach rodzinnych. Pozwoli to także sformułować wnioski de lege ferenda co do zakresu zwolnienia podmiotowego.
Francuski podatek od istotnego majątku związanego z rynkiem nieruchomości jako źródło inspiracji dla polskiego ustawodawcy
Niniejszy artykuł stanowi kontynuację badań nad francuskim prawem podatkowym, uregulowanym zasadniczo w jednym akcie prawnym, którym jest generalny kodeks podatków. Analiza dokonana w ramach przedmiotowej publikacji dotyczy problematyki opodatkowania majątku ulokowanego w nieruchomościach, która jest bardzo istotna z punktu widzenia polskiego rynku, ponieważ od kilku lat planowane jest wprowadzenie działań mających na celu ograniczenie wzrostu cen w ramach tego segmentu rynku. Przedstawienie konstrukcji francuskiego podatku od majątku związanego z rynkiem nieruchomości może stanowić ciekawy punkt odniesienia dla polskiego ustawodawcy, który niejednokrotnie opierał się już w przeszłości na wzorcach francuskich. W podsumowaniu wskazano na możliwość wykorzystania rozwiązań francuskich także w Polsce – jako jednego z elementów służących stabilizacji cenowej na dzisiejszym rynku nieruchomości.
Niepewna przyszłość prawa karnego skarbowego (na rozdrożu między powszechnym prawem karnym a sankcją administracyjną)
Prawo karne skarbowe stanowi wyodrębniony dział prawa karnego (prawo karne sensu largo), chroniący szeroko pojęty publiczny porządek finansowy (zwłaszcza interes fiskalny). Status prawa karnego skarbowego to przedmiot sporów i kontrowersji – zarówno historycznie, jak i współcześnie. Ratio legis prawa karnego skarbowego w dotychczasowym kształcie podważają następujące okoliczności: 1) brak naturalnych granic prawa karnego skarbowego jako gałęzi prawa, 2) rozrost sankcji administracyjnych (kar pieniężnych), które wypierają lub wzmacniają (kumulacja) karę kryminalną (także w dziedzinie prawa podatkowego i prawa finansowego) oraz 3) wyraźne wkroczenie powszechnego prawa karnego na obszar kryminalizacji i penalizacji przestępczości podatkowej (fałszerstwo faktury i wyłudzenie VAT). Autor zgadza się ze stawianym w literaturze postulatem zastąpienia prawa karnego skarbowego sankcją administracyjną, lecz z zastrzeżeniem, że trzeba go uzupełnić o wyraźne włączenie najcięższych przypadków naruszenia publicznego porządku finansowego do regulacji powszechnego prawa karnego.
Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji naukowej pt. „Współczesne wyzwania prawa podatkowego” (16–17 grudnia 2024 r.)
Transgraniczne nabycie spadku jako zdarzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Analiza regulacji i studium przypadku
W artykule omówiono problemy, jakie może wywołać zakres jurysdykcji określony w art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Analizie poddano łączniki jurysdykcyjne konstruowane z użyciem przesłanek obywatelstwa i miejsca stałego pobytu. Podjęto również próbę określenia konsekwencji, jakie wyłączenie z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn może zrodzić w świetle ekskluzji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W ten sposób potwierdzono, że w pewnych sytuacjach transgraniczne nabycie spadku będzie stanowić zdarzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a nie podatkiem od spadków i darowizn.
Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. III FSK 5090/21
Glosa poświęcona jest analizie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. III FSK 5090/21. Jej przedmiotem jest ustalenie skutków podatkowo-prawnych darowizny dokonanej na rzecz osoby pozostającej w związku małżeńskim opartym na wspólności majątkowej oraz zakresu obowiązków płatniczych ciążących na notariuszu w związku ze sporządzeniem takiej umowy w formie aktu notarialnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że skutkiem zawarcia umowy darowizny z osobą obdarowaną pozostającą w związku małżeńskim, jeśli przedmiot darowizny wchodzi w skład majątku wspólnego, jest powstanie obowiązku podatkowego zarówno po stronie obdarowanego, jak i jego współmałżonka. Sąd ten przyjął jednocześnie, że notariusz nie powinien ponosić odpowiedzialności za niepobranie podatku ze względu na nieobecność podatnika przy sporządzaniu aktu notarialnego. Glosa krytycznie ocenia to stanowisko.
