Jak podpisywać dzieła sztuki w przestrzeni publicznej? Problematyka i wybrane przykłady
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6107.40.07Słowa kluczowe:
sztuka publiczna, street art, dziedzictwo kulturowe, standardy opisu dzieła sztukiAbstrakt
Mimo iż przestrzenie miejskie nasycone są dziełami sztuki, pełniącymi ważne funkcje estetyczne, społeczne, edukacyjne, historyczne, obiekty te często są przez odbiorców niezauważane, nierozumiane lub nieidentyfikowane jako sztuka. Autorka stawia tezę, że jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest brak profesjonalnych podpisów. Celem tekstu jest analiza tablic informacyjnych wybranych obiektów znajdujących się w Łodzi. Porównanie zebranych przykładów wskazuje na różnorodne braki w treści podpisów, ich nieczytelność, niewłaściwe umiejscowienie, a nawet zupełne pominięcie jakiegokolwiek tekstu informującego o danym dziele. Poddane analizie zostały dwadzieścia dwa obiekty wykonane po II wojnie światowej, reprezentujące różne gatunki sztuki i typy przestrzeni. Artykuł kończą lista postulatów, których spełnienia wymaga prawidłowe oznaczanie dzieł sztuki (sporządzona na wzór dziesięciopunktowego przewodnika opracowanego przez Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie) oraz propozycja przykładowej tablicy (dotyczącej konkretnego muralu), która mogłaby stać się rozwiązaniem standardowym.
Bibliografia
American Alliance of Museums (2022). Excellence in Exhibition Label Writing Competition. Online: https://www.aam-us.org/programs/awards-competitions/excellence-in-exhibition-label-writing-competition/ [dostęp: 4.04.2022].
Czechowicz, M. (2018). Dzieci Bałut – murale pamięci/2018. [Blog] Baedeker łódzki. Online: http://baedekerlodz.blogspot.com/2018/11/dzieci-baut-murale-pamieci-2018.html [dostęp: 4.04.2022].
Danto, A. (2006). Interpretacja a identyfikacja. W: Danto, A., Świat sztuki. Pisma z filozofii sztuki. Tłum. L. Sosnowski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 141–157.
Domaradzki, K. (2014). Sukces wymalowany na murach. Forbes [Polska], 14.01., https://www.forbes.pl/pierwszy-milion/lodzkie-murale-sukces-wymalowany-na-murach/gsn9g79 [dostęp: 4.04.2022].
Dondzik, M. (2017). Michał Gałkiewicz – rzeźba, rysunek. Łódź: Miejska Galeria Sztuki w Łodzi.
Dondzik, M. (2021). Michał Gałkiewicz – rzeźba [kanał Youtube, pięć filmów]. Online: https://www.youtube.com/channel/UCDc0-33lZeOJT4CxNL8DYBA [dostęp: 4.04.2022].
Faherty, A. (2022). What makes a great museum label? [Blog] Museum Next. Online: https://www.museumnext.com/article/what-makes-a-great-museum-label/ [dostęp: 4.04.2022].
Feretycki, B. (2020). Jednorożec ma już rok. Kosztująca 400 tys. zł rzeźba wciąż budzi emocje. TVP 3 Łódź. Online: https://lodz.tvp.pl/48423459/jednorozec-ma-juz-rok-kosztujaca-400-tys-zl-rzezba-wciaz-budzi-emocje [dostęp: 4.04.2022].
Gallery text at the V&A. A Ten Point Guide (2013). V&A Museum. Online: https://www.vam.ac.uk/__data/assets/pdf_file/0009/238077/Gallery-Text-at-the-V-and-A-Ten-Point-Guide-Aug-2013.pdf [dostęp: 04.04.2022].
Gallery text at the V&A A Ten Point Guide (2018). V&A Museum. Online: https://www.vam.ac.uk/blog/wp-content/uploads/VA_Gallery-Text-Writing-Guidelines_online_Web.pdf [dostęp: 4.04.2022].
Gronczewska, A. (2020). Tworzył rzeźby oraz pomniki, które na zawsze przeszły do historii Łodzi. Dziennik Łódzki, 22.02. Online: https://dzienniklodzki.pl/tworzyl-rzezby-oraz-pomniki-ktore-na-zawsze-przeszly-do-historii-lodzi/ar/c1-14805432 [dostęp: 4.04.2022].
