Metafory w praktyce dydaktycznej (i badawczej). Jak obrazowo uczyć badań jakościowych?
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.18.4.07Słowa kluczowe:
metafora, badania jakościowe, modelowanie symboliczne, nauczanie metod jakościowychAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie potencjału metafor i możliwości ich stosowania w nauczaniu metodologii badań jakościowych. Rozpoczynając od przeglądu najważniejszych dokonań w zakresie wykorzystywania metafor jako przedmiotu poznania i narzędzia poznawczego, autor przechodzi do opisania genezy zainteresowania się metaforami w dydaktyce. Przedstawia proces eksperymentowania ze stosowaniem metafor podczas zajęć metodologicznych oraz wypracowane rezultaty, tak na poziomie treściowym – odkrywania metafor dla badania jakościowego, jak i na poziomie proceduralnym – rekonstruowania sposobów pracy z metaforą na zajęciach, a pośrednio także podczas badań. Jednocześnie w artykule dokonuje definicyjnego wyodrębnienia dwóch generalnych typów badań jakościowych wyłonionych podczas pracy z metaforami.
Bibliografia
Antonovsky Aaron (1979) Health, Stress, and Coping. San Francisco, CA: Jossey-Bass Inc.
Books of the XX Century (1998) https://www.isa-sociology.org/en/about-isa/history-of-isa/books-of-the-xx-century [dostęp: 1.08.2022].
Brown Richard (1976) Social theory as metaphor: On the logic of discovery for the sciences of conduct. „Theory and Society”, vol. 3(2), s. 169–187. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00161676
Brown Richard (1977) Metaphor [w:] Richard Brown, A poetic for sociology. Cambridge: Cambridge University Press, s. 77–171.
Bryant Antony (2017) Grounded theory and grounded theorizing: Pragmatism in research practice. New York, NY: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199922604.001.0001
Burzyński Robert (2013) Metafory jako narzędzie poznania polityki i oddziaływania politycznego. Nieopublikowana rozprawa doktorska, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Croft William, Cruse Alan (2004) Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511803864
Denzin Norman (1976) The Significant Others of a College Population [w:] Jerome G. Manis, Bernard N. Meltzer, red., Symbolic Interaction a Reader in Social Psychology. Boston, MA: Allyn & Bacon, s. 298–310. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.1966.tb01695.x
Dryll Ewa (2014) Rozumienie metafor charakteryzujących ludzi – perspektywa rozwojowa. Nieopublikowana rozprawa doktorska, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Fatyga Barbara, Zieliński Przemysław (2006) Tempus fugit. Analiza metafor czasu – propozycja metodologiczna. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. II, nr 1, s. 4–30. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.2.1.02
Garfinkel Harold (2007) Studia z etnometodologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gibbs Raymond (2017) Metaphor Wars: Conceptual Metaphors in Human Life. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781107762350
Glaser Barney (1965) The Constant Comparative Method of Qualitative Analysis. „Social Problems”, no. 12, s. 436–445. DOI: https://doi.org/10.1525/sp.1965.12.4.03a00070
Glaser Barney (1978) Theoretical sensitivity: advances in the methodology of grounded theory. Mill Valley, CA: Sociology Press.
Glaser Barney (1992) Basics of grounded theory: emergence vs. forcing. Mill Valley, CA: Sociology Press.
Glaser Barney (2003) The grounded theory perspective II: Description’s remodeling of grounded theory methodology. Mill Valley, CA: Sociology Press.
Glaser Barney, Strauss Anselm (2009) Odkrywanie teorii ugruntowanej. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Goffman Erving (1981) Człowiek w teatrze życia codziennego. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Gorzko Marek (2008) Procedury i emergencja: o metodologii klasycznych odmian teorii ugruntowanej. Szczecin: Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.
Grove David, Panzer Basil (1989) Resolving Traumatic Memories: Metaphors and Symbols in Psychotherapy. New York, NY: Irvington.
Haack Susan (2019) The Art of Scientific Metaphors. „Revista Portuguesa de Filosofia”, vol. 75(4), s. 2049–2066. DOI: https://doi.org/10.17990/RPF/2019_75_4_2049
Hadley Gregory (2017) Grounded Theory in Applied Linguistics Research a Practical Guide. London, New York, NY: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315758671
Hałas Elżbieta (1987) Społeczny kontekst znaczeń w teorii symbolicznego interakcjonizmu. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Janesick Valerie (2015) Contemplative Qualitative Inquiry: Practicing the Zen of Research. Walnut Creek, CA: Left Coast Press. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315431697
Kacperczyk Anna (2014) Autoetnografia – technika, metoda, nowy paradygmat? O metodologicznym statusie autoetnografii. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. X, nr 3, s. 32–75. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.10.3.03
Kaźmierska Kaja (2013) Badania biograficzne w naukach społecznych. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. IX, nr 3, s. 6–10. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.9.4.01
Kaźmierska Kaja, Schütze Fritz (2013) Wykorzystanie autobiograficznego wywiadu narracyjnego w badaniach nad konstruowaniem obrazu przeszłości w biografii. Na przykładzie socjologicznego porównania narracji na temat życia w PRL-u i NRD. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. IX, nr 4, s. 122–139. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.9.4.08
Konecki Krzysztof (2000) Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Konecki Krzysztof (2007) Nowi pracownicy a kultura organizacyjna przedsiębiorstwa. Studium folkloru fabrycznego, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. III, nr 1, s. 3–126. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.3.1.02
Konecki Krzysztof (2018) Advances in Contemplative Social Research. Łódź, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Konecki Krzysztof (2021) Przekraczanie granic, zamykanie granic. Perspektywa pierwszoosobowa w badaniach socjologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.