Sprzedaż i cesja praw do nieruchomości – dostawa towarów czy świadczenie usług?
Celem artykułu jest kwalifikacja na gruncie podatku od wartości dodanej cesji praw do nieruchomości. Zastosowana metoda badawcza polega na analizie przepisów dyrektywy VAT i związanego z nimi orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, jak również przepisów krajowych w zakresie dostawy towarów, ze szczególnym uwzględnieniem dostawy nieruchomości. W ocenie autorki zawężenie analizy wyłącznie do dostawy towarów wydaje się wystarczające – jeśli bowiem dana czynność nie może zostać zakwalifikowana jako dostawa towarów, będzie uznawana za świadczenie usług. Analiza została przeprowadzona również z uwzględnieniem rozstrzygnięć dokonywanych w interpretacjach indywidualnych i wiążących informacjach stawkowych oraz orzecznictwa sądów administracyjnych. Podjęta problematyka nie doczekała się literatury przedmiotu – poza jednym opracowaniem nie była podejmowana w doktrynie. Przeprowadzone badanie uprawnia do wniosku, że dostawa nieruchomości stanowi dostawę towarów, natomiast cesja praw do nieruchomości dokonana w umowach deweloperskich i przedwstępnych stanowi świadczenie usług.
Wykładnia i stosowanie przepisu art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w świetle interpretacji indywidualnych – aktualne problemy
W ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych wprowadzono zwolnienie od podatku z tytułu nabycia tzw. pierwszego mieszkania. Jest to ulga skierowana do podatników, którzy nabywają mieszkanie lub dom w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Zwolnienie funkcjonujące od roku stanowi źródło wątpliwości interpretacyjnych ze względu na brak orzecznictwa i literatury. Lukę tę obecnie uzupełniają liczne interpretacje indywidualne, wyjaśniając zakres zwolnienia, w tym kwestie nieunormowane wyraźnie w ustawie.
Zbieg sankcji w unijnym prawie podatkowym – uwagi na tle wyroku TSUE z dnia 4 maja 2023 r. (C-97/21), MV-98
Przedmiotem artykułu jest analiza problematyki zbiegu sankcji stosowanych w prawie podatkowym za naruszenie obowiązków o charakterze instrumentalnym, przy wykorzystaniu metody dogmatycznoprawnej, której tło stanowi wyrok TSUE z dnia 4 maja 2023 r. (C-97/21), MV-98. Celem analizy jest wskazanie na granice, jakie regulacje prawa unijnego wytyczają w sytuacji zbiegu dwóch sankcji podatkowych, oraz ustalenie, czy odnoszą się do sankcji podatkowych wykorzystywanych w prawie polskim. Z wyroku TSUE wynika, że sankcja polegająca na zamknięciu lokalu przedsiębiorcy naruszającego obowiązki formalne w zakresie podatku VAT jest sankcją karną oraz nie może być kumulowana z karą pieniężną. W ocenie autora, odnosząc ustalenia TSUE do polskiego prawa, należy stwierdzić, że charakter sankcji karnych niepodlegających kumulacji mają kary pieniężne oraz sankcje dodatkowego zobowiązania podatkowego. Jako postulat de lege ferenda wskazano, by wprowadzane sankcje w celu dostosowania ich do wymogów Karty praw podstawowych Unii Europejskiej opierały się na procentowym wymiarze oraz zawierały regulacje umożliwiające ich miarkowanie, co zagwarantuje ich proporcjonalność.