Hac, A. (2014). Murale (prawie) jak w Nowym Jorku. Łódź – europejska stolica street artu. Gazeta Wyborcza [Łódź], 28.05., https://lodz.wyborcza.pl/lodz/56,125594,16036875,Murale__prawie__jak_w_Nowym_Jorku__Lodz___europejska.html [dostęp: 4.04.2022].
Jagiełło, E. i Modnicka, N. (2015). Projekt Off Galeria. Dialogi wokół murali. Łódź: Qualio Badania i Działania Społeczne/ Fundacja Urban Forms. Online: https://www.urbanforms.org/assets/Uploads/Raport-Off-Galeria.pdf [dostęp: 7.06.2022].
Karpińska, G. E. (2013). Pomniki bez cokołów – realizacje przedstawiające mężczyzn. Journal of Urban Ethnology, 11, s. 105–116. Online: https://rcin.org.pl/dlibra/publication/75282/edition/54833/content?&meta-lang=pl [dostęp: 4.04.2022].
Kazimierska-Jerzyk, W. (2019). Aesthetic and Ethical Aspects of Responsibility for Mural Galleries (Comparative Analysis of Collections in Zaspa/Gdańsk, Łódź and Dulwich/London). On the W@terfront, 61 (6), s. 3–43. https://doi.org/10.1344/waterfront2019.61.6.7. DOI: https://doi.org/10.1344/waterfront2019.61.6.7
Kazimierska-Jerzyk, W. i Latuszewska-Syrda, T. (2020). Street Art Decade. Urban Forms Gallery 2009–2019. Lisboa–Łódź: Urban Creativity/Fundacja Urban Forms. Online: https://www.urbancreativity.org/urban-forms-gallery.html [dostęp: 4.04.2022].
Kowalewska, J. (2006). Bezpańskie rzeźby. Lodz.naszemiasto.pl. Online: https://lodz.naszemiasto.pl/bezpanskie-rzezby/ar/c13-634655 [dostęp: 4.04.2022].
Legal and Practical Measures Against Illicit Trafficking in Cultural Property. UNESCO Handbook (2006). Unesdoc.unesco.org. Online: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000146118 [dostęp: 1.06.2022].
Litorowicz, A. (2016). Mury. Diagnoza dynamiki środowiska twórców malarstwa monumentalnego. Raport z badań. Warszawa: Instytut Badań Przestrzeni Publicznej/Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie.
Lynch, L. (1960). The Image of The City. Cambridge: The Mit Press.
Macdonald, K. (2019). Alternative city breaks: Łódź, Poland – discover its culture, food and nightlife. The Guardian, 17.07. Online: https://www.theguardian.com/travel/2019/jul/17/lodz-poland-city-break-culture-food-drink-nightlife [dostęp: 4.04.2022].
MG (2020). Ma 3 metry i ma rodzeństwo na całym świecie. Słynny miś mAnoufa zamieszka w Manufakturze. TUŁÓDŹ.PL, 2.10. Online: https://tulodz.pl/wiadomosci-lodz/ma-3-metry-i-ma-rodzenstwo-na-calym-swiecie-slynny-mis-manoufa-zamieszka-w-manufakturze/AUznfrRq2yLelZ1d7Es0 [dostęp: 4.04.2022].
Nowakowska, M. (2021). Andrzej Jocz. Łódzki szlak rzeźby [folder]. Online: https://lodzkidetal.pl/wp-content/uploads/2021/01/Folder-Andrzej-Jocz.pdf [dostęp: 4.04.2022].
PAP (2019). Łódź już z jednorożcem. Property Design, 10.06. Online: https://www.propertydesign.pl/architektura/104/lodz_juz_z_jednorozcem,24127.html [dostęp: 4.04.2022].
Polak, M. (brak daty). Czy Róża jest różą. Rozmowa z Joanną Rajkowską. [Portal kulturalny] Miej Miejsce. Online: http://miejmiejsce.com/sztuka/czy-roza-jest-roza-rozmowa-z-joanna-rajkowska/ [dostęp: 4.04. 2022].
Rajkowska, J. (2014). Pasaż Roży 2014, projekt publiczny. Joanna Rajkowska [strona internetowa artystki]. Online: http://www.rajkowska.com/ [dostęp: 4.04.2022].
