Główne wątki psychoanalitycznej debaty towarzyszącej powstaniu tekstu Joan Riviere „Kobiecość jako maskarada”

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6107.2024.04

Słowa kluczowe:

Joan Riviere, Sigmund Freud, Sandor Ferenczi, Ernest Jones, Melanie Klein, psychoanaliza, homoseksualizm, sadyzm, kompleks Edypa, kompleks kastracji

Abstrakt

Artykuł stanowi wprowadzenie do tekstu Joan Riviere Kobiecość jako maskarada (1929), mające na celu przygotowanie czytelnika do jego lektury. Przedstawiono w nim kluczowe poję­cia debaty toczącej się w ramach wczesnego ruchu psychoanalitycznego. Stanowią one teoretyczne tło dokonywanych przez Riviere interpretacji przypadków klinicznych. Omówiono koncepcję kom­pleksu Edypa i kastracji w ujęciu Sigmunda Freuda, podział homoseksualności na homoerotyzm podmiotowy i obiektowy według Sándora Feren­cziego, pojęcie aphanisis oraz podział na dwa typy homoseksualistek Ernesta Jonesa, jak również przesunięcie początku kompleksu Edypa na okres pregenitalny w teorii Melanie Klein i jej ujęcie formowania się superego. W tekście podkreślono, jak wątki te są kluczowe dla zrozumienia mechanizmu kobiecości jako maskarady, który w interpretacji Riviere pełni funkcję obronną wobec lęku. Artykuł zwraca również uwagę na ryzyko zacierania pierwotnych, klinicznych kontekstów psychoanalizy w późniejszych femi­nistycznych i filozoficznych adaptacjach pojęcia „maskarady”.

Bibliografia

Abraham, K. (1988). The Influence of Oral Erotism on Character-Formation (1924). W: Abraham, K., Selected Papers on Psycho-Analysis. Tłum. D. Bryan i A. Starchey. London: Karnac Books, s. 393–406.

APA Dictionary of Psychology (2023). Hasło: oral-biting phase. Online: https://dictionary.apa.org/oral-biting-phase [dostęp: 13.12.2024].

Butler, J. (2007). Gender trouble. Feminism and the Subversion of Identity. Nowy Jork i Londyn: Routlage.

Drwięga, M. (2002). W sprawie kontrowersji związanych z kompleksem Edypa. Psychiatria Polska, 36(6), s. 895–909.

Ferenczi, S. (1916). The Nosology of Male Homosexuality (Homoerotism). First Contributions to Psycho-Analysis. Tłum. E. Jones. Boston: Richard G. Badger, s. 250–268. DOI: https://doi.org/10.1037/10925-012

Freud, S. (2009a). Trzy rozprawy z teorii seksualnej (1905). W: Freud, S., Życie seksualne. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 27–129.

Freud, S. (2009b). O dziecięcych teoriach seksualnych (1908). W: Freud, S., Życie seksualne. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 151–165.

Freud, S. (2009c). O szczególnym typie wyboru obiektu u mężczyzny (1910). W: Freud, S., Życie seksualne. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 167–177.

Freud, S. (2009d). Popędy i ich losy (1915). W: Freud, S., Psychologia nieświadomości. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 55–76.

Freud, S. (2009e). „Ja” i „to” (1923). W: Freud, S., Psychologia nieświadomości. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 217–262.

Freud, S. (2009f). Upadek kompleksu Edypa (1924). W: Freud, S., Życie seksualne. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, s. 219–226.

Freud, S. (2015). Objaśnianie marzeń sennych. Tłum. R. Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Freud, Z. (1975). Leonarda da Vinci wspomnienie z dzieciństwa (1910). W: Freud, Z., Poza zasadą przyjemności. Tłum. J. Prokopiuk. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 359–446.

Jones, E. (1927). The early development of female sexuality. The International Journal of Psycho¬analysis, 8, s. 459–472.

Klein, M. (2007a). Analiza wczesnodziecięca (1923). W: Klein, M., Pisma. Tom 1. Miłość, poczucie winy i reparacja. Tłum. D. Golec. Gdańsk: GWP, s. 77–107.

Klein, M. (2007b). Psychologiczne zasady analizy wczesnodziecięcej (1926). W: Klein, M., Pisma. Tom 1. Miłość, poczucie winy i reparacja. Tłum. D. Golec. Gdańsk: GWP, s. 129–138.

Klein, M. (2007c). Sympozjum na temat analizy dziecięcej (1927). W: Klein, M., Pisma. Tom 1. Miłość, poczucie winy i reparacja. Tłum. D. Golec. Gdańsk: GWP, s. 139–169.

Klein, M. (2007d). Wczesne stadia konfliktu edypalnego (1928). W: Klein, M., Pisma. Tom 1. Miłość, poczucie winy i reparacja. Tłum. D. Golec. Gdańsk: GWP, s. 185–196. DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/3606.003.0011

Lacan, J. (1966) La signification du phallus. W: Lacan, J., Écrits. Paryż: Seuil, s. 685–695.

Lacan, J. (2017) Formations of the Unconscious. The Seminar of Jacques Lacan. Book V. Tłum. Russell Grigg. Cambridge: Polity, s. 685–695.

Laplanche, J. i Pontalis, J-B. (2023). Słownik psychoanalizy. Tłum. E. Modzelewska i E. Wojcie¬chowska. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

Oleś, P. K. i Drat-Ruszak, K. (2010). Osobowość. W: Strelau, J. i Doliński, D. (red.), Psychologia akademicka. Podręcznik. Tom 1. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 651–764.

Pokorski, B. (2024). Joan Riviere – kobieta za maskaradą (zarys biografii). Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica, 44, s. 23–60. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6107.2024.03

Riviere, J. (1929). Womanliness as a Masquerade. The International Journal of Psychoanalysis, 10, s. 303–313.

Riviere, J. (2024). Kobiecość jako maskarada. Tłum. B. Pokorski. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica, 44, s. 7–22. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6107.2024.01

Soler, C. (2016). Lacanian Affects. The function of affect in Lacan’s work. Tłum. B. Fink, New York: Routlege. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315731797

Pobrania

Opublikowane

2025-04-09

Jak cytować

Pokorski, Bartosz. 2025. “Główne wątki Psychoanalitycznej Debaty towarzyszącej Powstaniu Tekstu Joan Riviere „Kobiecość Jako maskarada””. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica, no. 44 (April): 61-94. https://doi.org/10.18778/0208-6107.2024.04.