Warunkowe umorzenie postępowania karnego jako alternatywa dla instytucji służących zaniechaniu ukarania sprawcy przestępstwa skarbowego
Artykuł poświęcony jest instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego jako instytucji degresji karania, mogącej stanowić dobrą alternatywę dla niektórych środków związanych z zaniechaniem ukarania sprawcy przestępstwa skarbowego. Autor zwraca uwagę na możliwość stosowania tej instytucji w odniesieniu do każdego przestępstwa skarbowego – oczywiście o tyle, o ile są spełnione ku temu ustawowe przesłanki. Oprócz zachowania przez oskarżonego statusu osoby niekaranej istotne praktyczne znaczenie ma to, że dla warunkowego umorzenia postępowania karnego nie jest konieczne uiszczenie należności publicznoprawnej, uszczuplonej w związku z popełnionym przestępstwem skarbowym, zanim zapadnie wyrok. Niezależnie od dostrzegalnych zalet tej instytucji w artykule wskazano także słabsze strony obowiązującej regulacji. Autor zaliczył do nich przede wszystkim sposób uregulowania przesłanki negatywnej warunkowego umorzenia postępowania karnego oraz zakres i treść obowiązków, jakie mogą być nałożone na oskarżonego w wyroku kończącym postępowanie karne skarbowe.
warunkowe umorzenie postępowania karnego
„Zasoby” kadrowe i organizacyjne Ministerstwa Finansów
Artykuł poświęcony jest szeroko rozumianym aspektom kadrowo-płacowym dotyczącym pracowników/funkcjonariuszy Ministerstwa Finansów oraz wybranym obszarom struktury organizacyjnej tej instytucji.
Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Podatek od wyjścia a polsko-brazylijska umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania
Artykuł porusza problematykę eliminacji podwójnego opodatkowania w sprawach związanych ze stosowaniem podatku od wyjścia (exit tax) w ramach polsko-brazylijskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania podpisanej w 2022 r. Autorka przedstawia kluczowe cechy polskiego podatku od wyjścia, a następnie zastanawia się, jakie przepisy analizowanej umowy mogą mieć zastosowanie w przypadku obciążenia podatnika podatkiem od wyjścia. W artykule omówiono również art. 24 ww. umowy. Końcowo Autorka zaprezentowała specyficzne rozwiązania przyjęte w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania innych państw, pozwalające na eliminację podwójnego opodatkowania w razie nałożenia podatku od wyjścia.
Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Glosa do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2023 r., sygn. III FPS 3/22
Uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2023 r. (sygn. III FPS 3/22) jest jednym z tych orzeczeń, które mają bezpośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie wielu polskich rodzin. Przede wszystkim utrudnia realizację prawa do dokonania darowizny niepodlegającej opodatkowaniu. Uchwała wywiera również skutki w sferze prawnej. Pomimo dominującej linii orzeczniczej, liberalnie interpretującej art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, NSA wyraził odmienny pogląd. Celem niniejszej glosy jest krytyczna analiza argumentów przedstawionych we wspomnianej uchwale. Wnioski wynikające z wykładni językowej, celowościowej, a także systemowej prowadzą do zgoła innych spostrzeżeń. Przede wszystkim sam cel przepisu zidentyfikowany w uchwale nie odzwierciedla całościowo założeń ustawodawcy. Ponadto szczelność systemu podatkowego może zostać zabezpieczona także, gdy wpłaty na rachunek bankowy z odpowiednią adnotacją dokonuje sam obdarowany, po wcześniejszym przekazaniu pieniędzy w gotówce. Prawo przewiduje także wiele innych „instrumentów” gwarantujących bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Nieproporcjonalny charakter obowiązków instrumentalnych i sposobu opodatkowania spółki jawnej jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych
Przyznanie spółce jawnej osobowości prawnej budzi nie tylko wątpliwości natury systemowej, ale i konstytucyjnej. W artykule refleksji zostały poddane regulacje przyznające spółce jawnej podmiotowość prawnopodatkową w świetle konstytucyjnej zasady proporcjonalności. W ocenie autora nieodwracalność przyznania spółce jawnej statusu podatnika podatku dochodowego od osób prawnych w związku z niewypełnieniem obowiązku złożenia określonej w przepisach informacji oraz uzależnienia tego statusu od spełniania warunków formalnych nieistotnych z perspektywy celu regulacji narusza zasadę proporcjonalności (wywodzoną zarówno z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, jak i art. 2 Konstytucji RP). Ponadto za nadmierną ingerencję (art. 2 Konstytucji RP) należy uznać podwójne opodatkowanie spółki jawnej w sensie ekonomicznym w sytuacji, gdy zasadą jest jednokrotne opodatkowanie spółek osobowych.