Reitstätter, L., Galter, K. i Bakondi, F. (2022). Looking to Read: How Visitors Use Exhibit Labels in the Art Museum. Visitor Studies, 10.01. [online first]. https://doi.org/10.1080/10645578.2021.2018251. DOI: https://doi.org/10.1080/10645578.2021.2018251
Rojo, J., i Harrington, S. (2013). Huge Street Art Murals Transform City of Lodz in Poland. [Blog] HuffPost, 06.12., http://www.huffingtonpost.com/jaime-rojo-steven-harrington/large-murals-transform-lodz_b_3428241.html?utm_hp_ref=arts [dostęp: 4.04.2022].
Szeląg, M. (2019a). Papierek lakmusowy edukacji w muzeach sztuki. [Blog] EPALE. Online: https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/papierek-lakmusowy-edukacji-w-muzeach-sztuki [dostęp: 4.04.2022].
Szeląg, M. (2019b). Podpisy „przyjazne” zwiedzającym. [Blog] EPALE. Online: https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/podpisy-przyjazne-zwiedzajacym [dostęp: 4.04.2022].
Szynk, A. (2021). Mural Geralta gotowy! Rozpoznajecie źródło inspiracji? [Portal informacyjny] TUŁÓDŹ.PL. Online: https://tulodz.pl/lodz-po-godzinach/mural-geralta-na-ukonczeniu-dostrzegacie-zrodlo-inspiracji-zdjecia/jkUwW5OvxbJ00esV25VZ [dostęp: 4.04.2022].
Wallis, A. (1971). Socjologia i kształtowanie przestrzeni. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Writing Gallery Text at the V&A. A Ten Point Guide (2018). V&A Museum. Online: https://www.vam.ac.uk/blog/wp-content/uploads/VA_Gallery-Text-Writing-Guidelines_online_Web.pdf [dostęp: 4.04.2022].
Zuch, N. (2014). Łódzkie Muralopolis. [Portal kulturalny] Culture.pl. Online: https://culture.pl/pl/artykul/lodzkie-muralopolis [dostęp: 4.04.2022].
Australian Museum. Online: https://australian.museum/learn/teachers/learning/writing-text-and-labels/ [dostęp: 4.04.2022].
Dzieci Bałut – Murale Pamięci [fanpage na Facebooku]. Online: https://www.facebook.com/DzieciBalut [dostęp: 4.04.2022].
„Extra volume”3D facade and installation in Lodz/Poland, 2018, reż. i prod. Victor Splash/ Fundacja Urban Froms. Online: https://vimeo.com/284619106 [dostęp: 4.04.2022].
Fundacja Urban Forms. Online: https://www.urbanforms.org/ [dostęp: 4.04.2022].
Łódź Bajkowa. Łódzka Organizacja Turystyczna. Online: https://lodz.travel/turystyka/co-zobaczyc/lodz-bajkowa/ [dostęp: 4.04.2022].
Norweskie Ministerstwo Środowiska (2015). Projektowanie uniwersalne. Objaśnienie koncepcji. Raport tematyczny. Tłum. M. Boruc. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełno-sprawnych. Online: https://niepelnosprawni.gov.pl/a,54,projektowanie-uniwersalne [dostęp: 12.06.2022].
Podpisy pod obrazkami w MOCAK-u [fanpage na Facebooku]. Online: https://www.facebook.com/profile.php?id=100046016206327 [dostęp: 4.04.2022].
Pomnik Jednorożca [fanpage na Facebooku]. Online: https://www.facebook.com/PomnikJednorozcaLodz/ [dostęp: g4.04.2022].
Pomnik Łodzian. Online: http://pomnik.piotrkowska.pl/page.php?mypage=16 [dostęp: 12.06.2022].
Pomnik Martyrologii Dzieci „Pękniętego Serca” w Parku im. Szarych Szeregów. Łódź.pl. Online: https://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/dziedzictwo-lodzi/pomnik-peknietego-serca/ [dostęp: 4.04.2022].
Pomnik ze spiżu, porcelany czy… pikseli? Debata naukowa o współczesnych upamiętnieniach Józefa Piłsudskiego [debata], 18.03.2022, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Online: https://muzeumpilsudski.pl/pomnik-ze-spizu-porcelany-czy-pikselidebata-naukowa-o-wspolczesnych-upamietnieniach-jozefa-pilsudskiego/ [dostęp: 4.04.2022].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.



