Homo heroicus: Literary creations in the works of Władysław Reymont
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.07Keywords:
Reymont Władysław Stanisław, Young Poland period, writer – literary figure, the “artist’s novel”Abstract
In studies on the numerous productions of the “artist’s novel” in the Young Poland period, Władysław Reymont is mentioned basically as an observer of the acting community. The author of the article points out, however, that the Nobel Prize winner stressed the issue of the status and rank of the writer in his work. By examining not only well-known and published works (including the short stories Franek, Wspomnienie, Z pamiętnika; the novels Komediantka, Fermenty, Ziemia obiecana, Wampir), but also projects preserved in manuscripts, she puts forward the thesis that Reymont related the writer with heroism of creative efforts renewed despite the disproportion of aspirations and life circumstances, despite the resistance of the material, the fear of imperfection and ridicule. The researcher shows that writing was for the Reymont’s characters a manifestation of an internal commandment to keep on working, a titanic struggle with their own limitations and the limitations of literary matter, but also a psychological and existential salvation. The analysis of the works allows her to state that they constitute an original variant of the opposition between the creator and the world exposed in Künstlerroman, while the tragedy of the artist’s alienation is not associated with an overgrown ego, with a proud manifestation of individualism. Referring to biographical and epistolary sources, the Author also proves that Reymont’s works can be read as a study of literary dilemmas and complexes accompanying the writer himself, especially at an early stage of his career.
Downloads
References
Jodełka-Burzecki Tomasz, Reymont przy biurku. Z zagadnień warsztatu pisarskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.
Karwacka Helena, Wokół „Ziemi obiecanej”, „Przegląd Humanistyczny” 2000, nr 4, s. 33–58.
Krzyżanowski Julian, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1937.
Makowiecki Andrzej Z., Młodopolski portret artysty, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1971.
Podraza-Kwiatkowska Maria, Bóg, ofiara, clown czy psychopata? O roli artysty na przełomie XIX i XX wieku, w: M. Podraza-Kwiatkowska, Symbolizm i symbolika w poezji Młodej Polski, wyd. 3 popr., Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2001, s. 289–308.
Popiel Magdalena, Powieść o artyście jako gatunek i rodzaj dyskursu, w: M. Popiel, Wyspiański. Mitologia nowoczesnego artysty, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2008, s. 259–265.
Przybyszewski Stanisław, Confiteor, w: Programy i dyskusje literackie okresu Młodej Polski, oprac. M. Podraza-Kwiatkowska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2000, s. 218–225.
Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły. 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Wydawnictwo Collegium Columbinum, Kraków 2009.
Reymont Władysław Stanisław, Fermenty, Wydawnictwo Literackie, Kraków [1957].
Reymont Władysław Stanisław, Franek, w: W.S. Reymont, Nowele, t. I, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1956, s. 105–143.
Reymont Władysław Stanisław, Jubileusz. Bunt, rkps [Rękopisy Władysława Reymonta, t. IV – Zapiski o charakterze osobistym z lat 1901–1925, notatki, pomysły, scenariusze, fragmenty utworów literackich], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6977, cz. II, s. 395–399.
Reymont Władysław Stanisław, Komediantka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.
Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, oprac. B. Koc, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2002.
Reymont Władysław Stanisław, Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki i B. Kocówna, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.
Reymont Władysław Stanisław, Nr 167, rkps [Rękopisy Władysława St. Reymonta, t. II – Wiersze i proza z lat 1883–1891], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6952/II, s. 3–16.
Reymont Władysław Stanisław, Odpowiedzi redakcji, rkps [Rękopisy Władysława St. Reymonta, t. III – Zapiski osobiste z 28 grudnia 1891, fragmenty powieści, dramatu, bruliony listów, materiały warsztatowe, z. 1], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6953/I, s. 3–4, 9.
Reymont Władysław Stanisław, [scenariusz komedii bez tytułu], rkps [Rękopisy Władysława Reymonta, t. IV – Notatki z lat 1888–1924], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6954/I, z. 3, s. 3–12.
Reymont Władysław Stanisław, Wspomnienie, w: W.S. Reymont, Nowele II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1956, s. 399–409.
Reymont Władysław Stanisław, Z pamiętnika, w: W.S. Reymont, Nowele II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1956, s. 55–146.
Reymont Władysław Stanisław, Ziemia obiecana, oprac. M. Popiel, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2014.
Rurawski Józef, Władysław Reymont, Wiedza Powszechna, Warszawa 1988.
Samborska-Kukuć Dorota, Reymonta osobiste i literackie spotkania z Łodzią, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2024, z. 1, s. 21–37, https://doi.org/10.18778/1505-9057.68.02
Tetmajer Kazimierz, Zatracenie, Nakładem Sz. Taffeta, Kraków 1920.
Utkowska Beata, Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2004.
Zabawa Krystyna, Dwa listy Władysława S. Reymonta do Mariana Gawalewicza (z Archiwum Domowego Pawlikowskich), „Ruch Literacki” 2016, nr 1, s. 125–138.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