Konecki Krzysztof (2022) The Meaning of Contemplation for Social Qualitative Research: Applications and Examples. New York, NY: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003179689
Koźmiński Andrzej, Latusek-Jurczak Dorota (2011) Rozwój teorii organizacji. Warszawa: Wydawnictwo Wolters Kluwer.
Krzemiński Ireneusz (1986) Symboliczny interakcjonizm i socjologia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Kvale Steinar (2007) Doing Interviews. London: Sage. DOI: https://doi.org/10.4135/9781849208963
Kvale Steinar, Brinkmann Svend (2009) Inter Views: Learning the Craft of Qualitative Research Interviewing. Los Angeles, CA: Sage.
Lakoff George (1996) Moral politics: What Conservatives Know that Liberals Don’t. Chicago, IL: University of Chicago Press.
Lakoff George, Johnson Mark (1999) Philosophy in the flesh: the embodied mind and its challenge to Western thought. New York, NY: Basic Books.
Lakoff George, Johnson Mark (2020) Metafory w naszym życiu. Warszawa: Aletheia.
Lawley John, Tompkins Peter (2000) Metaphors in Mind: Transformation Through Symbolic Modelling. London: Developing Company Press.
Levinson Stephen (2010) Pragmatyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Low Jacqueline (2008) Researchers sensitivity [w:] The SAGE Encyclopedia of Qualitative Research Methods. London: Sage, s. 779–780.
Manis Bernard, Meltzer Jerome (red.) (1978) Symbolic Interaction. A Reader in Social Psychology, Boston, MA: Allyn & Bacon.
Marciniak Łukasz (2008) Stawanie się nauczycielem akademickim. Analiza symboliczno-interakcjonistyczna. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. IV, nr 2, s. 1–131. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.4.2.02
Marciniak Łukasz (2012a) Deskryptywna teoria ugruntowana [w:] Krzysztof T. Konecki, Piotr Chomczyński, red., Słownik socjologii jakościowej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 53–56.
Marciniak Łukasz (2012b) Klasyczna teoria ugruntowana [w:] Krzysztof T. Konecki, Piotr Chomczyński, red., Słownik socjologii jakościowej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 127–131.
Marciniak Łukasz (2015) Teorie pracujące. Pragmatyzm w ujęciu badaczy z grupy Chicago School Irregulars. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XI, nr 1, s. 40‒53. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.11.1.03
Miller Steven, Fredericks Marcel (1988) Uses of metaphor: a qualitative case study. „International Journal of Qualitative Studies in Education”, vol. I(3), s. 263–272. DOI: https://doi.org/10.1080/0951839900030104c
Morgan Gareth (1997) Obrazy organizacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Muszyński Zbysław (2000) Granice metafory. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Sectio I Philosophia – Sociologia”, vol. 25, s. 303–310.
Niedbalski Jakub (2019) Dom pomocy społecznej jako miejsce pracy. Analiza procesu stawania się opiekunem osób niepełnosprawnych intelektualnie. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XV, nr 3, s. 162–177. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.3.09
Nisbet Robert (1969) Social Change and History: Aspects of the Western Theory of Development. New York, NY: Oxford University Press.
Nisbet Robert (1970) Genealogy, growth and other metaphors. „New Literary History”, vol. 1(3), s. 351–363. DOI: https://doi.org/10.2307/468261
Rancew-Sikora Dorota (2007) Analiza konwersacyjna jako metoda badania rozmów codziennych. Warszawa: Wydawnictwo Trio.
Ricoeur Paul (1989) Język, tekst, interpretacja. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Robinson Peter (2008) Handbook of Cognitive Linguistics and Second Language Acquisition. New York, NY, London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203938560
Rorty Richard (2009) Przygodność, ironia i solidarność. Warszawa: Wydawnictwo WAB.
Schegloff Emanuel (2007) Sequence organization in interaction: a primer in conversation analysis. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511791208
Schütz Alfred (2008) O wielości światów. Szkice z socjologii fenomenologicznej. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Schütze Fritz (2012) Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne [w:] Kaja Kaźmierska, red., Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 141–278.
Soskice Janet (1985) Metaphor and Religious Language. Oxford: Clarendon Press.
Stake Robert (1997) Studium przypadku [w:] Leszek Korporowicz, red., Ewaluacja w edukacji. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 120–147.
Stein Maurice (1963) The poetic metaphors of sociology [w:] Maurice Steen, Arthur Vidich, red., Sociology on trial. Englewood: Prentice-Hall, s. 173–181.
Sułek Antoni (2002) Ogród metodologii socjologicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Swedberg Richard (2020) Using Metaphors in Sociology: Pitfalls and Potentials. „The American Sociologist”, no. 51, s. 240–257. DOI: https://doi.org/10.1007/s12108-020-09443-3
Szenajch Piotr (2015) Trudne umieranie. Narracyjne przedstawienia choroby i śmierci a doświadczenie osób terminalnie chorych. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.
Szymańska Marta (2012) Metafory w wypowiedziach pisemnych uczniów. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
Ślęzak Izabela (2009) Stawanie się poetą. Analiza interakcjonistyczno-symboliczna. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. V, nr 1, s. 1–175. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.5.1.02
Wicenty Daniel (2013) Wokół projektu biografii Adama Podgóreckiego: wyzwania koncepcyjne, metodologiczne i społeczne. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. IX, nr 4, s. 82–102. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.9.4.06
Woźny Jacek (2021) Archeology as a Metaphor in Contemporary Culture. „Qualitative Sociology Review”, vol. 17(1), s. 28–38. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.17.1.3
Zahavi David (2012) Fenomenologia Husserla. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