Wykładnia unijnego prawa podatkowego jako instrument zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego w świetle orzecznictwa TSUE
Przedmiotem artykułu jest wykładnia unijnego prawa podatkowego w świetle orzecznictwa TSUE. Rozważania koncentrują się na argumentacji realizującej cel, jakim jest zapewnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego. TSUE podkreśla dynamiczny charakter harmonizacji prawa podatkowego oraz integracji europejskiej w ogóle. Decyduje to o preferowaniu wykładni funkcjonalnej (celowościowej) unijnego prawa podatkowego. Zauważyć można, że TSUE uwzględnia argumentację aksjologiczną adekwatną do rzeczywistego stanu ewolucji rynku wewnętrznego. Przykład stanowi argumentacja nawiązująca do sytuacji uczestników tego rynku (podatników), w tym np. potrzeba uproszczenie ich obowiązków lub wsparcie dla określonych grup przedsiębiorców.
Fundacja rodzinna – nowy podatnik podatku dochodowego od osób prawnych
Ustawa o fundacjach rodzinnych wprowadziła do polskiego porządku prawnego nowy rodzaj osoby prawnej. Co do zasady fundacja rodzinna jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych zwolnionym podmiotowo z podatku dochodowego od osób prawnych. Jest ona jednak opodatkowana od dochodów z tytułu niedozwolonej działalności gospodarczej, a także od niektórych przychodów z najmu. Dodatkowo fundacja jest podatnikiem, a nie płatnikiem, z tytułu wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów. Celem artykułu jest analiza sytuacji prawnopodatkowej fundacji rodzinnej jako podatnika, a temu służy przede wszystkim ocena wprowadzonych rozwiązań. Pozwoli to także sformułować wnioski de lege ferenda.
Ulga podatkowa z tytułu wydatków dokonanych w celu przystosowania pojazdów mechanicznych do potrzeb 1wynikających z niepełnosprawności
Celem artykułu jest analiza i ocena obowiązującego ustawodawstwa, zmierzająca do identyfikacji podmiotowych, przedmiotowych, wartościowych i czasowych granic ulgi podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, przysługującej w związku z poniesionymi wydatkami na przystosowanie pojazdu mechanicznego do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Pozytywnie zweryfikowano tezę o potrzebie przeprowadzenia w tym zakresie kompleksowej interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz innych ustaw, w tym ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Działania takie są niezbędne do prawidłowej kwantyfikacji uprawnień podatnika dokonującego odliczenia poniesionych wydatków od dochodu i w ten sposób zmniejszającego ciężar podatku dochodowego. Możliwość korzystania z tej ulgi podatkowej jest formą pomocy państwa kierowanej do osób z niepełnosprawnościami. Efekty tej pomocy mogą polegać na ułatwieniu im wykonywania czynności życiowych zarówno w obszarze aktywności osobistej, jak i pracy zawodowej lub prowadzonej działalności gospodarczej. Prawna konstrukcja prezentowanej ulgi podatkowej jest sposobem realizacji normy programowej z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zakładającej udzielanie osobom z niepełnosprawnościami przez władze publiczne pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.